Το φετινό καλοκαίρι δοκιμάζει σκληρά την Ευρώπη, καθώς το παρατεταμένο κύμα ακραίας ζέστης και η έλλειψη σημαντικών βροχοπτώσεων έχουν προκαλέσει μια πρωτοφανή υποχώρηση της στάθμης σε μερικούς από τους σημαντικότερους ποταμούς της ηπείρου.
Φωτ.: AP/Andreea Alexandru
Ο Ρήνος, ένας από τους πιο κρίσιμους εμπορικούς υδάτινους δρόμους της Ευρώπης, έχει φτάσει σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα σε περιοχές της Γερμανίας και της Ολλανδίας, ενώ αντίστοιχη εικόνα καταγράφεται στον Δούναβη, που διασχίζει δέκα χώρες, αλλά και στον Πάδο, τον μεγαλύτερο ποταμό της Ιταλίας.
Η κατάσταση έχει σημάνει συναγερμό στις ευρωπαϊκές αρχές, καθώς οι συνέπειες δεν περιορίζονται μόνο στο περιβάλλον.
Η χαμηλή στάθμη των ποταμών απειλεί την εφοδιαστική αλυσίδα, δυσκολεύει τη μεταφορά εμπορευμάτων, επηρεάζει την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και δημιουργεί σοβαρά προβλήματα στη γεωργία και την ύδρευση.
Ρήνος: Το ποτάμι που κινεί την ευρωπαϊκή οικονομία φτάνει στα όριά του
Ο Ρήνος, που ξεκινά από τις Ελβετικές Άλπεις και καταλήγει στη Βόρεια Θάλασσα, αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους εμπορικούς ποταμούς παγκοσμίως. Καθημερινά μεταφέρονται μέσω αυτού τεράστιες ποσότητες πρώτων υλών, καυσίμων και βιομηχανικών προϊόντων.
Η παρατεταμένη ξηρασία έχει όμως περιορίσει δραματικά το βάθος του.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του γερμανικού συστήματος παρακολούθησης χαμηλής στάθμης υδάτων NIWIS, στο τέλος Ιουλίου το 44% των σταθμών μέτρησης στον Ρήνο κατέγραφε εξαιρετικά χαμηλές στάθμες.
Στο κρίσιμο σημείο του Κάουμπ (Kaub), κοντά στο Κόμπλεντς, το βάθος του πλωτού τμήματος έπεσε μόλις στα 25 εκατοστά, επίπεδο που είχε καταγραφεί ξανά το 2018 ως ιστορικό χαμηλό.
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι η πλήρης διακοπή της ναυσιπλοΐας είναι δύσκολο να συμβεί, ωστόσο τα πλοία αναγκάζονται να μεταφέρουν μικρότερα φορτία για να αποφύγουν προβλήματα στην πλεύση.
Αυτό σημαίνει περισσότερα δρομολόγια, αυξημένο κόστος μεταφοράς και πιθανές καθυστερήσεις στην τροφοδοσία ευρωπαϊκών αγορών.
Δούναβης: Απειλή για πυρηνικούς σταθμούς και ενεργειακή ασφάλεια
Η κρίση δεν αφορά μόνο τον Ρήνο. Ο Δούναβης, ο δεύτερος μεγαλύτερος ποταμός της Ευρώπης, βρίσκεται επίσης σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα.
Σε περιοχές της Σερβίας και της Ρουμανίας, η στάθμη έφτασε στα χαμηλότερα επίπεδα περίπου των τελευταίων 30 ετών, δημιουργώντας σοβαρά προβλήματα σε ενεργειακές εγκαταστάσεις.
Στην Ουγγαρία, ο μοναδικός πυρηνικός σταθμός της χώρας αντιμετώπισε προβλήματα λόγω της μειωμένης ροής νερού που απαιτείται για την ψύξη των εγκαταστάσεων.
Στη Σερβία, η παραγωγή σε θερμοηλεκτρικούς σταθμούς περιορίστηκε, καθώς η έλλειψη νερού δυσκόλεψε τα συστήματα ψύξης.
