Ένα νέο κεφάλαιο για τη σύνδεση του έργου του Νίκου Καζαντζάκη με τον λογοτεχνικό και πολιτισμικό τουρισμό σε ευρωπαϊκό επίπεδο αποτελεί το υπό ίδρυση σωματείο «Ευρωπαϊκοί Δρόμοι του Νίκου Καζαντζάκη». Η σημαντική αυτή προσπάθεια αναδείχθηκε από την πρόεδρο της Διεθνούς Εταιρείας Φίλων Νίκου Καζαντζάκη, Κατερίνα Ζωγραφιστού, στη διάρκεια συνέντευξης Τύπου, παρουσία του επίτιμου προέδρου και πρεσβευτή Ελληνισμού Γιώργου Στασινάκη.
Ο φάκελος για την ίδρυση του σωματείου έχει κατατεθεί στο Πρωτοδικείο, ενώ μετά τη δημοσίευση της απόφασης θα ακολουθήσουν εκλογές για την ανάδειξη του διοικητικού συμβουλίου. Όπως τόνισε η κ. Ζωγραφιστού, έχει ήδη κατοχυρωθεί το όνομα και η πολιτιστική διαδρομή, ενώ έχουν ήδη εγγραφεί τοπικές επιχειρήσεις αλλά και επιχειρήσεις από την Ευρώπη, γεγονός που ενισχύει τη δυναμική του εγχειρήματος, με παράλληλα οφέλη από τη συμμετοχή τους στην κορυφαία αυτή πνευματική κίνηση. Ο φάκελος υποψηφιότητας αναμένεται να κατατεθεί το 2028, αφού προηγηθούν δράσεις και συστηματική δουλειά πάνω σε αυτόν τον στόχο.
«Η αρχή για να ξεκινήσει η προσπάθεια της ευρωπαϊκής διαδρομής του Νίκου Καζαντζάκη έγινε το 2023 μετά από ενημέρωση που μας έκανε το Ελληνικό Υπουργείο Πολιτισμού. Η Διεθνής Εταιρεία Φίλων Νίκου Καζαντζάκη (ΔΕΦΝΚ) είναι πολύ γνωστή στα Ελληνικά Υπουργεία, κυρίως στα Παιδείας, Πολιτισμού, Εξωτερικών και Εσωτερικών από τις δράσεις της εντός και εκτός Ελλάδας και από τη συνεργασία της με τα Υπουργεία αυτά. Είδαν στην ιστοσελίδα της ΔΕΦΝΚ ότι, επί Προεδρίας του κ. Στασινάκη, το 2019 είχε ετοιμαστεί η «Διαδρομή Καζαντζάκη Ζορμπά» και είχε αναρτηθεί ήδη ο χάρτης. Επομένως υπήρχε μια κάποια προεργασία. Έχοντας έτοιμη τη διαδρομή αυτή, κάναμε την πρώτη μας παρουσίαση στο Λουξεμβούργο, στην έδρα του Ινστιτούτου Πολιτιστικών Διαδρομών, στο σεμινάριο ενημέρωσης τον Μάιο του 2024. Ειρήσθω εν παρόδω ότι το 2023, είχαμε επισκεφθεί τον τάφο του Ζορμπά στα Σκόπια. Δεν ήταν, βέβαια, η πρώτη φορά που η ΔΕΦΝΚ έκανε αυτή την επίσκεψη.
