Μια από τις σοβαρότερες υγειονομικές κρίσεις των τελευταίων δεκαετιών βρίσκεται σε εξέλιξη στο Μπαγκλαντές, όπου η επιδημία ιλαράς έχει οδηγήσει σε σχεδόν 1.000 θανάτους και έχει προκαλέσει τεράστια πίεση στο σύστημα υγείας.
Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία των υγειονομικών αρχών, από τις 15 Μαρτίου έχουν καταγραφεί 166.461 ύποπτα κρούσματα, ενώ 19.835 περιστατικά έχουν επιβεβαιωθεί εργαστηριακά. Συνολικά 146.359 ασθενείς με ύποπτη ιλαρά έχουν χρειαστεί νοσηλεία, γεγονός που αποτυπώνει την έκταση της κρίσης.
Από τους 999 θανάτους που καταγράφηκαν μέχρι την τελευταία επίσημη καταμέτρηση, 100 αφορούσαν εργαστηριακά επιβεβαιωμένη ιλαρά, ενώ άλλοι 899 σημειώθηκαν σε ασθενείς με συμπτώματα που παρέπεμπαν στη νόσο. Η συντριπτική πλειονότητα των θυμάτων είναι παιδιά.
Τα παιδιά στο επίκεντρο της τραγωδίας
Η εικόνα στα νοσοκομεία είναι ιδιαίτερα δύσκολη. Μόνο μέσα σε ένα 24ωρο καταγράφηκαν 1.157 νέα ύποπτα περιστατικά, με περισσότερους από 1.000 ασθενείς να εισάγονται για νοσηλεία.
Η επιδημία έχει πλήξει ιδιαίτερα τα μικρά παιδιά, με τις ηλικίες κάτω των πέντε ετών να αποτελούν τη βασικότερη ομάδα κινδύνου. Ήδη από τα πρώτα στάδια της έξαρσης, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας είχε διαπιστώσει ότι η πλειονότητα των κρουσμάτων αφορούσε παιδιά κάτω των πέντε ετών, ενώ σημαντικό ποσοστό ήταν παιδιά κάτω των δύο ετών.
Στα νοσοκομεία της Ντάκα, της πρωτεύουσας του Μπαγκλαντές, οι γιατροί αντιμετωπίζουν καθημερινά μεγάλο αριθμό παιδιών με υψηλό πυρετό, εξανθήματα και σοβαρές επιπλοκές της νόσου, την ώρα που οι διαθέσιμες υποδομές πιέζονται και από την ταυτόχρονη αύξηση των περιστατικών δάγκειου πυρετού.
Η κατάσταση είναι ιδιαίτερα ανησυχητική επειδή η ιλαρά είναι εξαιρετικά μεταδοτική αλλά και προλήψιμη μέσω του εμβολιασμού. Ο ΠΟΥ έχει προειδοποιήσει ότι τα κενά στην ανοσοποίηση δημιουργούν μεγάλους πληθυσμούς ευάλωτων παιδιών, επιτρέποντας στον ιό να εξαπλώνεται με ταχύτητα.
Πώς δημιουργήθηκε το τεράστιο κενό στους εμβολιασμούς
Η σημερινή κρίση δεν εμφανίστηκε από τη μια ημέρα στην άλλη.
Το Μπαγκλαντές είχε καταγράψει σημαντική πρόοδο στην αντιμετώπιση της ιλαράς, όμως τα τελευταία χρόνια δημιουργήθηκαν κενά στο πρόγραμμα εμβολιασμού, τα οποία επιδεινώθηκαν από την πολιτική και διοικητική αστάθεια.
Ο ΠΟΥ έχει καταγράψει ελλείψεις εμβολίων κατά την περίοδο 2024-2025, προβλήματα στη συστηματική ανοσοποίηση και απουσία τακτικών πανεθνικών συμπληρωματικών εκστρατειών κατά της ιλαράς και της ερυθράς από το 2020. Όλα αυτά αύξησαν σταδιακά τον αριθμό των παιδιών που δεν είχαν επαρκή προστασία.
Η κατάσταση επιδεινώθηκε μέσα στην πολιτική αναταραχή που ακολούθησε την ανατροπή της κυβέρνησης της Σέιχ Χασίνα το 2024. Εκστρατείες εμβολιασμού καθυστέρησαν ή δεν πραγματοποιήθηκαν, ενώ προβλήματα στις προμήθειες και στη λειτουργία των υπηρεσιών υγείας άφησαν μεγάλα τμήματα του παιδικού πληθυσμού χωρίς την απαραίτητη κάλυψη.
Ιδιαίτερα ευάλωτα είναι τα παιδιά που βρίσκονται σε ηλικίες κατά τις οποίες δεν έχουν ακόμη ολοκληρώσει το προβλεπόμενο πρόγραμμα ανοσοποίησης, αλλά και εκείνα που χάθηκαν από τα συστήματα εμβολιασμού κατά τη διάρκεια των προηγούμενων ετών.
Η μεγάλη εκστρατεία για να ανακοπεί η επιδημία
Μπροστά στην εκρηκτική αύξηση των κρουσμάτων, οι αρχές του Μπαγκλαντές, σε συνεργασία με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, τη UNICEF και τη Gavi, ξεκίνησαν έκτακτη εκστρατεία εμβολιασμού κατά της ιλαράς και της ερυθράς.
Φωτογραφία AP/Mahmud Hossain Opu
Η εκστρατεία άρχισε στις περιοχές υψηλότερου κινδύνου και στη συνέχεια επεκτάθηκε σε εθνικό επίπεδο, με βασικό στόχο τα παιδιά ηλικίας 6 μηνών έως 5 ετών, ανεξάρτητα από το εάν είχαν προηγουμένως εμβολιαστεί.
Η ανταπόκριση υπήρξε μεγάλη. Μέχρι τις 10 Μαΐου είχαν εμβολιαστεί περισσότερα από 18 εκατομμύρια παιδιά, αριθμός που κάλυπτε σχεδόν ολόκληρο τον αρχικό επιχειρησιακό στόχο της εκστρατείας.
Ωστόσο, η μαζική εκστρατεία δεν αρκεί από μόνη της για να κλείσει το κενό που δημιουργήθηκε τα προηγούμενα χρόνια.
Οι υγειονομικές αρχές και οι διεθνείς οργανισμοί επιμένουν στην ανάγκη να αποκατασταθεί η συστηματική παιδική ανοσοποίηση, να εντοπιστούν τα παιδιά που δεν έχουν εμβολιαστεί και να διατηρηθεί υψηλή κάλυψη ώστε να περιοριστεί η μετάδοση και να αποφευχθούν νέες μεγάλες εξάρσεις.
Την ίδια ώρα, το Μπαγκλαντές αντιμετωπίζει και την παράλληλη έξαρση του δάγκειου πυρετού, με δεκάδες χιλιάδες νοσηλείες μέσα στο 2026, αυξάνοντας ακόμη περισσότερο την πίεση στα νοσοκομεία και στο ιατρικό προσωπικό.
