Νέα δεδομένα από την έρευνα για την αντιμετώπιση του μελανώματος δημιουργούν σημαντικές προσδοκίες για το μέλλον της εξατομικευμένης θεραπείας του καρκίνου.
Η καθηγήτρια Παθολογίας-Ογκολογίας του ΕΚΠΑ Έλενα Γκόγκα, η οποία ήταν κύρια ερευνήτρια του Λαϊκού Νοσοκομείου στην παγκόσμια κλινική μελέτη, χαρακτήρισε ιδιαίτερα θετικά τα αποτελέσματα που ανακοίνωσαν η Moderna και η Merck για το πειραματικό εξατομικευμένο εμβόλιο mRNA intismeran, όταν αυτό χορηγείται σε συνδυασμό με την ανοσοθεραπεία Keytruda.
Τα αποτελέσματα αφορούν μελέτη φάσης 3, στην οποία συμμετείχαν περισσότεροι από 1.100 ασθενείς που είχαν υποβληθεί σε χειρουργική επέμβαση για μελάνωμα υψηλού κινδύνου υποτροπής.
Πώς λειτουργεί το εξατομικευμένο εμβόλιο
Σε αντίθεση με ένα συμβατικό εμβόλιο, η συγκεκριμένη θεραπεία σχεδιάζεται ξεχωριστά για κάθε ασθενή.
Όπως εξήγησε η Έλενα Γκόγκα, λαμβάνονται δείγματα από τον όγκο και το αίμα του ασθενούς. Μέσα από τη γενετική και μοριακή ανάλυση του όγκου εντοπίζονται χαρακτηριστικά που είναι ιδιαίτερα ή μοναδικά για τα καρκινικά κύτταρα του συγκεκριμένου ανθρώπου.
Στη συνέχεια αξιοποιείται η τεχνολογία mRNA, η οποία αναπτύχθηκε σε μεγάλη κλίμακα την περίοδο της πανδημίας, ώστε να δημιουργηθεί ένα εξατομικευμένο θεραπευτικό «μήνυμα» για το ανοσοποιητικό σύστημα.
Με απλά λόγια, στόχος είναι το ανοσοποιητικό να «εκπαιδευτεί» ώστε να αναγνωρίζει και να επιτίθεται στα καρκινικά κύτταρα, εντοπίζοντας χαρακτηριστικά που δεν υπάρχουν στους φυσιολογικούς ιστούς.
Η θεραπεία συνδυάζεται με ανοσοθεραπεία, η οποία ενεργοποιεί την άμυνα του οργανισμού και ενισχύει τη δυνατότητα των ανοσολογικών κυττάρων να αντιμετωπίσουν τη νόσο.
Λιγότερες υποτροπές και μεγαλύτερο διάστημα χωρίς μετάσταση
Σύμφωνα με την Έλενα Γκόγκα, τα μέχρι τώρα αποτελέσματα είναι ιδιαίτερα θετικά ως προς τη μείωση των υποτροπών και την αύξηση του χρονικού διαστήματος κατά το οποίο οι ασθενείς παραμένουν χωρίς μεταστατική νόσο.
Στη μελέτη συγκρίθηκαν ασθενείς που έλαβαν την εξατομικευμένη θεραπεία νεοαντιγόνων σε συνδυασμό με ανοσοθεραπεία με ασθενείς που έλαβαν μόνο ανοσοθεραπεία.
Τα δεδομένα έδειξαν καλύτερα αποτελέσματα για την ομάδα που έλαβε τον συνδυασμό, γεγονός που ενισχύει την ερευνητική προσπάθεια για την αξιοποίηση εξατομικευμένων εμβολίων στην αντιμετώπιση του καρκίνου.
Η σημασία της προσέγγισης βρίσκεται στο γεγονός ότι η θεραπεία δεν στοχεύει γενικά τον καρκίνο, αλλά αξιοποιεί το μοριακό «αποτύπωμα» του όγκου κάθε ασθενούς.
Το επόμενο βήμα είναι οι εγκρίσεις
Παρά τα ενθαρρυντικά αποτελέσματα, το εμβόλιο δεν αποτελεί ακόμη διαθέσιμη θεραπεία για το ευρύ κοινό.
Το επόμενο στάδιο είναι η κατάθεση των δεδομένων στις ρυθμιστικές αρχές των ΗΠΑ και της Ευρώπης, προκειμένου να αξιολογηθούν τα αποτελέσματα και να ακολουθήσουν, εφόσον πληρούνται όλες οι προϋποθέσεις, οι διαδικασίες έγκρισης και εμπορικής διάθεσης.
Η εξέλιξη αυτή θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική για την έρευνα στον καρκίνο, καθώς πρόκειται για μια προσέγγιση που επιχειρεί να αξιοποιήσει τα μοναδικά χαρακτηριστικά κάθε όγκου για τη δημιουργία εξατομικευμένης θεραπείας.
Η συγκεκριμένη τεχνολογία, πάντως, δεν περιορίζεται στο μελάνωμα. Ερευνητικές προσπάθειες βρίσκονται σε εξέλιξη και για άλλους τύπους καρκίνου, μεταξύ των οποίων ο καρκίνος του πνεύμονα και της ουροδόχου κύστης, με την επιστημονική κοινότητα να αναμένει τα επόμενα αποτελέσματα.
