Η Πρωτοχρονιά στην Κρήτη είναι άρρηκτα δεμένη με έθιμα που περνούν από γενιά σε γενιά και συμβολίζουν την καλοτυχία, την αφθονία και τη δύναμη της ζωής. Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν η καλή χέρα, το σπάσιμο του ροδιού, η ασκελετούρα και η πέτρα στην είσοδο του σπιτιού.
Σε πολλές περιοχές της υπαίθρου, με το πρώτο χτύπημα της καμπάνας το πρωί της Πρωτοχρονιάς, μικροί και μεγάλοι πηγαίνουν στην εκκλησία και στη συνέχεια παίρνουν από μια πέτρα, κάνουν τον σταυρό τους και τη μεταφέρουν στο σπίτι. Σύμφωνα με την παράδοση, όσο πιο βαριά είναι η πέτρα, τόσο περισσότερη ευτυχία, γαλήνη και χαρά θα «ριζώσει» στο νοικοκυριό.
Ιδιαίτερη θέση στα πρωτοχρονιάτικα έθιμα έχει η ασκελετούρα, γνωστή και ως μεγαλοκρέμμυδο. Πρόκειται για άγριο φυτό της κρητικής γης που, ακόμα και όταν ξεριζωθεί και κρεμαστεί, συνεχίζει να βγάζει φύλλα και άνθη. Ο λαός πίστευε πως αυτή η μοναδική ζωτικότητά της μεταδίδεται στο σπίτι και στους ανθρώπους, γι’ αυτό και την κρεμούσαν στην είσοδο την Πρωτοχρονιά. Το έθιμο έχει ρίζες από την αρχαιότητα, ήδη από τον 6ο αιώνα, αν και σήμερα τείνει σταδιακά να ατονήσει.
Το ρόδι, σύμβολο γονιμότητας, αφθονίας και καλής τύχης, κατέχει επίσης ξεχωριστή σημασία. Σε πολλά μέρη της Κρήτης το κρεμούσαν στο σπίτι από το φθινόπωρο και μετά τη λειτουργία της Πρωτοχρονιάς το έσπαγαν με δύναμη στο κατώφλι, ευχόμενοι υγεία και ευτυχία για τον νέο χρόνο.
Η καλή χέρα αποτελεί ακόμα ένα αγαπημένο έθιμο. Σήμερα συνοδεύεται συνήθως από χρήματα που προσφέρουν παππούδες, γιαγιάδες ή νονοί στα παιδιά, παλαιότερα όμως ήταν ένα σπιτικό γλυκό που ετοίμαζαν οι νοικοκυρές με φροντίδα και αγάπη.
Η παραμονή της Πρωτοχρονιάς σε όλο το νησί γεμίζει με τα παραδοσιακά κάλαντα, ενώ η αλλαγή του χρόνου συνοδεύεται από πυροτεχνήματα και βεγγαλικά.
Στο Ηράκλειο, τέλος, η παραμονή δεν νοείται χωρίς μπουγάτσα. Το αγαπημένο γλύκισμα καταναλώνεται σε μεγάλες ποσότητες, με την ευχή ο νέος χρόνος να είναι γλυκός και καλορίζικος.
