Όταν οι λέξεις δεν επαρκούν για να περιγράψουν το τραύμα, το σώμα αναλαμβάνει να αφηγηθεί όσα μένουν ανείπωτα. Η σόλο χορευτική παράσταση “No Face” της Θάλειας Αγαπάκη, που παρουσιάζεται στο Πειραματικό Θέατρο του Πολιτιστικού Συνεδριακού Κέντρου Ηρακλείου, καταπιάνεται με το επώδυνο ζήτημα της έμφυλης βίας και των κοινωνικών στερεοτύπων. Όχι όμως εστιάζοντας στη βία καθαυτή, αλλά στο “μετά”: στη σιωπή, στη διάλυση της ταυτότητας και στην εύθραυστη διαδρομή προς την ανάρρωση.
►Διαβάστε επίσης: No Face: Μια σόλο χορευτική παράσταση στο Πολιτιστικό Κέντρο Ηρακλείου (vid)
Μέσα από μια έντονη σωματική γραφή, όπου το σώμα γίνεται φορέας μνήμης και αντίστασης, το έργο αναζητά έναν ασφαλή χώρο ενσυναίσθησης. Με αφορμή τις παραστάσεις στις 18 και 19 Ιανουαρίου, η χορογράφος και ερμηνεύτρια μιλά στη “Νέα Κρήτη” και το neakriti.gr για την απώλεια του “προσώπου”, τη σιωπή που συνοδεύει το τραύμα και τη δύναμη του χορού να φέρνει στο φως αλήθειες που η κοινωνία συχνά επιλέγει να αποσιωπά.
* Το “No Face” καταπιάνεται με το δύσκολο θέμα της έμφυλης βίας και του κοινωνικού στερεότυπου. Πώς μπορεί η κίνηση ενός σώματος να περιγράψει τη διαδρομή από το τραύμα στην ανάρρωση, εκεί που οι λέξεις συχνά αποτυγχάνουν;
«Στο “No Face”, το σώμα γίνεται ο βασικός φορέας μνήμης και αφήγησης, καθώς οι σκέψεις και οι αναμνήσεις του τραύματος που προέρχονται από το βίωμα μίας τέτοιας εμπειρίας παραμένουν συνεχώς παρούσες και καθορίζουν την κίνηση. Η έρευνα και ο χορός του “No Face” στηρίζονται σε βασικούς άξονες, όπως η υπέρβαση, η προσπάθεια αυτού του σώματος να αντιμετωπίσει την αλήθεια, η αναζήτηση ενός ασφαλούς χώρου και η ανάγκη για επικοινωνία, σε άμεση σύνδεση με τα κοινωνικά στερεότυπα και τις προσδοκίες που η κοινωνία επιβάλλει στα φύλα. Δε με ενδιέφερε να αναπαραστήσω ρεαλιστικά τη βία, αλλά να εστιάσω στο τι έπεται, “μετά” από αυτήν.
Ο συναισθηματικός κόσμος του ατόμου εξωτερικεύεται μέσα από δυναμική κίνηση, που χαρακτηρίζεται από τη σύγκρουση, την αντίσταση και την αντίφαση μεταξύ του πόνου και του παιχνιδιού, μέσα από στιγμές πάλης, καμπαρέ, αλλά και αναφορές σε κλόουν.
Μέσα από αυτήν την έντονη σωματικότητα αναδεικνύεται το πώς η εσωτερική πάλη μπορεί να περιορίσει και να καθορίσει κάθε κίνηση, αλλά και πώς η πίεση των κοινωνικών στερεοτύπων παραλύει και περιορίζει τις επιλογές μας. Εκεί όπου οι λέξεις αποτυγχάνουν, το σώμα μιλά, αποκαλύπτοντας μια εσωτερική, συχνά αόρατη διαδρομή από το τραύμα προς την ανάρρωση».
* Ο τίτλος και η περιγραφή μιλούν για ένα σώμα που έχασε την ταυτότητά του και έγινε “σκιά του εαυτού του”. Ποια είναι η πρόκληση για μια χορεύτρια να ερμηνεύει αυτήν την απώλεια προσώπου (“No Face”) επί σκηνής;
«Η βασική πρόκληση στο “No Face” είναι να ερμηνεύσω ένα σώμα που έχει χάσει την ταυτότητά του μέσα στο τραύμα και έχει γίνει σκιά του εαυτού του. Πρόκειται για μια κατάσταση όπου οι σκέψεις, οι μνήμες και οι ενοχές είναι διαρκώς παρούσες και επηρεάζουν κάθε κίνηση. Το σώμα δεν κινείται ελεύθερα, αλλά μοιάζει συχνά υποχείριο των αναμνήσεων και της εσωτερικής πάλης.
Τα αντικείμενα και οι κινήσεις στη σκηνή λειτουργούν συμβολικά, αποτυπώνοντας την απώλεια ταυτότητας, την αίσθηση παγίδευσης, τη ματαιότητα, αλλά και τη βαθιά ανάγκη για φροντίδα και προστασία. Η πρόκληση είναι να μεταφερθούν όλα αυτά χωρίς ρεαλιστική αναπαράσταση της βίας, αλλά μέσα από σωματικές ποιότητες, εντάσεις και αντιφάσεις.
