Με λόγια βαθιάς συγκίνησης και σεβασμού μιλά ο κ. Εμμανουήλ Καπετανάκης για τον πατέρα Ιωαννίκιο Ανδρολάκη, μια μεγάλη πνευματική μορφή της Κρήτης, που γεννήθηκε το 1924 στις Μάλες Ιεράπετρας και κοιμήθηκε το 2017, αφήνοντας πίσω του έντονο πνευματικό αποτύπωμα, πλήθος μαρτυριών και αναμνήσεις ανθρώπων που τον γνώρισαν από κοντά.
Στη νέα βιντεοσκοπημένη του μαρτυρία, ο κ. Καπετανάκης ανατρέχει στην πρώτη γνωριμία του με τον γέροντα, σε περιστατικά που, όπως λέει, φανέρωναν τη διορατικότητα, την προσευχή, την αγάπη και τη θυσιαστική προσφορά του, αλλά και στον τρόπο με τον οποίο ο πατήρ Ιωαννίκιος καθοδηγούσε τους ανθρώπους στην πίστη, στη μετάνοια, στη νηστεία, στην υπακοή και στη Θεία Κοινωνία.
Ο πατήρ Ιωαννίκιος, κατά κόσμον Μιχαήλ, μεγάλωσε σε μια φτωχή αγροτική οικογένεια στις Μάλες Ιεράπετρας. Οι γονείς του, Γεώργιος και Κατερίνη, άνθρωποι απλοί και ευσεβείς, τον ανέθρεψαν μέσα στην πίστη και στην εκκλησιαστική ζωή. Παρά το γεγονός ότι είχε μόρφωση δημοτικού, όσοι τον γνώρισαν έκαναν λόγο για άνθρωπο με βαθιά πνευματική σοφία.
«Το Πανεπιστήμιο της Ερήμου»
Ο κ. Καπετανάκης θυμάται χαρακτηριστικά μια φράση του πατρός Εφραίμ του Φιλοθεΐτη, όταν τον ρώτησε πώς άνθρωποι με ελάχιστη σχολική μόρφωση έφτασαν σε τέτοια πνευματικά μέτρα. Η απάντηση ήταν πως αυτοί οι άνθρωποι «φοίτησαν στο Πανεπιστήμιο της Ερήμου» και έμαθαν τη θεολογία όχι μέσα από βιβλία, αλλά μέσα από την προσευχή και τη χάρη του Θεού.
Η πρώτη συνάντηση με τον πατέρα Ιωαννίκιο έγινε, όπως αφηγείται ο κ. Καπετανάκης, έπειτα από προτροπή ενός ζευγαριού που ο ίδιος είχε παλαιότερα γνωρίσει με τον πατέρα Ευμένιο στα Ρούστικα. Όταν ο πατήρ Ευμένιος κοιμήθηκε, το ζευγάρι θέλησε να του ανταποδώσει το καλό, συστήνοντάς του έναν άλλο μεγάλο γέροντα, τον πατέρα Ιωαννίκιο.
Η επίσκεψη στον Βαχό, όπου έμενε ο γέροντας στα τελευταία χρόνια της ζωής του, έμελλε να μείνει αξέχαστη. Από την πρώτη στιγμή, όπως αναφέρει, ο πατήρ Ιωαννίκιος φανέρωσε ότι γνώριζε πράγματα τα οποία ανθρώπινα δεν θα μπορούσε να γνωρίζει. Του υπενθύμισε μάλιστα ένα περιστατικό από τα χρόνια που ήταν δάσκαλος, όταν είχε δεχθεί χτύπημα από μαθήτρια, προκαλώντας την έκπληξή του.
Στον χώρο όπου δεχόταν τους ανθρώπους υπήρχε ένα τραπέζι με άγια λείψανα και μια μικρή λεκάνη με λάδι, το οποίο χρησιμοποιούσε στα ευχέλαια. Ο κ. Καπετανάκης περιγράφει ότι το λάδι αυτό ευωδίαζε και δινόταν σε μικρά μπουκαλάκια σε ανθρώπους που αντιμετώπιζαν προβλήματα υγείας ή άλλες δυσκολίες. Ο ίδιος αποδίδει την ευωδία και τη δύναμή του στη χάρη του Αγίου Ευχελαίου.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στα παιδικά χρόνια του πατρός Ιωαννικίου, τα οποία σημαδεύτηκαν από φτώχεια και στερήσεις. Όπως έλεγε ο ίδιος, πολλά παιδιά πήγαιναν στο σχολείο ξυπόλυτα, καθώς οι οικογένειες δεν είχαν ούτε παπούτσια να τους δώσουν. Παρά τις δυσκολίες, εκείνος από μικρός έμεινε κοντά στην Εκκλησία, υπηρέτησε ως παπαδάκι στο ιερό και ήδη από την ηλικία των 13 ετών έλεγε τους Χαιρετισμούς της Παναγίας.
