Ένα μοναδικό ταξίδι στην ιστορία, την αισθητική και την ψυχή της Ελλάδας αποτελεί η φημισμένη Συλλογή Κρασάκη, η οποία βρίσκεται στο επίκεντρο του Διεθνούς Φωτογραφικού Φεστιβάλ Πεκίνου 2025, ενός από τα σημαντικότερα καλλιτεχνικά γεγονότα του πλανήτη. Η Ελλάδα καταλαμβάνει ξεχωριστή θέση στο πλαίσιο του Φεστιβάλ, το οποίο φιλοξενεί την εμβληματική έκθεση “Ιχνηλατώντας την Προέλευση του Πολιτισμού - Οπτικές μνήμες των τριών Αρχαίων Πολιτισμών: Κίνα, Ελλάδα, Αίγυπτος”, μια εικαστική συνάντηση που αναδεικνύει τις ρίζες των μεγάλων πολιτισμών της ανθρωπότητας.
Η ελληνική συμμετοχή παρουσιάζεται μέσα από τη Συλλογή Κρασάκη, μέσω της οποίας ξεδιπλώνεται στις αίθουσες του Παγκόσμιου Μουσείου Τέχνης του Πεκίνου ένα σπάνιο φωτογραφικό αρχείο που αποτυπώνει το πρόσωπο της Ελλάδας του 20ού αιώνα - τη ζωή, την ιστορία και τις μεταμορφώσεις της. Πολυάριθμες πρωτότυπες φωτογραφίες, δημιουργίες σπουδαίων Ελλήνων και ξένων φωτογράφων συνθέτουν ένα μοναδικό σύνολο τεκμηρίων που φωτίζει τον τρόπο και τις συνθήκες διαβίωσης στη χώρα, από τα τέλη του 19ου αιώνα μέχρι τη μεσοπολεμική περίοδο της χώρας. Επίσης, η ελληνική συμμετοχή δεν αποτελεί απλώς μια καλλιτεχνική προβολή, αλλά μια πολιτιστική γέφυρα ανάμεσα στην Ελλάδα, την Κίνα και την Αίγυπτο.
Πρόκειται για έργα που ξεπερνούν την αισθητική τους αξία, αποτελούν πολύτιμα ιστορικά ντοκουμέντα. Μέσα από τον φακό των δημιουργών ζωντανεύουν σημαντικές στιγμές, αρχαιότητες, τοπία, πρόσωπα και καθημερινές σκηνές, μεταφέροντας στον σημερινό θεατή όχι μόνο εικόνες, αλλά και τα συναισθήματα μιας ολόκληρης εποχής. Οι φωτογραφίες αυτές αποτελούν αδιάψευστους μάρτυρες του κοινωνικού, ιστορικού και πολιτιστικού πλαισίου μέσα στο οποίο δημιουργήθηκαν.
Ο Μιχάλης Κρασάκης
Στην “καρδιά” αυτής της προσπάθειας βρίσκεται ο Μιχάλης Κρασάκης, δημοσιογράφος, ερευνητής και παθιασμένος συλλέκτης.
Γεννημένος στο Ηράκλειο Κρήτης, σπούδασε Ιστορία της Τέχνης, Γερμανική Φιλολογία και Δημοσιογραφία στο Πανεπιστήμιο της Κολωνίας. Για 25 χρόνια εργάστηκε στην Deutsche Welle, όπου διετέλεσε διευθυντής του ελληνικού προγράμματος, αφήνοντας το δικό του αποτύπωμα στη διεθνή δημοσιογραφία. Παράλληλα, από τα νεανικά του χρόνια ανέπτυξε βαθιά αγάπη για τις καλές τέχνες και αφοσιώθηκε στη συλλογή και διάσωση τεκμηρίων της ελληνικής πολιτιστικής κληρονομιάς. Για πέντε δεκαετίες εργάστηκε ακούραστα για να συγκεντρώσει φωτογραφίες, έργα τέχνης και ιστορικά αντικείμενα, σώζοντας από τη λήθη πολύτιμες μαρτυρίες του παρελθόντος.
Η Συλλογή Κρασάκη δεν αποτελεί απλώς ένα αρχείο, αλλά μια γέφυρα ανάμεσα στο χθες και το σήμερα.