Στη Ρουμανία, οι αρχές προχώρησαν ακόμη και σε ελεγχόμενη έκρηξη βράχου στις όχθες του Δούναβη, ώστε να αυξηθεί η ροή νερού προς τον πυρηνικό σταθμό της Τσερναβόντα.
Παράλληλα, δύο μεγάλες αυτοκινητοβιομηχανίες της Ρουμανίας, η Dacia και η Ford, συμφώνησαν να περιορίσουν προσωρινά την παραγωγή τους, προκειμένου να μειωθεί η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας.
Πάδος: Η Ιταλία αντιμετωπίζει τη μεγαλύτερη υδατική πίεση των τελευταίων ετών
Φωτ.: AP/Luca Bruno
Στην Ιταλία, ο ποταμός Πάδος κατέγραψε επίσης ιστορικά χαμηλά επίπεδα κοντά στην περιοχή της Κρεμόνας.
Η κοιλάδα του Πάδου αποτελεί μια από τις σημαντικότερες αγροτικές περιοχές της Ευρώπης και η μειωμένη ροή του ποταμού προκαλεί ανησυχία για τις καλλιέργειες, καθώς πολλοί αγρότες εξαρτώνται από τα νερά του για άρδευση.
Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα είναι η εισχώρηση θαλασσινού νερού στην κοίτη του ποταμού, λόγω της χαμηλής ροής. Το φαινόμενο απειλεί τα οικοσυστήματα και μπορεί να επηρεάσει την ποιότητα του νερού που χρησιμοποιείται για γεωργικούς σκοπούς.
Οι ιταλικές αρχές έχουν αυξήσει το επίπεδο συναγερμού για την ξηρασία σε ολόκληρη την κοιλάδα του Πάδου, ενώ εξετάζονται μέτρα για την προστασία των αποθεμάτων νερού.
Η κλιματική αλλαγή ενισχύει την κρίση ξηρασίας
Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η σημερινή εικόνα δεν οφείλεται μόνο στην απουσία βροχών, αλλά και στις ολοένα υψηλότερες θερμοκρασίες.
Μελέτες της ομάδας World Weather Attribution δείχνουν ότι δεν υπάρχει σαφής μακροχρόνια τάση μείωσης των βροχοπτώσεων σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Ωστόσο, η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή αυξάνει σημαντικά την εξάτμιση του νερού λόγω των υψηλών θερμοκρασιών, με αποτέλεσμα οι περίοδοι ξηρασίας να γίνονται συχνότερες και εντονότερες.
Οι υψηλές θερμοκρασίες αυξάνουν παράλληλα τη ζήτηση νερού από νοικοκυριά, γεωργία και βιομηχανία, ασκώντας ακόμη μεγαλύτερη πίεση στα διαθέσιμα αποθέματα.
Η ευρωπαϊκή υπηρεσία κλιματικής παρακολούθησης Copernicus έχει ήδη προειδοποιήσει ότι προηγούμενες μεγάλες περίοδοι ξηρασίας, όπως αυτή του 2022, συνέβαλαν στην αύξηση των δασικών πυρκαγιών και στην άνοδο των εκπομπών άνθρακα.
Η Ευρώπη μπροστά σε μια νέα εποχή ακραίων φαινομένων
Οι ειδικοί παρακολουθούν στενά την εξέλιξη της κατάστασης, καθώς οι υψηλές θερμοκρασίες αναμένεται να συνεχιστούν για τουλάχιστον ακόμη μία εβδομάδα σε πολλές περιοχές της Κεντρικής και Νότιας Ευρώπης, με θερμοκρασίες που ξεπερνούν τους 40 βαθμούς Κελσίου.
► Διαβάστε επίσης: Σε κατάσταση ξηρασίας πάνω από το 50% της Αγγλίας – Δραματική προειδοποίηση των αρχών
Η πτώση της στάθμης των μεγάλων ποταμών αποτελεί πλέον ένα πολυδιάστατο πρόβλημα, που επηρεάζει ταυτόχρονα την οικονομία, την ενέργεια, τη διατροφή και την περιβαλλοντική ισορροπία της Ευρώπης.