Η παράσταση καταπιάνεται με το επώδυνο ζήτημα της έμφυλης βίας και των κοινωνικών στερεοτύπων
Σε καλλιτεχνικό επίπεδο, με ενδιέφερε πολύ να δουλέψω περιορίζοντας ή “ακυρώνοντας” το πρόσωπο. Το πρόσωπο παίζει καθοριστικό ρόλο στην επικοινωνία και η απουσία του στη σκηνή μεταφράζει τη σιωπή, το μπλοκάρισμα και την αδυναμία λόγου που συχνά συνοδεύουν το τραύμα. Έτσι, το σώμα γίνεται ο μοναδικός φορέας έκφρασης, κουβαλώντας την απώλεια ταυτότητας και την αίσθηση ότι έχει αλλοιωθεί ο πυρήνας του εαυτού».
* Πόσο από το δικό σας προσωπικό βίωμα ή από τις ιστορίες γυναικών που έχετε συναντήσει υπάρχει μέσα στις κινήσεις του “No Face”;
«Το “No Face” δεν αφηγείται μια συγκεκριμένη, αυτοβιογραφική ιστορία. Η σιωπή και η αμηχανία που εξακολουθούν να υπάρχουν γύρω από την έμφυλη βία αποτέλεσε το βασικό μου κίνητρο για να κινηθώ, να χορέψω και να σκεφτώ μέσα από το σώμα μου και τις εμπειρίες μου ως γυναίκα.
Οι κινήσεις του “No Face” κουβαλούν προσωπικά βιώματα, σκέψεις και συναισθήματα, αλλά ταυτόχρονα συνομιλούν με ιστορίες πολλών γυναικών. Με ενδιέφερε να εστιάσω στον συναισθηματικό κόσμο του επιζώντα: στις μνήμες, στις ενοχές, στις αντιφάσεις που παραμένουν μετά το τραύμα και στον τρόπο που ένας άνθρωπος προσπαθεί να συνεχίσει τη ζωή του.
Μέσα από τον χορό, η σιωπή αποκτά εικόνα και η αλήθεια βρίσκει τον δρόμο της προς την ασφάλεια και την επικοινωνία
Οι κινήσεις λειτουργούν ως ένας κοινός τόπος, όπου το προσωπικό συναντά το συλλογικό. Παρότι το τραύμα βιώνεται ατομικά, αφορά βαθιά την κοινωνία και τις προσδοκίες που αυτή επιβάλλει στα φύλα».
* Η παράσταση αναζητά έναν “ασφαλή χώρο”. Πιστεύετε ότι η τέχνη του χορού σήμερα μπορεί να προσφέρει αυτόν τον ασφαλή χώρο στο κοινό για να αντιμετωπίσει κατάματα αλήθειες που συνήθως αποσιωπώνται;
«Στο “No Face”, η αναζήτηση ενός “ασφαλούς χώρου” αποτελεί βασικό άξονα της παράστασης. Πιστεύω ότι η τέχνη του χορού μπορεί σήμερα να προσφέρει έναν τέτοιο χώρο, ακριβώς επειδή λειτουργεί πέρα από τις λέξεις. Δημιουργεί ένα πλαίσιο όπου το κοινό μπορεί να έρθει σε επαφή με δύσκολες αλήθειες χωρίς πίεση, άμυνα ή την ανάγκη άμεσης κατανόησης ή αντίδρασης.
Ο χορός επιτρέπει τη συνύπαρξη αντιφατικών συναισθημάτων και εμπειριών και αφήνει χώρο για προσωπική ανάγνωση.
Για μένα, αυτός ο “ασφαλής χώρος” δεν περιορίζεται μόνο στη σκηνή, αλλά μπορεί να συνεχίσει να υπάρχει μέσα από συναντήσεις, εργαστήρια κίνησης και ανταλλαγή εμπειριών, τόσο μέσα στη χορευτική κοινότητα, όσο και στο ευρύτερο κοινό. Έτσι, η τέχνη γίνεται αφορμή για ενσυναίσθηση, σκέψη και ουσιαστική σύνδεση».
Μια παράσταση που υπόσχεται να προβληματίσει και να συγκινήσει
Το “No Face” είναι μία σόλο χορευτική παράσταση για τη βία που πηγάζει από κοινωνικά στερεότυπα φύλου. Ένα σώμα που έχασε την ταυτότητά του μέσα στο τραύμα, μια σκιά του εαυτού του, όπου οι σκέψεις και οι μνήμες υπάρχουν κάθε στιγμή, ακούραστες και ασταμάτητες.
Η παράσταση επικεντρώνεται στη διαδικασία ανάρρωσης, στην υπέρβαση για την αντιμετώπιση της αλήθειας, στην εύρεση ενός ασφαλούς χώρου και στην επικοινωνία. Αυτά και άλλα θέματα σχετικά με τη βία και τα κοινωνικά στερεότυπα για τα φύλα αποτελούν τους πυλώνες της κινησιολογικής έρευνας του “No Face”. Μέσα από τον χορό, η σιωπή αποκτά εικόνα και η αλήθεια βρίσκει τον δρόμο της προς την ασφάλεια και την επικοινωνία.
Συντελεστές της παράστασης είναι οι εξής:
Χορογραφία και ερμηνεία: Θάλεια Αγαπάκη.
Μουσική, δραματουργία, χειρισμός ήχου: Leonardo Gaipa.
Σχεδιασμός φωτισμού, χειρισμός φωτισμού: Guilhierme Mota.
Υλοποίηση σκηνογραφίας: Ivana Duarte.
Φωτογραφία: João Octavio Peixoto.
Μέντορες: Daniela Cruz και Joclecio Azevedo.
Η χορευτική παράσταση θα πραγματοποιηθεί στο Πολιτιστικό Συνεδριακό Κέντρο Ηρακλείου, αύριο Κυριακή 18 και μεθαύριο Δευτέρα 19 Ιανουαρίου, στις 9 μ.μ., στο Πειραματικό Θέατρο.