Την έκθεση διοργανώνουν το υπουργείο Πολιτισμού της Κίνας και η Κινεζική Φωτογραφική Ομοσπονδία, με συνδιοργανωτές την Παγκόσμια Φωτογραφική Ένωση (GPU) και τη Διεθνή Ομοσπονδία Φωτογραφικής Τέχνης (FIAP). Τη γενική επιμέλεια της ελληνικής συμμετοχής υπογράφει ο Μανόλης Μετζάκης, Έλληνας πρόεδρος της GPU, διεθνώς αναγνωρισμένος και πολυβραβευμένος φωτογράφος. Ανάμεσα στους καλλιτέχνες που εκπροσωπούν την Ελλάδα συγκαταλέγονται οι Δημήτριος Κωνσταντίνου (π. 1857), Πέτρος Μωραΐτης (π. 1865), Κωνσταντίνος Αθανασίου (π. 1880), Frederic Boissonnas (π. 1910), Νίκος Ζωγράφος (π. 1920), Σπύρος Μελετζής (π. 1925) και φυσικά η εμβληματική Έλλη Σουγιουλτζόγλου-Σεραΐδάρη (Nelly’s).
Οι φωτογραφίες αναδεικνύουν τη μαγεία του ελληνικού φωτός, τα τοπία των νησιών, σκηνές καθημερινής ζωής του Μεσοπολέμου, αλλά και εμβληματικά μνημεία όπως ο Παρθενώνας και η αρχαία Αθήνα. Το βάρος της θεματολογίας εστιάζει στις ηθογραφικές σκηνές και στην ανθρώπινη διάσταση της ελληνικής κοινωνίας
Οι φωτογραφίες αναδεικνύουν τη μαγεία του ελληνικού φωτός, τα τοπία των νησιών, σκηνές καθημερινής ζωής του Μεσοπολέμου, αλλά και εμβληματικά μνημεία, όπως ο Παρθενώνας και η αρχαία Αθήνα. Το βάρος της θεματολογίας εστιάζει στις ηθογραφικές σκηνές και στην ανθρώπινη διάσταση της ελληνικής κοινωνίας, κατόπιν επιθυμίας της κινεζικής πλευράς.
Η έκθεση φιλοξενείται από τις 18 Οκτωβρίου έως τις 10 Νοεμβρίου 2025 στους εντυπωσιακούς χώρους του Beijing Millennium Monument, όπου στεγάζεται το Παγκόσμιο Μουσείο Τέχνης. Το μνημειώδες οικοδόμημα, εμβαδού 42.000 τ.μ., αποτελεί σύμβολο φουτουριστικής αρχιτεκτονικής και σημείο συνάντησης των πολιτισμών της Γης.
«Μια μεγάλη τιμή»
«Το... κομμάτι της Ελλάδας ουσιαστικά ήμασταν εμείς. Ήταν πολύ μεγάλη τιμή για εμάς να εκπροσωπήσουμε την Ελλάδα σε μια τόσο μεγάλη και σπουδαία έκθεση του Πεκίνου, που θεωρείται μια κορυφαία διοργάνωση. Όπως καταλαβαίνεις, είναι πολύ σπουδαίο, και όχι μόνο για τον συλλέκτη, αλλά και για τον Μανόλη Μετζάκη, ο οποίος έπαιξε πολύ μεγάλο ρόλο ώστε να υπάρξει αυτή η συμμετοχή, ως πρόεδρος της Παγκόσμιας Φωτογραφικής Ένωσης. Τις φωτογραφίες θα αντικρίσουν από κοντά εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι - για να μη σου πω εκατομμύρια - γιατί μιλάμε για την Κίνα. Δεν υπάρχει καλύτερη διαφήμιση και φυσικό είναι να νιώθω πολύ χαρούμενος και μεγάλη τιμή, τόσο για μένα προσωπικά όσο και για την Κρήτη ιδιαίτερα», δήλωσε στη “Νέα Κρήτη” και το neakriti.gr ο συλλέκτης Μιχάλης Κρασάκης.
Όπως επεσήμανε, η συλλογή αυτή είναι ένα κομμάτι από ένα πολύ μεγαλύτερο σύνολο. Ένα άλλο κομμάτι ήταν, για παράδειγμα, η μεγάλη έκθεση της Nelly’s, που έγινε πέρυσι και πρόπερσι στην Πινακοθήκη των Χανίων.
Ο Μιχάλης Κρασάκης είναι ένας άνθρωπος που ασχολείται με πάθος με την Τέχνη και τον Πολιτισμό εδώ και αρκετά χρόνια. «Από τη μία μου δίνει πολύ μεγάλη χαρά, αλλά από την άλλη αποτελεί και έναν άθλο, διότι το να συγκεντρώσεις τόσα πολλά τεκμήρια για τον πολιτισμό σου είναι πολύ μεγάλη ιστορία - και αυτό το κάνω τα τελευταία 50 χρόνια που αφιερώνω τη ζωή μου γι’ αυτό. Θέλω να τονίσω ότι όλες είναι πρωτότυπες και αυθεντικές αργυροτυπίες, φτιαγμένες από τον δημιουργό τους. Δηλαδή, ο φωτογράφος που πήρε τη λήψη αρχικά σκέφτηκε από πού και πώς θα φωτογραφίσει, και έπειτα, στον σκοτεινό θάλαμό του, έκανε την εμφάνιση, ενδεχομένως επενέβη στην τελική μορφή της φωτογραφίας και στο τέλος την υπέγραψε. Και όλες ανεξαιρέτως οι φωτογραφίες της συλλογής μου - σχεδόν το 90% - είναι αργυροτυπίες», σημείωσε.
