Η αγάπη της για το χωριό της είναι ριζωμένη στην καρδιά της, όπως και οι ρίζες του μνημειακού πλατάνου στο Κράσι. Η κ. Γιούλη Ιεραπετριτάκη, ιστορικός-αρχαιολόγος και πρόεδρος του Συλλόγου “Aπανταχού Κρασανών”, μιλά στο neakriti.gr, και στη “Νέα Κρήτη”, εκφράζοντας την απογοήτευσή της για την εικόνα εγκατάλειψης που παρουσιάζει σήμερα ο πλάτανος, επτά μήνες μετά την πτώση μεγάλου τμήματός του, χωρίς - ευτυχώς - να υπάρξουν τραυματισμοί.
Επιστημονική ομάδα από το Παρατηρητήριο Αστικού Πρασίνου Κρήτης, την Αποκεντρωμένη Διοίκηση Κρήτης και το Ελληνικό Μεσογειακό Πανεπιστήμιο πραγματοποίησε αυτοψία και διενήργησε ενόργανους ελέγχους, ενώ εκπονήθηκε και ολοκληρωμένη μελέτη από το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, στο πλαίσιο πρωτοβουλιών του Δήμου Χερσονήσου για την προστασία και ανάδειξη του φυσικού αυτού μνημείου.
* Θα θέλατε να μας μιλήσετε για τον Σύλλογο “Απανταχού Κρασανών” και τις καλοκαιρινές δράσεις που προγραμματίζετε;
«Με όραμα τη διατήρηση και ανάδειξη της πλούσιας πολιτιστικής μας κληρονομιάς, οι απανταχού Κρασανοί ίδρυσαν τον Πολιτιστικό Σύλλογο “Απανταχού Κρασανών”, έναν μη κερδοσκοπικό οργανισμό που έχει ως κύριο στόχο την προστασία και προβολή του ιστορικού μας τόπου. Το Κράσι, με τη φυσική του ομορφιά, τον υπεραιωνόβιο πλάτανο και τη βαθιά πολιτιστική του ακτινοβολία, αποτελεί πηγή έμπνευσης για τις δράσεις μας. Με σεβασμό στην παράδοση και τις ρίζες μας, προσπαθούμε να “ξαναζωντανέψουμε” την πολιτιστική κληρονομιά, χτίζοντας γέφυρες με τις νεότερες γενιές.
Ο πολιτισμός δεν είναι απλώς κληρονομιά. Είναι ευθύνη και ένδειξη σεβασμού προς το παρελθόν μας, είναι πράξη συνείδησης.
Ο Σύλλογος ενώνει τους Κρασανούς της διασποράς και της πατρίδας, υπηρετώντας το κοινό όραμα: Να παραμείνει το Κράσι ζωντανό - όχι μόνο στις μνήμες, αλλά και στις καρδιές, στις λέξεις, στις τέχνες και στις πράξεις.
Μέσα στο καλοκαίρι προγραμματίζουμε διάφορες εκδηλώσεις. Θα δώσουμε δυναμικό “παρών” με πολιτιστικές δράσεις που θα πραγματοποιηθούν στο Κράσι.
Τον Αύγουστο ετοιμάζουμε μια σημαντική εκδήλωση, που θα περιλαμβάνει ομιλία για την ιστορία του τόπου μας, το φυσικό και πολιτιστικό του περιβάλλον, καθώς και για τις εξέχουσες προσωπικότητες του Κρασίου, τις οποίες επιθυμούμε να αναδείξουμε».
* Πώς σχολιάζετε την εικόνα που παρουσιάζει σήμερα ο πλάτανος στο Κράσι;
«Η εικόνα που αντικρίζει κανείς - και ιδίως ο κάτοικος, που είναι συναισθηματικά δεμένος με τον πλάτανο - είναι εικόνα εγκατάλειψης και βαθιάς υποβάθμισης. Κράσι χωρίς πλάτανο δε νοείται. Μιλάμε για τον γηραιότερο πλάτανο της Ευρώπης, που χρειάζεται άμεση προστασία από ειδικούς.
Από τις 9 Δεκεμβρίου, όταν κατέρρευσε τμήμα του κορμού, δεν έχει γίνει καμία σοβαρή παρέμβαση. Οι πεσμένοι κλώνοι παραμένουν στο έδαφος. Ο πλάτανος δεν είναι προσβάσιμος, ούτε για τους κατοίκους ούτε για τους επισκέπτες.
Ο κόσμος περνά και ρωτά: “Τι θα γίνει με τον πλάτανο;”. Η ίδια ερώτηση ακούγεται στα καφενεία, στις συζητήσεις των κατοίκων, στους τουρίστες.
«Ο πολιτισμός δεν είναι απλώς κληρονομιά. Είναι ευθύνη και ένδειξη σεβασμού προς το παρελθόν μας, είναι πράξη συνείδησης», τονίζει η κ. Ιεραπετριτάκη
Παρά την τεχνική έκθεση του καθηγητή Ζάγκα από το 2024, που προειδοποιούσε για την ανάγκη κλαδέματος και απομάκρυνσης σαθρών μερών για την ασφάλεια των διερχόμενων, τίποτα δεν έγινε. Αυτό οδήγησε στην πτώση μέρους του κορμού. Κι όμως, ούτε τότε έγιναν οι κατεπείγουσες παρεμβάσεις. Αν είχαν γίνει, ο χώρος σήμερα θα ήταν ανοιχτός και προσβάσιμος.
