Ο κ. Κωστής Λαγουδιανάκης, δάσκαλος, λογοτέχνης και μαντιναδολόγος, αφιέρωσε τη ζωή του στη διατήρηση της κρητικής παράδοσης και γλώσσας. Με το νέο του έργο αφηγείται την πορεία του Ελευθερίου Βενιζέλου μέσα από 7.000 δεκαπεντασύλλαβους στίχους, συνδέοντας τη λογοτεχνική δημιουργία με την ιστορική μνήμη.
Ο ίδιος, μιλώντας στη “Νέα Κρήτη” και το neakriti.gr, αναφέρεται στην έμπνευσή του, τις προκλήσεις της γραφής και τη σημασία της μαντινάδας ως ζωντανό κομμάτι της κρητικής ψυχής. Η συνομιλία μας αποκαλύπτει έναν δημιουργό που υπηρετεί με πάθος τη γλώσσα, τον τόπο και την πολιτιστική του κληρονομιά.
* Πώς γεννήθηκε η ιδέα να αφηγηθείτε την ιστορία του Ελευθερίου Βενιζέλου μέσα από 7.000 δεκαπεντασύλλαβους στίχους;
«Πολλοί ιστορικοί, άνδρες υψηλού πολιτικού αναστήματος, Έλληνες και ξένοι, συγγραφείς, εξέχοντες πνευματικοί άνθρωποι έχουν εκφραστεί με ερευνητικές εργασίες, ομιλίες, άρθρα και μελέτες με θαυμαστό τρόπο για τα επιτεύγματα του διορατικού, οραματιστή και ευφυούς διπλωμάτη, του άξιου τέκνου της Κρήτης Ελευθερίου Βενιζέλου. Η προσέγγιση και μελέτη κάποιων από τα έργα αυτά, καθώς είναι αναρίθμητα, συνετέλεσε να εδραιωθεί η πίστη μου για την τεράστια προσφορά του στην Κρήτη μας και στην Ελλάδα γενικότερα, και η “ψήφος καρδιάς” για τον σπουδαίο ηγέτη ήταν διαρκής από τη νεανική μου ηλικία. Η επίσκεψή μου, πριν από μερικά χρόνια, στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών και Μελετών “Ελευθέριος Βενιζέλος” στη Χαλέπα Χανίων, ανακίνησε και συνταίριαξε γνώση και θαυμασμό και παρακίνησαν τη δαμινή πένα μου να αραδιάσει με στίχους σε βιβλιοσελίδες τη μαξουλίδικη ζήση του επιφανούς Κρητικού».
* Τι ήταν αυτό που σας ενέπνευσε περισσότερο στη μορφή του Βενιζέλου και σας οδήγησε στην ολοκλήρωση του συγκεκριμένου έργου;
«Μελετώντας το δίτομο έργο του, αείμνηστου πλέον, γενικού διευθυντή του Ιδρύματος Νικολάου Εμμ. Παπαδάκη (Παπαδή), με τίτλο “Ελευθέριος Βενιζέλος - ο ηγέτης, ο άνθρωπος”, με κατέλαβε έντονη συγκινητική φόρτιση, καθώς γνώριζα και τις πτυχές της ανθρώπινης γήινης διαδρομής του Βενιζέλου, που κι εκείνη διαπίστωνα πως ήταν μαξουλίδικη, όπως και η πολιτική του πορεία και πράξη. Η συγκινητική γνώση αυτή ισχυροποίησε την απόφασή μου για τη χωρίς χρονοτριβή συγγραφή».
* Παρουσιάσατε το βιβλίο σας την περασμένη Τετάρτη. Πώς υποδέχτηκε το κοινό το βιβλίο σας, δομημένο πάνω στους κρητικόλαλους ιαμβικούς 15σύλλαβους στίχους;
«Ο συνήθης τρόπος έκφρασης της γραφής μου είναι ο κρητικόλαλος ιαμβικός 15σύλλαβος στίχος. Ήταν αναμενόμενο για την πλειοψηφία των παρευρισκομένων στην παρουσίαση ο λογοτεχνικός αυτός τρόπος έκφρασης. Η ανταπόκριση ήταν ενθουσιώδης, θα έλεγα, καθώς η μαντιναδολογική αφήγηση τέρπει, προκαλεί αισθητική απόλαυση, ιδιαιτέρως σε εμάς τους Κρητικούς. Η μαντινάδα και η ρίμα, όπως είναι γνωστό, βρίσκουν “γόνιμο έδαφος” στην Κρήτη εδώ και εκατοντάδες χρόνια».
