Η πρόσβαση στην ακοή δεν είναι πολυτέλεια. Είναι βασική προϋπόθεση για επικοινωνία, εκπαίδευση και κοινωνική ένταξη. Κι όμως, στην Ελλάδα του 2026, οι ασθενείς με βαρηκοΐα βρίσκονται αντιμέτωποι με ένα αδιέξοδο που τους κρατά πίσω - τεχνολογικά και οικονομικά.
Από τον Ιούνιο του 2024 μέχρι σήμερα, η διαδικασία έγκρισης νέων μοντέλων ακουστικών βαρηκοΐας από τον ΕΟΠΥΥ έχει ουσιαστικά «παγώσει», λόγω υποστελέχωσης της αρμόδιας υπηρεσίας – όπως τουλάχιστον λέγεται ανεπίσημα. Το αποτέλεσμα… αποκαρδιωτικό, για κάθε παιδί που στα κρίσιμα αναπτυξιακά του στάδια δεν δύναται να αποκτήσει με αποζημίωση μέσω ΕΟΠΥΥ το πιο σύγχρονο τεχνολογικά βοήθημα, για κάθε ενήλικα που περιορίζεται αναγκαστικά σε χαμηλότερη ποιότητα ακοής σε απαιτητικά περιβάλλοντα και αυξημένη δυσκολία στην καθημερινή επικοινωνία, για κάθε πολίτη που επιθυμεί να υιοθετήσει τη σύγχρονη τεχνολογία στα ακουστικά βαρηκοΐας του.
«Σύγχρονα βοηθήματα -όπως για παράδειγμα αυτά που ενσωματώνουν τεχνητή νοημοσύνη - παραμένουν εκτός αποζημίωσης και, πρακτικά, εκτός αγοράς για τη μεγάλη πλειονότητα των ασθενών» - τονίζει χαρακτηριστικά το μέλος του Δ.Σ. του Συλλόγου Ακοοπροθετιστών Ελλάδος, Ανέστης Κασάπογλου.
Όπως εξηγεί, ο Οργανισμός καλύπτει τεχνολογίες που ουσιαστικά αντιστοιχούν σε μοντέλα ως τα τέλη του 2023. «Ό,τι κυκλοφόρησε από τότε και στο εξής… έχει μπλοκαριστεί» - σημειώνει, επιβεβαιώνοντας ότι οι αιτήσεις από τον Ιούνιο του 2024 και εξής όχι μόνο δεν έχουν προχωρήσει, αλλά «στοιβάζονται» σε ένα μεγάλο όγκο αιτήσεων που θα είναι όλο και πιο δύσκολα διαχειρίσιμος, όσο περνάει ο καιρός. «Η γραφειοκρατία αυτή δημιουργεί τεράστιο όγκο αιτήσεων, με χιλιάδες κωδικούς ανά επιχείρηση, επιβαρύνοντας τόσο τις εταιρείες όσο και τις ήδη υποστελεχωμένες υπηρεσίες» - προσθέτει ο κ.Κασάπογλου.
Ένα σύστημα που μπλοκάρει μόνο του
Το πρόβλημα πάντως δεν είναι μόνο η φερόμενη υποστελέχωση της αρμόδιας υπηρεσίας εγκρίσεων του ΕΟΠΥΥ, αλλά και η ίδια η δομή της διαδικασίας. Αντί να υπάρχει ένα απλοποιημένο σύστημα εισαγωγής μοντέλων ακουστικών βαρηκοΐας στον ΕΟΠΥΥ ή στον ΕΟΦ και να υπάρχει μια ενιαία λίστα εγκεκριμένων ακουστικών για όλους τους προμηθευτές, κάθε επιχείρηση καλείται να υποβάλλει ξεχωριστή αίτηση για κάθε μοντέλο και στους 2 φορείς - ακόμη κι αν αυτό έχει ήδη εγκριθεί για άλλη εταιρεία.