Εδώ σταματώ για να σας πω μετά λόγου γνώσεως ότι, στο Υπουργείο Πολιτισμού, η Διεύθυνση Διεθνών Σχέσεων & Ε.Ε., με Προϊστάμενο Διεύθυνσης τον κ. Γιώργο Καλαμαντή, Προϊσταμένη του Τμήματος Διεθνών Σχέσεων & Ε.Ε. την κ. Μαριάνθη Αναστασιάδου και στελέχη της Διεύθυνσης τους κκ. Φώτη Βλάχο και Σπύρο Τσιρίγκα, μας προσφέρει κάθε δυνατή βοήθεια σε συμβουλές, πληροφορίες και ότι άλλο χρειαστούμε. Πολύ βασικό αυτό για την εξέλιξη της προσπάθειάς μας. Τους ευχαριστούμε θερμά γι’ αυτό, καθώς και την Υπουργό Πολιτισμού την κ. Λίνα Μενδώνη η οποία είναι ενήμερη για τη διαδρομή από τη Διεύθυνση που σας προανέφερα. Εκφράζω επίσης τις ευχαριστίες μου στην Περιφέρεια Κρήτης, στον Περιφερειάρχη και στην κ. Γεωργία Μηλάκη, με την οποία η συνεργασία μας είναι στενή για το θέμα της διαδρομής.
Στο Σεμινάριο αυτό παρουσιάσαμε τον συγγραφέα και το έργο του και έτσι σχημάτισαν μια γνώμη για το πόσο μεγάλη και σημαντική ήταν η διαδρομή του Καζαντζάκη στην Ευρώπη.
Στη συνέχεια ετοιμάσαμε το έντυπο «Parcours Européens de Nikos Kazantzaki/ Ευρωπαϊκοί Δρόμοι του Νίκου Καζαντζάκη» ένα έντυπο στα γαλλικά, μέσα στο οποίο επεξηγούμε γιατί προτείνουμε την συγκεκριμένη διαδρομή για πιστοποίηση. Περιλαμβάνει πληροφορίες για το έργο του συγγραφέα μας, για την παιδεία του που ήταν ευρωπαϊκή, για τη ζωή του στην Ευρώπη, για το πλούσιο έργο του, για τα ταξίδια του και τις χώρες που επισκέφθηκε το μεγαλύτερο μέρος των οποίων ήταν στην Ευρώπη, σε άλλες από αυτές εμπνεύστηκε, σε άλλες άρχισε να γράφει κάποιο έργο ή κάποια ραψωδία της Οδύσειας, για τη σημασία αυτών των ταξιδιών και για τις συναντήσεις του με ανθρώπους των Ευρωπαϊκών Γραμμάτων. Περιλαμβάνει επίσης ένα κεφάλαιο για την απήχηση του έργου του στη λογοτεχνία και τις τέχνες και τον χάρτη της διαδρομής. Το τελευταίο μέρος αυτού του εντύπου είναι αφιερωμένο σε κάποιες από τις δραστηριότητες διαχρονικά της ΔΕΦΝΚ. Αυτό κρίθηκε απαραίτητο, διότι ο φορέας που προτείνει και υποστηρίζει μια διαδρομή για πιστοποίηση, θα πρέπει να έχει σταθερή οικονομική βάση και να παρουσιάζει δράση.
Σημαντική επίσης ήταν η συμμετοχή μας στο 13ο Ετήσιο Φόρουμ Πολιτιστικών Διαδρομών του Συμβουλίου της Ευρώπης, τον Σεπτέμβριος του 2024 στο Visegrád της Ουγγαρίας, όπου και πάλι είχαμε την ευκαιρία, να παρουσιάσουμε τη διαδρομή μας.
Η πρώτη υποψηφιότητα, τις περισσότερες φορές, είναι δύσκολο να τελεσφορήσει. Τα βήματα που πρέπει να ακολουθήσουμε είναι συγκεκριμένα και σχεδόν καμία διαδρομή δεν πιστοποιείται την πρώτη φορά», δήλωσε μεταξύ άλλων η κ. Ζωγραφιστού.
Όπως επισήμανε, ιδρύεται νέος επίσημος φορέας, σύμφωνα με τη νομοθεσία του κράτους όπου θα βρίσκεται η έδρα του. Σύλλογος ή Αστική μη κερδοσκοπική Εταιρεία. Εκλέγεται διοικητικό συμβούλιο Στη συνέχεια το σωματείο μετέχει στις δράσεις του Ινστιτούτου Πολιτιστικών Διαδρομών, στα Ετήσια Φόρουμ ή στα Academic Forum και ετοιμάζει κι αυτό διάφορες δράσεις.