Σημαντική θέση στη διήγηση κατέχει και ο Όσιος Ανανίας, ο Χατζιανανίας, με τον οποίο ο πατήρ Ιωαννίκιος είχε, σύμφωνα με τη μαρτυρία, ιδιαίτερη πνευματική σχέση από νεαρή ηλικία. Ο κ. Καπετανάκης αναφέρει ότι ο γέροντας επικαλούνταν τον Όσιο Ανανία στην προσευχή του και πίστευε βαθιά στη βοήθειά του.
Η μοναχική πορεία του πατρός Ιωαννικίου πέρασε από σημαντικά μοναστήρια της Κρήτης, μεταξύ των οποίων η Φανερωμένη, η Μονή Τοπλού, όπου υπήρξε και ηγούμενος, η Ξακουστή και ο Άγιος Αντώνιος της Άρβης. Στην Ξακουστή, όπως σημειώνεται, αφιέρωσε κόπο, χρήματα και προσωπικές θυσίες για την ανοικοδόμηση της Μονής, φτάνοντας στο σημείο να ζει με ελάχιστη τροφή, ώστε να διαθέτει ό,τι μπορούσε για το μοναστήρι.
►Διαβάστε επίσης: Ο Κρητικός που συνάντησε δύο αγίους εν ζωή - «Είδε» από κοντά το θαύμα του Αγίου Παΐσίου και του Αγίου Πορφυρίου
Ο άνθρωπος της προσευχής, της νηστείας και της ελεημοσύνης
Ο κ. Καπετανάκης παρουσιάζει τον γέροντα ως άνθρωπο προσευχής, νηστείας και ελεημοσύνης. Αναφέρει ότι βοηθούσε φτωχά και απομονωμένα μοναστήρια, ιδιαίτερα όταν οι καιρικές συνθήκες ήταν δύσκολες, μεταφέροντας τρόφιμα και είδη πρώτης ανάγκης. Αλεύρι, ψωμί, κονσέρβες, καφές, ζάχαρη, μακαρόνια και ρύζι ήταν μερικά μόνο από όσα μετέφερε για να στηρίξει μοναχούς και μοναχές.
Η αγάπη του, όπως τονίζει, ήταν θυσιαστική. Ο πατήρ Ιωαννίκιος μπορούσε να αφιερώνει ώρες ολόκληρες σε κάθε άνθρωπο που τον επισκεπτόταν, να του κάνει ευχέλαιο, να τον χρίει με λάδι και να προσεύχεται για την ανάγκη του. Στη μαρτυρία γίνεται λόγος για πολλές περιπτώσεις ανθρώπων που έβρισκαν παρηγοριά, ενίσχυση και, κατά την πίστη τους, θεραπεία.
Ανάμεσα στα περιστατικά που αναφέρονται είναι και η περίπτωση ζευγαριού που δεν μπορούσε να αποκτήσει παιδί. Μετά την επίσκεψή του στον πατέρα Ιωαννίκιο, την ευλογία του, το λαδάκι του ευχελαίου και την προσευχή του προς τον Όσιο Ανανία, η γυναίκα, σύμφωνα με την αφήγηση, έμεινε έγκυος και απέκτησε τρίδυμα.
Ιδιαίτερα εντυπωσιακή είναι και η μαρτυρία για έναν ιερομόναχο, ο οποίος αρχικά αντιμετώπισε με δυσπιστία το λάδι του ευχελαίου του πατρός Ιωαννικίου. Όταν αργότερα βρέθηκε στον Βαχό και συνάντησε τον γέροντα, εκείνος, χωρίς να του έχει πει κανείς τι είχε προηγηθεί, τον επέπληξε με τα ίδια λόγια που είχε χρησιμοποιήσει, λέγοντάς του να δέχεται με ευχαριστία αυτό που του προσφέρεται και να είναι προσεκτικός στον τρόπο που μιλά.
Στη διήγηση περιλαμβάνονται ακόμη περιστατικά που παρουσιάζουν το διορατικό χάρισμα του γέροντα, όπως οι αναφορές του στην κοίμηση αρχιερέων της Κρήτης, για τους οποίους, σύμφωνα με τον κ. Καπετανάκη, είχε πει ότι «φεύγουν», παρότι εκείνη την περίοδο φαίνονταν να είναι καλά στην υγεία τους.