Το παράδοξο, μάλιστα, φτάνει σε ακραία επίπεδα καθώς απαιτείται ξεχωριστή αίτηση για κάθε… χρώμα συσκευής, ενώ ζητούνται τεχνικά στοιχεία άσχετα με το προϊόν με χαρακτηριστικό παράδειγμα το αίτημα για γνωστοποίηση «ημερομηνίας λήξης» για μια… ηλεκτρονική συσκευή!
Την ίδια ώρα στην υπόλοιπη Ευρώπη κυκλοφορούν και αποζημιώνονται ακουστικά βαρηκοΐας τελευταίας τεχνολογίας, τα οποία αν και διαθέτουν ευρωπαϊκές εγκρίσεις και πληρούν όλες τις προδιαγραφές, στην Ελλάδα «σκοντάφτουν» στις δαιδαλώδεις, γραφειοκρατικές και - εν πολλοίς – ανεξήγητες διαδικασίες.
Προτεραιότητα… αλλού και οι ασθενείς πληρώνουν το τίμημα
Σύμφωνα με επαγγελματίες του κλάδου, η επίσημη ενημέρωση από τον ΕΟΠΥΥ επιβεβαιώνει το αδιέξοδο. «Μας απάντησαν ότι έχουν δώσει προτεραιότητα σε άλλα ιατροτεχνολογικά προϊόντα (αναπνευστικές συσκευές) και κάποια στιγμή —δεν ξέρουμε πότε— θα ασχοληθούν και με τα ακουστικά» - αναφέρουν.
Στην πράξη, το αδιέξοδο μεταφράζεται σε ένα σκληρό δίλημμα για τους ασθενείς:
ή θα μείνουν με παλαιότερης τεχνολογίας ακουστικά ή θα τα πληρώσουν εξ ολοκλήρου από την τσέπη τους.
Με μέση τιμή που κυμαίνεται από 1.000 έως 1.300 ευρώ και, σε κάποιες περιπτώσεις, μπορεί να φτάσει ως και τις 3.000 ευρώ για προηγμένα μοντέλα, το κόστος συχνά ξεπερνά έναν μισθό ή μια σύνταξη. Και αυτό συμβαίνει τη στιγμή που η πραγματική αποζημίωση, μετά και το περιβόητο clawback, κατρακυλά κάτω από τα 300 ευρώ για ένα ακουστικό βαρηκοΐας. «Δύο επιλογές έχει ο ασθενής ως αποτέλεσμα της κατάστασης: ή να στερηθεί τη νέα τεχνολογία ή να πληρώσει από την τσέπη του» - αναφέρει ο κ. Κασάπογλου.
Η καινοτομία στην Υγεία ως… βάρος
Οι συνέπειες μιας «βαλτωμένης» κατάστασης γύρω από τα ακουστικά βαρηκοΐας δεν είναι μόνο οικονομικές. Η καθυστέρηση στην πρόσβαση σε σύγχρονα ακουστικά επηρεάζει την ποιότητα ζωής των ενηλίκων ενώ οι επιπτώσεις για τα παιδιά εκτείνονται από την μη βέλτιστη ανάπτυξη του λόγου ως και ενδεχόμενη αναπτυξιακή αργοπορία για παιδιά προσχολικής ηλικίας.
Το ερώτημα που τίθεται είναι ξεκάθαρο και σχετίζεται άμεσα με το… πόση γραφειοκρατία μπορούμε πια να αντέξουμε αλλά και – στην ουσία του πράγματος – για πόσο ακόμη η καινοτομία στην Υγεία θα αντιμετωπίζεται ως γραφειοκρατικό βάρος, Άλλωστε όπως επισημαίνει ο κ. Κασάπογλου: «Η πρόσβαση στην ακοή δεν είναι πολυτέλεια. Είναι βασική προϋπόθεση για επικοινωνία, εκπαίδευση και κοινωνική ένταξη».
