Ένα εντυπωσιακό αρχαιολογικό εύρημα από τη Νεολιθική εποχή συνεχίζει να προκαλεί το ενδιαφέρον της επιστημονικής κοινότητας, καθώς νέες έρευνες στον βυθό της Αδριατικής αποκαλύπτουν περισσότερα στοιχεία για έναν οικισμό που παρέμενε κρυμμένος κάτω από τη θάλασσα για χιλιάδες χρόνια.
Πρόκειται για τον υποθαλάσσιο αρχαιολογικό χώρο Soline, κοντά στο νησί Κόρτσουλα (Korčula) της Κροατίας, όπου έχει εντοπιστεί ένας λιθόστρωτος δρόμος ηλικίας περίπου 7.000 ετών.
Η ανακάλυψη του χώρου ξεκίνησε το 2021, όταν ο αρχαιολόγος Μάτε Πάριτσα (Mate Parica) από το Πανεπιστήμιο του Ζαντάρ (University of Zadar) εντόπισε ασυνήθιστους σχηματισμούς στον βυθό μέσω δορυφορικών εικόνων.
Οι πρώτες υποβρύχιες έρευνες επιβεβαίωσαν ότι οι σχηματισμοί αυτοί δεν ήταν φυσικοί, αλλά αποτελούσαν κατάλοιπα ανθρώπινης δραστηριότητας. Στη συνέχεια, οι αρχαιολογικές εργασίες αποκάλυψαν σταδιακά πέτρινες κατασκευές, τμήματα οικισμού και τον δρόμο που συνέδεε την προϊστορική εγκατάσταση με την παράκτια περιοχή.
Οι νέες αναφορές για το εύρημα δεν σημαίνουν ότι ο δρόμος ανακαλύφθηκε πρόσφατα. Η σημασία του βρίσκεται στο γεγονός ότι οι συνεχιζόμενες μελέτες και οι αρχαιολογικές έρευνες φέρνουν στο φως νέα στοιχεία για την οργάνωση και τον τρόπο ζωής των ανθρώπων που κατοίκησαν την περιοχή πριν από περίπου επτά χιλιετίες.
Ο δρόμος που κατασκευάστηκε πριν από 7.000 χρόνια
Ο αρχαίος δρόμος αποτελείται από μεγάλες πέτρινες πλάκες, τοποθετημένες με ιδιαίτερη προσοχή, και έχει πλάτος περίπου τέσσερα μέτρα.
Σήμερα βρίσκεται σε βάθος περίπου 4 έως 5 μέτρων κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας, καλυμμένος για αιώνες από στρώματα θαλάσσιων ιζημάτων. Η φυσική αυτή προστασία βοήθησε ώστε η κατασκευή να διατηρηθεί σε εξαιρετική κατάσταση μέχρι σήμερα.
Σύμφωνα με τις επιστημονικές αναφορές του Πανεπιστημίου του Ζαντάρ, ο δρόμος αποτελούσε πιθανότατα ένα οργανωμένο πέρασμα που επέτρεπε στους κατοίκους του οικισμού Soline να μετακινούνται ανάμεσα στις εγκαταστάσεις τους και την ακτογραμμή.
Η ύπαρξη μιας τέτοιας κατασκευής πριν από 7.000 χρόνια δείχνει το υψηλό επίπεδο οργάνωσης των νεολιθικών κοινοτήτων της Αδριατικής, οι οποίες διέθεταν γνώσεις κατασκευής, σχεδιασμού και προσαρμογής στο παράκτιο περιβάλλον.
Ένας χαμένος νεολιθικός οικισμός κάτω από την Αδριατική
Ο δρόμος αποτελεί μέρος ενός μεγαλύτερου αρχαιολογικού συνόλου. Ο οικισμός Soline θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους βυθισμένους προϊστορικούς οικισμούς της Μεσογείου.
Οι έρευνες έχουν αποκαλύψει πέτρινες δομές, τμήματα τοίχων, εργαλεία και κεραμικά αντικείμενα, τα οποία συνδέονται με την καθημερινή ζωή των κατοίκων της περιοχής.
Οι αρχαιολόγοι αποδίδουν τον οικισμό στον πολιτισμό Hvar, μια νεολιθική και χαλκολιθική κουλτούρα που αναπτύχθηκε στις ανατολικές ακτές της Αδριατικής.
