Στην υφαντική τέχνη, στις γυναίκες των Ανωγείων και σε μια πολιτιστική κληρονομιά που περνά από γενιά σε γενιά είναι αφιερωμένα τα «Υακίνθεια 2026», τα οποία διοργανώνονται από τον Δήμο Ανωγείων, με τη συνδιοργάνωση της Περιφέρειας Κρήτης.
Οι φετινές εκδηλώσεις φέρουν τον τίτλο «Ερμιόνη – Η υφάντρα των Ανωγείων» και θα πραγματοποιηθούν στο Θέατρο Αγίου Υακίνθου στις 24 και 25 Ιουλίου, ενώ το πρόγραμμα θα ολοκληρωθεί στις 5 Αυγούστου, στην πλατεία Αρμί.
Στο πρόσωπο της Ερμιόνης, τα Υακίνθεια αποδίδουν την οφειλόμενη τιμή και ευγνωμοσύνη στη μνήμη των γυναικών που, με το εργαστήρι τους, στήριξαν τον μακραίωνο ιστό των Ανωγείων. Στις γυναίκες που έκαναν τον αργαλειό τους «ρούκουνα του σπιτιού τους» και πάνω σε αυτόν στήριξαν τα όνειρά τους για ένα καλύτερο αύριο.
Πάνω στις «πάντες» ύφαιναν πολύχρωμο το μέλλον των παιδιών τους. Πόσοι νέοι φοιτητές και φοιτήτριες δεν περίμεναν από την πιστανιά της μάνας τους να βγάλουν τον μήνα, την ώρα που εκείνες δούλευαν αδιάκοπα σαν μέλισσες, υφαίνοντας με το μεράκι και τη δύναμη της ψυχής τους περίτεχνα υφαντά, περίπλοκα κεντήματα και ευφυείς συνδυασμούς χρωμάτων.
Η διοργάνωση καλεί τον επισκέπτη να σταματήσει μπροστά σε ένα υφαντό και να το αφήσει να ξετυλίξει μπροστά του την περηφάνια ενός χωριού που δεν έσκυψε ποτέ το κεφάλι, ενός χωριού που πλήρωσε το ορθωμένο ανάστημά του με τρία ολοκαυτώματα.
Αναλυτικά όλο το πρόγραμμα
Το Ανώγεια Κέντρο Υφαντικής
Κεντρική θέση στη φετινή διοργάνωση κατέχει το «Ανώγεια Κέντρο Υφαντικής», μια έκθεση των έργων της υφαντικής τέχνης των γυναικών του χωριού, που δημιουργήθηκε με προσωπική προσφορά της Κωστάντζας Σμπώκου στον Δήμο Ανωγείων.
Με δικά της έξοδα, η Κωστάντζα Σμπώκου μεταμόρφωσε το παλιό εργοστάσιο της γιαγιάς της, Αγάπης Σμπώκου, σε έναν εκθεσιακό χώρο υψηλής αισθητικής και λειτουργικότητας, για πολλές δράσεις, σεμινάρια, διαλέξεις και ξεναγήσεις. Ήδη η επισκεψιμότητα που καταγράφει είναι μεγάλη.
Όπως επισημαίνεται στο πρόγραμμα, τα Υακίνθεια επαινούν και συμμετέχουν, όπου χρειαστεί, στην προσπάθεια αυτή.
Ο δήμαρχος Ανωγείων, Σωκράτης Κεφαλογιάννης, τονίζει ότι τα Υακίνθεια αποτελούν εδώ και δεκαετίες σημείο αναφοράς για τα Ανώγεια, αναδεικνύοντας τον πολιτισμό, την ιστορία, τη μουσική και τις ζωντανές παραδόσεις του τόπου.
«Στο πλαίσιο αυτού του ξεχωριστού θεσμού, έχουμε τη χαρά και την τιμή να στρέψουμε το βλέμμα μας στους ανθρώπους που με το έργο και τη διαδρομή τους κράτησαν άσβεστη την πολιτιστική μας κληρονομιά», αναφέρει.
Όπως σημειώνει, η Ερμιόνη, μία από τις παλαιότερες υφάντρες των Ανωγείων, αποτελεί μια ζωντανή έκφραση αυτής της πολύτιμης συνέχειας.