Μέλη του πρέπει να υπάρχουν από 3 τουλάχιστον χώρες μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης
«Μέλη του πρέπει να υπάρχουν από 3 τουλάχιστον χώρες μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης. Με χαρά σας λέμε, λοιπόν, ότι έχουν εγγραφεί μέλη εκτός από τα φυσικά πρόσωπα και επιχειρήσεις, το Μουσείο Νίκου Καζαντζάκη, φορείς από Γαλλία, Ιρλανδία, Ελλάδα και Ιταλία, αλλά υπάρχει ενδιαφέρον από φορείς και επιχειρήσεις και άλλων χωρών να γίνουν μέλη. Θα τα δούμε αυτά στο επόμενο διάστημα. Το λέμε με μια σχετική βεβαιότητα, διότι η διαδρομή του Καζαντζάκη στην Ευρώπη είναι από τις μεγαλύτερες. Περιλαμβάνει 25 χώρες μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης (Επισκέφθηκε και τη Ρωσία, αλλά δεν είναι σήμερα μέλος του Συμβουλίου).
Εύλογο το ερώτημά εδώ ποια είναι τα οφέλη από τον τίτλο «Πολιτιστική Διαδρομή του Συμβουλίου της Ευρώπης» για τα μέλη του δικτύου είτε είναι φυσικά είτε είναι νομικά πρόσωπα ιδιωτικού και δημοσίου δικαίου. Πρωτίστως προβολή, διότι συμμετέχουν σε μια πνευματική κίνηση που διεκδικεί ευρωπαϊκή αναγνώριση.
Η πρώτη λοιπόν προσπάθεια μπορεί να μην προχώρησε, αλλά μας έδωσε κάποια σημαντικά πλεονεκτήματα. Δηλαδή:
1. Το σπουδαιότερο απ’ όλα είναι ότι κατοχυρώσαμε τη διαδρομή και το όνομα της.
2. Με την κατάθεση της υποψηφιότητας δεχτήκαμε εδώ, στο Ηράκλειο, την επίσκεψη της εμπειρογνώμονος (εξωτερικός συνεργάτης), που όρισε το Ινστιτούτο, η οποία έκανε μια πολύ προσεκτική έκθεση, την οποία μας κοινοποίησαν. Συγχρόνως μας έστειλαν συμβουλές τι θα πρέπει να προσέξουμε και τι θα πρέπει να είναι έτοιμο για την επόμενη φορά. Πολύτιμες υποδείξεις για εμάς, διότι κανείς από όλους δεν έχει τόση γνώση πάνω στο θέμα αυτό.
3. Η εμπειρία, επίσης, για εμένα και τον κ. Στασινάκη, που μετείχαμε στη διαδικασία κρίσης, είναι τεράστιας σημασίας. Γιατί; Διότι το θέμα μας το παρουσιάζουμε στους Υπουργούς Πολιτισμού ή σε εκπροσώπους των Υπουργείων Πολιτισμού των κρατών μελών του Συμβουλίου της Ευρώπης, του Υπουργείου Πολιτισμού της Ελλάδας συμπεριλαμβανομένου, και αυτοί αποφασίζουν. Στην όλη προσπάθεια μας το Υπουργείο Πολιτισμού στάθηκε κοντά μας, όπως σας προείπα. Θεωρούμε δε δεδομένη την υποστήριξή του και στα επόμενά μας βήματα. Έτσι, την επόμενη φορά πάμε ως νέος φορέας με την ονομασία που κατοχυρώσαμε «Ευρωπαϊκοί δρόμοι του Νίκου Καζαντζάκη» έτοιμοι να απαντήσουμε στις ερωτήσεις των Υπουργών και της Προέδρου του Συμβουλίου της Ευρώπης», σημείωσε η ίδια.