Στην περιοχή έχουν εντοπιστεί πέτρινα τσεκούρια, λεπίδες, διακοσμημένα κεραμικά και άλλα αντικείμενα, τα οποία παρέχουν πληροφορίες για τις τεχνικές, τις δραστηριότητες και τις επαφές των ανθρώπων εκείνης της περιόδου.
Πώς διατηρήθηκε για χιλιάδες χρόνια στον βυθό
Η εξαιρετική διατήρηση του Soline συνδέεται με τη γεωγραφική θέση της περιοχής. Η Κόρτσουλα βρίσκεται σε τμήμα της Αδριατικής όπου τα γύρω νησιά μειώνουν την ένταση των κυμάτων και των θαλάσσιων ρευμάτων.
Αυτό επέτρεψε στις πέτρινες κατασκευές να παραμείνουν προστατευμένες κάτω από τα ιζήματα, ενώ πολλοί άλλοι παράκτιοι οικισμοί της ίδιας εποχής έχουν καταστραφεί από φυσικές αλλαγές ή διάβρωση.
Η άνοδος της στάθμης της θάλασσας μετά το τέλος της Νεολιθικής περιόδου είχε ως αποτέλεσμα πολλές αρχαίες παράκτιες εγκαταστάσεις να βρεθούν σήμερα κάτω από το νερό, δημιουργώντας ένα σημαντικό πεδίο έρευνας για την υποβρύχια αρχαιολογία.
Χρονολόγηση στο 4.900 π.Χ.
Η ηλικία του οικισμού υπολογίστηκε μέσω ραδιοχρονολόγησης ξύλινων καταλοίπων, τα οποία τοποθετούν την κατασκευή περίπου στο 4.900 π.Χ.
Η περίοδος αυτή αντιστοιχεί στη Νεολιθική εποχή, όταν οι ανθρώπινες κοινωνίες εγκατέλειπαν σταδιακά τον νομαδικό τρόπο ζωής και δημιουργούσαν μόνιμους οικισμούς με γεωργικές, κτηνοτροφικές και εμπορικές δραστηριότητες.
Η ανακάλυψη του Soline δίνει στους επιστήμονες ένα σπάνιο παράδειγμα για το πώς οργανώνονταν οι παράκτιες κοινότητες της προϊστορικής Μεσογείου.
Δεύτερος βυθισμένος οικισμός εντοπίστηκε στην Κόρτσουλα
Κατά τη διάρκεια των ερευνών στην περιοχή, οι αρχαιολόγοι εντόπισαν και δεύτερο υποθαλάσσιο οικισμό στον κόλπο Gradina, στην άλλη πλευρά του νησιού.
Ο νέος οικισμός παρουσιάζει παρόμοια χαρακτηριστικά με το Soline, καθώς περιλαμβάνει πέτρινες κατασκευές και αντικείμενα που επίσης συνδέονται με τον πολιτισμό Hvar.
Η ύπαρξη δύο παρόμοιων νεολιθικών εγκαταστάσεων στην ίδια περιοχή δείχνει ότι η Κόρτσουλα πιθανότατα αποτελούσε σημαντικό κέντρο ανθρώπινης δραστηριότητας ήδη πριν από χιλιάδες χρόνια.
► Διαβάστε επίσης: Αρχαιολογικός θησαυρός στην Αίγυπτο: Πάπυρος με την «Ιλιάδα» του Ομήρου βρέθηκε ενσωματωμένος σε μούμια 1.600 ετών
Οι πηγές της αρχαιολογικής έρευνας
Η έρευνα για τον οικισμό Soline βασίζεται στις δημοσιεύσεις του Πανεπιστημίου του Ζαντάρ, το οποίο έχει πραγματοποιήσει τις υποβρύχιες αρχαιολογικές μελέτες στην περιοχή.
Οι επιστημονικές εργασίες καταγράφουν την ανακάλυψη του χώρου το 2021, τη σύνδεσή του με τον πολιτισμό Hvar, τα αρχαιολογικά ευρήματα και τη σημασία των βυθισμένων οικισμών για την κατανόηση της προϊστορικής Μεσογείου.