Η διαδρομή του ξεκινά από το 1972. Τότε σπούδασε στο Πανεπιστήμιο της Κολωνίας Ιστορία της Τέχνης, Γερμανική Φιλολογία και Επιστήμες του Κινηματογράφου και της Τηλεόρασης. Στην ηλικία των 18 ετών άρχισε να πηγαίνει σε μουσεία και οίκους δημοπρασιών, αναζητώντας έργα τέχνης που τον άγγιζαν και που είχαν σχέση με την Ελλάδα. Έτσι ξεκίνησε το κυνήγι του “κρυμμένου θησαυρού”. Ένα μενταγιόν του 18ου αιώνα, μια θαυμάσια ζωγραφιά πάνω σε ελεφαντόδοντο, ήταν το πρώτο αντικείμενο που αγόρασε, ενώ η συλλογή του μετρά σήμερα αρκετές χιλιάδες πίνακες, φωτογραφίες και αντικείμενα.
Το ταξίδι στην Κίνα
Πριν από 35 χρόνια τού είχε ζητήσει ένα από τα μεγαλύτερα μουσεία της Γερμανίας να συμμετάσχει με ένα τμήμα της συλλογής του σε μία σημαντική διεθνή έκθεση αφιερωμένη στην Ελλάδα, ενώ μεγάλη επιτυχία σημείωσε και η εντυπωσιακή έκθεση που έγινε στη Δημοτική Πινακοθήκη Χανίων με φωτογραφίες της Nelly’s. Πρόσφατα, προέκυψε η μεγάλη τιμή για τη Συλλογή Κρασάκη, με τη συμμετοχή της στη μεγάλη αυτή εικαστική συνάντηση στην Κίνα - ταξιδεύοντας το κινεζικό κοινό στην ψυχή της Ελλάδας, που είναι φωτεινή, ανθρώπινη και αληθινή.
Όπως ανέφερε ο κ. Μιχάλης Κρασάκης, «δεν ήθελαν αρχαία, Παρθενώνες και τις κλασικές αρχαιότητες, αλλά περισσότερο ηθογραφικές σκηνές για το πώς ήταν η ζωή στην Ελλάδα ειδικά την περίοδο του Μεσοπολέμου, καθώς αυτό τους ενδιέφερε περισσότερο».
Η επιλογή των έργων έγινε από τον Έλληνα πρόεδρο της Παγκόσμιας Φωτογραφικής Ένωσης, Μανόλη Μετζάκη, σε συνεργασία με επιτελείς της κινεζικής οργάνωσης. Με αυστηρό καλλιτεχνικό κριτήριο και λεπτή αισθητική επελέγησαν φωτογραφίες που συνομιλούν με την έννοια της μνήμης και του πολιτισμού - από ταπεινές στιγμές της καθημερινής ζωής έως εμβληματικά τοπία και μνημεία της ελληνικής γης. Η έκθεση ταξιδεύει τον επισκέπτη σε τοπία των ελληνικών νησιών, όπως η Σκιάθος, η Σκόπελος και η Μύκονος, σε πανοραμικές απεικονίσεις της Αθήνας του 19ου αιώνα, αλλά και σε σκηνές της μεσοπολεμικής Ελλάδας, όπου η απλότητα και η ανθρώπινη επαφή αποκτούν διαχρονική ομορφιά.
Η κινεζική πλευρά επέμεινε ιδιαίτερα στη θεματική των ηθογραφικών σκηνών, επιδιώκοντας να προβάλει την Ελλάδα όχι μέσα από τα αρχαία της μνημεία, αλλά μέσα από τον άνθρωπο - τη ζωή, τα ήθη και τα συναισθήματα μιας εποχής.