«Με τα χέρια της διατήρησε μια τέχνη που για αιώνες υπήρξε αναπόσπαστο μέρος της ζωής του τόπου μας, μεταφέροντας γνώση, αισθητική και αξίες από γενιά σε γενιά. Η παρουσία της στα φετινά Υακίνθεια αποτελεί φόρο τιμής σε όλες τις γυναίκες που ύφαναν την ιστορία των Ανωγείων μέσα από τον αργαλειό τους», υπογραμμίζει ο δήμαρχος Ανωγείων.
Το «Ανώγεια Κέντρο Υφαντικής» φιλοδοξεί να συνεχίσει αυτή την παρακαταθήκη ως ένας χώρος αφιερωμένος στη διαφύλαξη, την έρευνα, την εκπαίδευση και τη δημιουργική εξέλιξη της ανωγειανής υφαντικής.
Παρασκευή 24 Ιουλίου – Η υφαντική τέχνη επί σκηνής
Το πρόγραμμα των εκδηλώσεων ξεκινά την Παρασκευή 24 Ιουλίου, στις 20:00, στο Θέατρο Αγίου Υακίνθου.
Η 99χρονη Ερμιόνη Στυλούρη Καλομοίρη, με το εργαστήριό της, «ανοίγει» τη γιορτή, ενώ ακολουθεί η εκδήλωση με τίτλο «Το ιστορικό και η επανεκκίνηση της υφαντικής τέχνης των Ανωγείων», από την επιστημονική διευθύντρια του «Ανώγεια Κέντρο Υφαντικής», Χριστίνα Τριποδάκη.
Από τα πρώτα νήματα του ανθρώπινου πολιτισμού έως τους αργαλειούς των Ανωγείων, η υφαντική διατρέχει την ιστορία ως τέχνη δημιουργίας, γνώσης και συλλογικής μνήμης. Ριζωμένη βαθιά στην κρητική παράδοση και άρρηκτα συνδεδεμένη με την ταυτότητα των Ανωγείων, συνεχίζει να αποτελεί ζωντανή έκφραση πολιτισμού μέσα από τις γυναίκες που τη διέσωσαν και τη μετέδωσαν από γενιά σε γενιά.
Με αφορμή την παρουσία της Ερμιόνης στον αργαλειό, τιμάται μια πολύτιμη παρακαταθήκη που βρίσκει σήμερα τη φυσική της συνέχεια στο Anogeia Weaving House, έναν χώρο αφιερωμένο στη διαφύλαξη, τη μελέτη, την εκπαίδευση και τη δημιουργική εξέλιξη της ανωγειανής υφαντικής.
Συναυλία με τον Βασίλη Λέκκα
Η πρώτη βραδιά θα συνεχιστεί με συναυλία του Βασίλη Λέκκα, ο οποίος προσεγγίζει κάθε σύνθετη μουσική δημιουργία με τη χαρακτηριστική σκηνική του παρουσία.
Στο πρόγραμμά του περιλαμβάνονται έργα από σημαντικές συνεργασίες της πορείας του, μεταξύ άλλων με τον Μάνο Χατζιδάκι, τον Μίκη Θεοδωράκη, τον Γιάννη Σπάθα, τον Γιώργο Τρανταλίδη, τον Γιάννη Μαρκόπουλο, τη Βάσω Αλαγιάννη και τον Γιώργο Καζαντζή.
Στη συναυλία συμμετέχει η νεοεμφανιζόμενη Ελένη Βαρδουλάκη, η οποία έχει πολυετείς σπουδές στη μουσική και το τραγούδι και έρχεται, όπως αναφέρεται στο πρόγραμμα, «σαν Σαλώμη με φωνή από μετάξι».
Συμμετέχουν επίσης οι Σοφία Μαυρογενίδου στο φλάουτο, Στάθης Σαββίδης στο μπουζούκι, Χρήστος Ευαγγελάτος στην κιθάρα και Γιώργος Σαλτάρης στα πλήκτρα.