* Πόσο δύσκολο ήταν να “παντρέψετε” την ιστορική αφήγηση με τη μαντιναδολογική έκφραση;
«Η 40χρονη ενασχόλησή μου με τον αγαπημένο 15σύλλαβο της Κρήτης μας είναι ισχυρότατο εφόδιο για να γίνει κατορθωτό και να έχουμε “καλά ξέτελα” σε αυτό το “πάντρεμα”. Υψώνονται μερικές φορές κάποια εμπόδια για να επιτευχθεί τέλεια ομοιοκαταληξία ή να είναι άρτια όλα τα “τεχνικά” στοιχεία του στίχου, αλλά η “μάχη” κερδίζεται στο τέλος και η σημαία υψώνεται στην κορυφή της νίκης».
* Σε προσωπικό επίπεδο, πόσο σημαντικό είναι για εσάς να διατηρηθεί ζωντανή η μαντινάδα, ως προέκταση της κουλτούρας του τόπου μας - ειδικότερα για τους νέους;
«Οι μαντινάδες και οι κρητικές ρίμες διαλαλούν και αυτές την κρητική Λογοτεχνία και τον πολιτισμό της Κρήτης μας και εκτός του νησιού. Είναι μέρος του γλωσσικού μας θησαυρού. Ως εκ τούτου, είναι χρέος να διαφυλαχθεί. Όσοι έχουν ταχθεί να “φυλάττουν Θερμοπύλες” οφείλουν να βρίσκονται σε διαρκή επαγρύπνηση. Παραμένω σταθερά στο μετερίζι μου και ευελπιστώ πως δε θα οδηγηθούμε σε ακαρπία».
Η μουσικότητα της γλώσσας συμβάλλει καθοριστικά στην κατανόηση για τον ακροατή-αναγνώστη
* Ως μαντιναδολόγος, πόσο ρόλο παίζει για εσάς η μουσικότητα της γλώσσας στην κατανόηση της ιστορίας;
«Όταν ήμουν δάσκαλος, είχα διαπιστώσει την προτίμηση των μαθητών σε ριμαδόρικες αφηγήσεις, κυρίως ιστορικών μαθημάτων. Είναι προτιμητέος ο τρόπος αυτός προσέγγισης της Ιστορίας και για τους ενήλικες, καθώς η ανάγνωση καθίσταται απολαυστική, μη κουραστική, αλλά και συμμετοχική. Ως εκ τούτου, συνάγεται ότι η μουσικότητα της γλώσσας και ιδιαιτέρως της μαντινάδας και της ρίμας συμβάλλει καθοριστικά στην κατανόηση όχι μόνο για τον ριμαδόρο, αλλά και για τον ακροατή-αναγνώστη».
* Αν μπορούσατε να πείτε μια μαντινάδα που να συνόψιζε το έργο σας, ποια θα ήταν αυτή;
«Η πολυετής έρευνά μου και μελέτη της κρητικής διαλέκτου οδήγησε σε ένα... γλωσσικό έρωτα. Ρέγομαι και μπεγεντίζω τις “κρητικοπούλες λέξεις” που είναι μοσκοκανελοκόκκαλες, ομορφοπλούμιστες και γαϊτανοφρυδάτες και επιδιώκω να τις σειραδιάζω στις ρίμες και τις μαντινάδες μου. Αν και γνωρίζω τα εμπόδια της σύγχρονης εποχής, επιμένω... επιμένω...
Η μαντινάδα λοιπόν που εκφράζει την άποψή μου και το σύνολο του έργου μου είναι:
Ό,τι αγαπώ το χαίρομαι χωρίς ζυγούς και γράδα
αυτό για μένα είναι ζωή και γι’ άλλους κουζουλάδα».