Αναφερόμενη στα επόμενα βήματα, επισήμανε τα παρακάτω:
«Ο φάκελος έχει κατατεθεί στο Πρωτοδικείο Ηρακλείου από την δικηγόρο μας κ. Μαριάννα Δερμιτζάκη, την ευχαριστούμε θερμά για τη βοήθεια, όπως επίσης και τον κ. Απόλλωνα Καλογερόπουλο και περιμένουμε την απάντηση του Πρωτοδικείου. Θέλουμε να πιστεύουμε ότι θα είναι θετική.
Αμέσως μετά η προσωρινή διοικούσα επιτροπή θα ετοιμάσει εκλογές για την ανάδειξη Διοικητικού Συμβουλίου και θα ακολουθήσουν όλα όσα προβλέπει ο ελληνικός νόμος, έκδοση ΑΦΜ, εγγραφή στις πλατφόρμες του Υπουργείου Πολιτισμού και της Περιφέρειάς μας κλπ».
Η δράση των «Ευρωπαϊκών Δρόμων του Νίκου Καζαντζάκη», ωστόσο, ξεκίνησε ήδη με τη πρώτη συμμετοχή στο 10ο Διεθνές Επιστημονικό Συνέδριο, Advances in Tourism Marketing (ATMC), ένα από τα πιο σημαντικά στο χώρο του τουριστικού μάρκετινγκ όπου παρουσιάστηκε στα αγγλικά η εισήγηση με τίτλο: «Πολιτιστικός - Λογοτεχνικός Τουρισμός: Ταξιδεύοντας, κυριολεκτικά και μεταφορικά, μέσα από τα λογοτεχνικά κείμενα του Ν. Καζαντζάκη», (Cultural-Literary Tourism: Travelling Literally and Metaphorically through the Literary Landscapes of Nikos Kazantzakis), που πραγματοποιήθηκε 24-26 September 2025, στο Μεσογειακό Πανεπιστήμιο, στο Ηράκλειο Κρήτης. Η Διεθνής Εταιρεία Φίλων Νίκου Καζαντζάκη και ο σημαντικός ρόλος της στην ανάπτυξη του λογοτεχνικού τουρισμού προβλήθηκε, ως μελέτη περίπτωσης, με συγγραφείς την κ. Άννα Κυριακάκη, Επίκουρη Καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου, την κ. Σοφία Νταλαμπέκη, απόφοιτη του μεταπτυχιακού προγράμματος Διοίκησης Τουριστικών Επιχειρήσεων του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου, την κ. Αικατερίνη Σταυριανέα, Επίκουρη Καθηγήτρια στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και την Δρ. Κατερίνα Ζωγραφιστού, Διδάκτορα του Paul Valéry University - Montpellier III. Την παρουσίαση του θέματος έκανε η κ. Σοφία Νταλαμπέκη, Γραμματέας της ΔΕΦΝΚ και του Παραρτήματος Ελλάδας, στην αγγλική γλώσσα. Η εισήγησή αυτή αποτελεί περίληψη τμήματος της διπλωματικής εργασίας που εκπόνησε η κ. Νταλαμπέκη, και υποστήριξε επιτυχώς τον Μάιο του 2025.
Αύριο Τρίτη στις 6.30 το απόγευμα, στο ξενοδοχείο «Αστόρια», θα πραγματοποιηθεί η πρώτη δημόσια εκδήλωση του Συλλόγου με θέμα τον Ζορμπά. Ο τίτλος της εκδήλωσης είναι: «Ο πραγματικός Ζορμπάς και ο δεσμός του με τον Καζαντζάκη και το Ηράκλειο». Όλα αυτά πραγματοποιούνται με αφορμή τη συμπλήρωση 80 ετών από την πρώτη έκδοση του μυθιστορήματος «Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά». Η επιλογή δεν είναι τυχαία, ενώ στην εκδήλωση θα συμμετάσχουν δύο πρόσωπα που συνδέονται άμεσα με την ιστορική και ερευνητική διάσταση του θέματος.