Η σημασία της προσευχής και η αυστηρότητα απέναντι στη βλασφημία
Ο πατήρ Ιωαννίκιος, όπως υπογραμμίζεται, έδινε μεγάλη σημασία στην προσευχή για τους άρχοντες και απέτρεπε τους ανθρώπους από την κατάκριση. Συνιστούσε να προσεύχονται για όσους έχουν ευθύνη διοίκησης, λέγοντας ότι με αυτόν τον τρόπο βοηθούν και τους ίδιους και τον τόπο.
Αυστηρός ήταν απέναντι στη βλασφημία. Όταν κάποιος του έλεγε ότι βλαστημά, δεν το άφηνε ασχολίαστο. Τόνιζε πως, αν δεν σταματήσει η βλασφημία, δεν μπορεί να υπάρξει πραγματική πνευματική βοήθεια. Με τον ίδιο τρόπο ήταν αυστηρός και απέναντι σε σοβαρές ηθικές παρεκτροπές, ζητώντας μετάνοια και αλλαγή ζωής.
Στις συμβουλές του επανέρχονταν σταθερά η νηστεία της Εκκλησίας, ιδιαίτερα της Τετάρτης και της Παρασκευής, η υπακοή στον πνευματικό και η συχνή Θεία Κοινωνία, πάντοτε όμως με την ευλογία και την καθοδήγηση του πνευματικού πατέρα. Για την Κυριακή ήταν απόλυτος: δεν ήθελε να εργάζεται ο άνθρωπος την ημέρα που είναι αφιερωμένη στον Κύριο, αλλά να εκκλησιάζεται και να συμμετέχει στην πνευματική ζωή της Εκκλησίας.
Για τα μάγια και τις δεισιδαιμονίες
Για τα μάγια και τις δεισιδαιμονίες απαντούσε ότι όταν ο άνθρωπος είναι κοντά στην Εκκλησία, φυλάει τις εντολές του Θεού και κοινωνεί με ευλογία, δεν έχει λόγο να φοβάται. Τόνιζε επίσης την ανάγκη ο άνθρωπος να είναι συνεπής στις υποχρεώσεις του και στις σχέσεις του με τους άλλους.
Ο πατήρ Ιωαννίκιος παρουσιάζεται ακόμη ως άνθρωπος αφιλοχρήματος. Δεν δεχόταν χρήματα για τη διακονία του και αρκούνταν στη σύνταξη ή στον μισθό του, από τα οποία έκανε και την ελεημοσύνη του. Όταν κάποια γυναίκα άφησε κρυφά χρήματα κάτω από πιατέλα με κέρασμα, εκείνος τα βρήκε και την κάλεσε να τα πάρει πίσω, λέγοντάς της ότι δεν βοηθά για να πληρώνεται.
Σημαντική αναφορά γίνεται και στα βιβλία που έχουν εκδοθεί για τη ζωή και το έργο του πατρός Ιωαννικίου από τον Φάνη Αλμπάνη και τη σύζυγό του Ιωάννα. Σύμφωνα με τον κ. Καπετανάκη, τα δύο βιβλία καταγράφουν πλήθος περιστατικών και μαρτυριών γύρω από τον γέροντα, τον Όσιο Ανανία και τα θαυμαστά γεγονότα που συνδέονται με τη ζωή και την πνευματική τους παρουσία, ενώ ήδη ετοιμάζεται και τρίτος τόμος.
Μέσα από την απομαγνητοφωνημένη μαρτυρία του κ. Εμμανουήλ Καπετανάκη, ο πατήρ Ιωαννίκιος Ανδρολάκης παρουσιάζεται όχι απλώς ως ένας Κρητικός ιερομόναχος, αλλά ως μια μορφή που, κατά την εμπειρία όσων τον γνώρισαν, έζησε με πίστη, άσκηση, αγάπη, διάκριση και διαρκή αναφορά στον Θεό.
Η αφήγηση δεν περιορίζεται στη βιογραφία ενός γέροντα, αλλά ανοίγει ένα παράθυρο σε έναν κόσμο απλότητας, προσευχής και ζωντανής εκκλησιαστικής εμπειρίας. Έναν κόσμο όπου η φτώχεια δεν εμπόδισε την πνευματική καλλιέργεια, η αφάνεια δεν έκρυψε τη χάρη και η αγάπη έγινε καθημερινή πράξη προσφοράς προς τον άνθρωπο.
