Η 31η Μαΐου, Παγκόσμια Ημέρα Κατά του Καπνίσματος, αποτελεί φέτος σημείο αναφοράς για μια πιο επιθετική παγκόσμια στρατηγική κατά της νικοτίνης και του καπνίσματος, με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας να επαναφέρει στο επίκεντρο την ανάγκη για καθολική προστασία των νέων και ενίσχυση των αντικαπνιστικών πολιτικών.
Σύμφωνα με τις πιο πρόσφατες κατευθύνσεις του ΠΟΥ, η βασική θεματική της χρονιάς εστιάζει στην αποκάλυψη των τακτικών της καπνοβιομηχανίας που συνεχίζουν να στοχεύουν σε εφήβους και νέους ενήλικες, μέσω νέων προϊόντων, γεύσεων και ψηφιακής διαφήμισης.
Το μήνυμα που προβάλλεται διεθνώς είναι η ανάγκη για «αποκάλυψη των τακτικών της καπνοβιομηχανίας - Unmask the appeal» και ουσιαστική αντιμετώπιση του εθισμού.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η συζήτηση για μια «γενιά χωρίς καπνό» ενισχύεται. Μετά τη Βρετανία, και άλλες χώρες εξετάζουν μοντέλα σταδιακής απαγόρευσης πρόσβασης σε προϊόντα καπνού για τις νεότερες ηλικίες, με στόχο να δημιουργηθεί μια γενιά που δεν θα μπορεί ποτέ νόμιμα να αγοράσει τσιγάρα.
Το μοντέλο αυτό, γνωστό διεθνώς ως «tobacco-free generation policy», θεωρείται μία από τις πιο ριζοσπαστικές προσεγγίσεις των τελευταίων δεκαετιών.
Παράλληλα, η ΕΕ εντείνει τις συζητήσεις για αυστηρότερους ελέγχους στα ηλεκτρονικά τσιγάρα, στα προϊόντα θερμαινόμενου καπνού και στους νικοτινούχους φακελίσκους, καθώς η χρήση τους αυξάνεται κυρίως στους εφήβους.
Σε αρκετές χώρες ήδη εξετάζονται περιορισμοί στις γεύσεις, στη συσκευασία και στη διαφήμιση, με στόχο τη μείωση της ελκυστικότητάς τους.
Τα στοιχεία του ΠΟΥ παραμένουν ανησυχητικά: πάνω από 1,2 δισεκατομμύρια καπνιστές παγκοσμίως και περισσότερα από 7 εκατομμύρια θύματα ετησίως, με σημαντικό ποσοστό να αφορά παθητικό κάπνισμα.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται πλέον στη ραγδαία αύξηση χρήσης νικοτίνης στους νέους, καθώς εκατομμύρια έφηβοι έχουν ήδη δοκιμάσει ηλεκτρονικά τσιγάρα ή άλλα εναλλακτικά προϊόντα.
Νεότερες μελέτες που επικαλούνται διεθνείς οργανισμοί δείχνουν ότι η νικοτίνη παραμένει ισχυρά εθιστική ανεξάρτητα από τη μορφή κατανάλωσης, ενώ η πρώιμη έκθεση σε αυτή συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο μακροχρόνιας εξάρτησης και επιπτώσεων στην εγκεφαλική ανάπτυξη των εφήβων.
Σημαντική είναι και η νέα τάση στην αντικαπνιστική πολιτική που δίνει έμφαση όχι μόνο στην απαγόρευση, αλλά και στην πρόληψη μέσω εκπαίδευσης, την ενίσχυση των ιατρείων διακοπής καπνίσματος και την ψηφιακή ενημέρωση του πληθυσμού.
Πολλές χώρες επενδύουν πλέον σε εφαρμογές, τηλε-ιατρική και προγράμματα υποστήριξης διακοπής καπνίσματος, αναγνωρίζοντας ότι η εξάρτηση έχει πλέον και ψηφιακή διάσταση.
► Διαβάστε επίσης: Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καπνίσματος
Οι ειδικοί τονίζουν ότι το σύγχρονο τοπίο είναι πιο σύνθετο από ποτέ, καθώς ο χρήστης καπνού δεν περιορίζεται πλέον στον παραδοσιακό καπνιστή, αλλά περιλαμβάνει χρήστες πολλαπλών προϊόντων, όπως vape, θερμαινόμενα προϊόντα και nicotine pouches, δημιουργώντας ένα πολυδιάστατο πεδίο εξάρτησης.
Στο επίκεντρο της φετινής ημέρας βρίσκεται η ανάγκη για ένα ενιαίο παγκόσμιο πλαίσιο ελέγχου, με στόχο τη μείωση της πρόσβασης των ανηλίκων, τον περιορισμό της διαφήμισης και τη σταδιακή μείωση της συνολικής κατανάλωσης νικοτίνης. Η συζήτηση δεν αφορά πλέον μόνο την απαγόρευση του καπνίσματος, αλλά τη συνολική αναδιαμόρφωση της σχέσης της κοινωνίας με τη νικοτίνη.