Το πρόγραμμα της βραδιάς περιλαμβάνει ομιλία του κ. Γιώργου Στασινάκη, επίτιμου προέδρου της Διεθνούς Εταιρείας Φίλων Νίκου Καζαντζάκη, πρεσβευτή Ελληνισμού και συγγραφέα του βιβλίου «Καζαντζάκης-Ζορμπάς, μια αληθινή φιλία» (εκδ. Καστανιώτη, 2017), με θέμα: «Νίκος Καζαντζάκης – Γιώργης Ζορμπάς». Προσκεκλημένες είναι η κ. Εβίτα Κεχαγιά-Βαρελά (δισέγγονη του Γιώργη Ζορμπά, Ξάνθη), η οποία θα μιλήσει με θέμα «Νίκος Καζαντζάκης – Γιώργης Ζορμπάς. Ένα οικουμενικό πνεύμα συνομιλεί με έναν Βαλκάνιο πολίτη», καθώς και η κ. Κατερίνα Εξαρχουλέα-Γεωργιλέα (ξεναγός, ερευνήτρια, Καρδαμύλη Μεσσηνιακής Μάνης) με θέμα «Το λιγνιτωρυχείο Καζαντζάκη - Ζορμπά στην Πραστοβά της Μάνης». Οι δύο παραπάνω ομιλίες αποτελούν μαρτυρίες για τη σχέση των δύο φίλων και την επιχειρηματική τους δραστηριότητα στη Μεσσηνιακή Μάνη.
Την εκδήλωση θα συντονίσει η Κατερίνα Ζωγραφιστού, πρόεδρος της ΔΕΦΝΚ.
Στη διάρκεια της συνέντευξης Τύπου έγινε η παρουσίαση της Φιλολογικής Επιθεώρησης «Η Κρητική Ματιά / Le Regard crétois», που εκδίδεται από τη ΔΕΦΝΚ, καθώς και η παρουσίαση των εκδηλώσεων (με φυσική παρουσία και διαδικτυακά) σε Ελλάδα και εξωτερικό για τα έτη 2026-27. Επίσης, ανακοινώθηκε η έκδοση στα γαλλικά του βιβλίου του κ. Γ. Στασινάκη «Νίκος Καζαντζάκης (1883-1957) μεταξύ Ευρώπης και Ανατολής» από τις εκδόσεις L’Harmattan, καθώς και η βράβευση του Γιώργου Στασινάκη από τον Σύνδεσμο Ανταποκριτών Διεθνών ΜΜΕ Ελλάδος με το βραβείο «Ευπρέπεια 2025».
Τέλος, η κ. Ζωγραφιστού αναφέρθηκε στη δημιουργία μιας διαδραστικής ψηφιακής πλατφόρμας από το ΙΤΕ, με στόχο να συγκεντρωθούν πληροφορίες για τον συγγραφέα και το έργο του, για τα μέρη στα οποία έζησε, έγραψε και επισκέφθηκε, για σημεία στα οποία έχουν τοποθετηθεί αναμνηστικές πλακέτες από τη ΔΕΦΝΚ και άλλους φορείς, καθώς και για σημεία όπου υπάρχουν προτομές, ονοματοδοσίες δρόμων, πλατειών κ.ά., τόποι και μουσεία με τα οποία έχουν γίνει αδελφοποιήσεις του Μουσείου Νίκου Καζαντζάκη με ή χωρίς τη συνεργασία της ΔΕΦΝΚ, άλλα αξιοθέατα των περιοχών που συνδέονται με κάθε τρόπο με τον Νίκο Καζαντζάκη.
Οι πληροφορίες θα χρησιμοποιηθούν στη συνέχεια για την κατασκευή εφαρμογής για κινητά τηλέφωνα και υπολογιστές με GIS απεικόνιση. Μέχρι στιγμής το ψηφιακό κομμάτι πραγματοποιείται με την αρωγή του Ελληνικού Υπουργείου Πολιτισμού.
Για τη συγκέντρωση των πληροφοριών εργάζεται εθελοντικά μια ομάδα 28 μελετητών, μελών του νέου φορέα από όλο τον κόσμο.