Η μόνη “παρέμβαση” που έγινε είναι η τοποθέτηση ενός πορτοκαλί πλέγματος. Αυτό, όμως, δεν είναι προστασία. Είναι υπεκφυγή. Ο Σύλλογος ζητά το αυτονόητο: την προστασία του μνημείου, την αφαίρεση των επικίνδυνων σημείων, την αποκατάσταση της προσβασιμότητας, τη στήριξη των κλάδων που κινδυνεύουν.
Ο κόσμος θέλει να καθίσει κάτω από τον πλάτανο, να απολαύσει τη δροσιά του. Τώρα αυτό δεν μπορεί να γίνει. Αν δεν υπάρξει παρέμβαση, φοβόμαστε νέα κατάρρευση. Η αναβλητικότητα και οι καθυστερήσεις υπονομεύουν την επιβίωση του δέντρου.
Υπάρχουν και άλλα ερωτήματα: Τι έγινε με τη φυτοπαθολογική μελέτη; Έχει διασφαλιστεί η απαραίτητη παροχή νερού για το δέντρο; Πότε θα απελευθερωθεί η πλατεία και θα αποδοθεί το μνημείο στους πολίτες;».
* Θα επιδιώξετε συνάντηση με τον δήμαρχο Χερσονήσου, κ. Ζαχαρία Δοξαστάκη;
«Πέρα από την επιστολή που λάβαμε πρόσφατα από τη δημοτική Αρχή Χερσονήσου, όπου αναφέρονται οι ενέργειες που δρομολογήθηκαν για τον πλάτανο, θα ζητήσουμε συνάντηση με τον δήμαρχο κ. Ζαχαρία Δοξαστάκη, προκειμένου να έχουμε αναλυτική ενημέρωση.
Πάντως, η σημερινή κατάσταση δεν περιποιεί τιμή για τον Δήμο. Δεν μπορείς να “προστατεύεις” ένα μνημείο τυλίγοντάς το με πλέγμα. Τα κομμάτια του κορμού παραμένουν στο σημείο. Θα μπορούσαν να έχουν ήδη απομακρυνθεί με ειδικό μηχάνημα. Το καλοκαίρι δεν ενδείκνυται για κλάδεμα, αλλά πότε θα γίνουν οι παρεμβάσεις;
Η κατάσταση έχει φτάσει στο όριο. Οι καθυστερήσεις αποδεικνύουν έλλειψη πολιτικής βούλησης για τη βιώσιμη διαχείριση του πλατάνου. Και αυτό είναι θλιβερό».
* Η πρώτη σας επαφή με τον πλάτανο πότε ήταν;
«Από τότε που γεννηθήκαμε. Μεγαλώσαμε στα πεζούλια του. Όλοι οι Κρασανοί έχουμε βιώματα κάτω από τον πλάτανο - στιγμές ζωής, γιορτές, συνελεύσεις, πανηγύρια. Εκεί ήταν το επίκεντρο του χωριού.
Γι’ αυτό και σήμερα αυτή η εικόνα εγκατάλειψης είναι αποκαρδιωτική και μη ανεκτή».
* Οι βρύσες πότε σταμάτησαν να έχουν νερό;
«Φέτος, έτρεξαν νερά για κάποιους μήνες. Τώρα όμως έχουν στερέψει. Όταν λειτουργούσαν, ο πλάτανος ποτιζόταν φυσικά. Το 1975, όταν μπαζώθηκε ο χώρος και χτίστηκε το τσιμεντένιο τείχος, έγινε μεγάλη ζημιά στο ριζικό σύστημα. Από τότε, σωρεύονται παρεμβάσεις που επιβαρύνουν το δέντρο».
* Έχει επηρεαστεί η επισκεψιμότητα;
«Η επισκεψιμότητα παραμένει ίδια με πέρυσι. Το χωριό γεμίζει τα σαββατοκύριακα. Ο κόσμος έρχεται για την τοπική κουζίνα και για να δει τον πλάτανο - έστω και με αυτήν την κατάσταση. Καλοκαίρι χωρίς να βρίσκεται κάτω από τον πλάτανο δε νοείται για κανένα Κρασανό. Θέρος και πλάτανος είναι έννοιες ταυτισμένες με την τοπική ιστορία, τον πολιτισμό και τη συλλογική μνήμη».
* Ποιες είναι οι ωραιότερές σας στιγμές κάτω από τον πλάτανο;
«Τα καλοκαιρινά πανηγύρια. Όλο το χωριό μια ψυχή. Οι σπουδαίοι λυράρηδες - Σκορδαλός, Μουντάκης - έχουν παίξει εκεί. Γλέντια, γάμοι, συναντήσεις. Ο πλάτανος ήταν πάντα το σημείο σύγκλισης της κοινότητας».
* Τέλος, πώς σχολιάζετε την απόφαση του ΚΑΣ για την τοποθέτηση ραντάρ στον λόφο Παπούρα;
«Πρόκειται για καταστροφή, διότι είναι χώρος μεγάλης αρχαιολογικής σημασίας. Αντί το ΚΑΣ να προστατεύσει και να αναδείξει το μνημείο, επιλέγει την ισοπέδωση. Μιλάμε για πολιτιστική βαρβαρότητα. Η καταστροφή της πολιτιστικής και της φυσικής κληρονομιάς πηγάζει από τα ίδια συμφέροντα. Σκοπός δεν είναι η διάσωση, αλλά η διαγραφή της συλλογικής μας μνήμης».