Μ. Μετζάκης - Στ. Κουκουλάκη: Η παρουσίαση των έργων της συλλογής στην Κίνα
Αν και ο συλλέκτης Μιχάλης Κρασάκης, που είχε προσκληθεί επίσημα από το Πεκίνο να παραβρεθεί στα εγκαίνια της έκθεσης, δεν κατόρθωσε για προσωπικούς λόγους να μεταβεί στην Κίνα, όμως η ελληνική αντιπροσωπία εκπροσωπήθηκε επάξια από τον Μανόλη Μετζάκη και τη Στέλλα Κουκουλάκη, εικαστικό και επιμελήτρια των Φωτογραφικών Αρχείων της Συλλογής Κρασάκη. Οι δύο ομιλητές παρουσίασαν το ιστορικό και αισθητικό βάθος της ελληνικής φωτογραφίας, προβάλλοντας παράλληλα την οικουμενική αξία του ελληνικού τοπίου και του πολιτισμού.
Στην ομιλία της, η κ. Στέλλα Κουκουλάκη ανέφερε, μεταξύ άλλων, τα εξής: «Τα τελευταία χρόνια επιμελούμαι, με αίσθημα ευθύνης, τον τεράστιο φωτογραφικό πλούτο της μεγαλύτερης ιδιωτικής συλλογής στην Ελλάδα - της Συλλογής Κρασάκη - με αυθεντικά έργα τέχνης ελληνικής θεματογραφίας του 19ου και 20ού αιώνα. Τμήμα της συλλογής αυτής αποτελούν οι πολυάριθμες πρωτότυπες φωτογραφίες με επίκεντρο την Ελλάδα, οι οποίες συνιστούν μοναδικά κειμήλια της μεσοπολεμικής και μεταπολεμικής φάσης της φωτογραφικής δημιουργίας σπουδαίων φωτογράφων.
Πρόκειται για πολύτιμα ντοκουμέντα που αποτυπώνουν σημαντικές ιστορικές στιγμές και συναισθήματα, εμβληματικές αρχαιότητες και ηθογραφικές σκηνές, παρέχοντας ουσιαστικές πληροφορίες για το κοινωνικό, ιστορικό και πολιτιστικό πλαίσιο στο οποίο δημιουργήθηκαν. Η Συλλογή Κρασάκη έχει διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στη διατήρηση αυτών των ανεκτίμητων τεκμηρίων».
Και κατέληξε λέγοντας: «Η φωτογραφία δεν είναι απλώς τεχνική, είναι στάση απέναντι στον κόσμο. Και οι φωτογράφοι του Μεσοπολέμου - άλλοι με πρόθεση καταγραφής, άλλοι με πρόθεση διαμόρφωσης - μας κληροδότησαν έναν εικαστικό καθρέφτη, μέσα στον οποίο μπορούμε να αναγνωρίσουμε όχι μόνο την ιστορία, αλλά και τις προσδοκίες, τους φόβους και τις αντιφάσεις μιας Ελλάδας που ακόμη και σήμερα, κατά κάποιο τρόπο, αναζητά τον εαυτό της.
Η σημασία της παρούσας έκθεσης είναι μοναδική, καθώς ποτέ ξανά δεν έχουν παρουσιαστεί μαζί τα έργα αυτών των πρωτοπόρων Ελλήνων φωτογράφων σε συνδυασμό με αντίστοιχα έργα της Αιγύπτου - του αρχαιότερου πολιτισμού - και της Κίνας, της κοιτίδας του Κομφουκιανισμού. Πράγματι, είναι άξιοι συγχαρητηρίων οι διοργανωτές γι’ αυτήν την αξιόλογη πρωτοβουλία, αλλά και, φυσικά, ο συλλέκτης Μιχάλης Κρασάκης, που τόσο γενναιόδωρα μας διέθεσε το πλούσιο αυτό υλικό για την εκπροσώπηση της Ελλάδας στους θαυμάσιους χώρους του μουσείου σας.
Πρώτη φορά συγκεντρώνονται, σε ένα ενιαίο εικαστικό εγχείρημα, τόσα εμβληματικά φωτογραφικά ντοκουμέντα που αποτυπώνουν τη σχέση του ελληνικού πολιτισμού με το τοπίο και τη μνήμη. Αυτή η έκθεση είναι ένας φόρος τιμής σε εκείνους τους φωτογράφους που, μέσα από τον φακό τους, μας προσφέρουν μια αυθεντική, πολύπλευρη και πολυσήμαντη οπτική στο παρελθόν μας - ένα παρελθόν που, μέσα από την τέχνη, παραμένει πάντα παρόν. Πρόκειται για έναν αληθινό θησαυρό ιστορικής και πολιτιστικής αξίας, που συνενώνει διαφορετικές οπτικές και προσεγγίσεις σε μια κοινή φωτογραφική αφήγηση».
Στόχος ζωής για τον Μιχάλη Κρασάκη αποτελεί κάποια στιγμή στο μέλλον να επιστρέψει στην πατρίδα του - το Ηράκλειο - η μεγάλη του συλλογή, η οποία σήμερα βρίσκεται στην Κολωνία.