Σάββατο 25 Ιουλίου – Θέατρο και μεγάλη συναυλία
Οι εκδηλώσεις συνεχίζονται το Σάββατο 25 Ιουλίου, στις 21:00, με την Ερμιόνη Στυλούρη Καλομοίρη να συνεχίζει επί σκηνής «να υφαίνει τον χρόνο και τον καημό».
Θα ακολουθήσει ο θεατρικός μονόλογος «Ισμήνη, η κλώστρα του δειλινού», με την ηθοποιό Εμμανουέλα Μαργιούλα.
Η ηθοποιός παρουσιάζει μία δύσκολη ερμηνευτική προσέγγιση του χαρακτήρα της Ισμήνης, ακροβατώντας ανάμεσα στο πραγματικό και το φανταστικό σύμπαν της ηρωίδας και καταφέρνοντας να μεταδώσει μοναδικά τη συγκίνηση.
Η βραδιά θα κορυφωθεί με συναυλία των Ελένης και Σουζάνας Βουγιουκλή, Μαρίνας Δακανάλη, Στέλλας Σεϊραγάκη και του Λουδοβίκου των Ανωγείων.
Οι Ελένη και Σουζάνα Βουγιουκλή, δύο αδελφές με διεθνή παρουσία, αναζητούν κάθε τραγούδι που κουβαλά αίσθημα, μέσα από ράδο, φλαμένκο, μπλουζ, βαλκανικά, μακεδονίτικα και ριζίτικα ακούσματα.
Η Μαρίνα Δακανάλη συμμετέχει με την πολύχρωμη και συγκινητική φωνή της, ενώ η Στέλλα Σεϊραγάκη φέρνει, όπως αναφέρεται, «μια φωνή από τη βαθιά Κρήτη, δωρική και ουσιαστική».
Συμμετέχουν οι μουσικοί Δημήτρης Καρδαμούτσας στην κιθάρα, Σοφία Μαυρογενίδου στο φλάουτο και Μανώλης Μπαρδάνης στο φυσαρμόνικα.
Τετάρτη 5 Αυγούστου – «Καποδίστριας» στην πλατεία Αρμί
Η αυλαία του προγράμματος πέφτει την Τετάρτη 5 Αυγούστου, στις 21:00, στην πλατεία Αρμί, με την προβολή της εμβληματικής ταινίας «Καποδίστριας», παρουσία του σκηνοθέτη Γιάννη Σμαραγδή.
Ο Γιάννης Σμαραγδής, μέλος της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Επιστημών και Τεχνών, επιστρέφει κινηματογραφικά στη ρίζα του Ψηλορείτη και παρουσιάζει στον τόπο όπου γεννήθηκε μια ταινία αφιερωμένη στην ελληνικότητα και την υψηλή τέχνη.
Παράλληλες δράσεις στα Ανώγεια
Στο πλαίσιο των «Υακινθείων 2026» θα πραγματοποιηθούν ακόμη:
- Υπαίθρια έκθεση παλαιών υφαντών στα μπαλκόνια και στις πλατείες των Ανωγείων.
- Έκθεση πορτρέτων με νήμα από την Κρυσταλλία Νικηφόρου.
- Κινηματογραφικές προβολές με θέμα την υφαντική.
- Η δράση «Τα δώρα του Ψηλορείτη» στην αυλή του Υακίνθου.
- Τσάι του βουνού από τον Γιώργο Σαλούστρο, αρωματισμένο με άγρια βότανα και μαντζουράνα.
- Παρουσία του Λυραράκη, ενός διαχρονικού χορηγού του πολιτισμού, με κρασιά που, όπως αναφέρεται, «καλωσορίζουν τον κόσμο που ψάχνει την πηγή του πολιτισμού».
Στην ομάδα διοργάνωσης συμμετέχουν οι Ελένη Σμπώκου, Ύβα Κουμαντάκη, Χαρά Παπαηλίου, Γαρουφαλιά Κυριανή, Μαρία Κολενδριανού, Μαίρη Μπαγκέρη, Μαρία Δραμουντάνη, Τζούλια Νταγιαντά, Σοφία Παναγιωτάκη, Γιώργης Νταγιαντάς και Λουδοβίκος των Ανωγείων.
