Η ερημοποίηση δεν είναι απλώς ξηρό κλίμα ή απλή έλλειψη βροχοπτώσεων: είναι μια διαδικασία υποβάθμισης του εδάφους με σοβαρές επιπτώσεις τόσο στο φυσικό περιβάλλον όσο και στην ανθρώπινη δραστηριότητα, που επιδεινώνεται από τον ανθρώπινο παράγοντα και την κλιματική αλλαγή.
Κάθε ξυλοκομία, ακατάλληλη χρήση γης και υπερεκμετάλλευση υδάτινων πόρων συμβάλλει στην απώλεια βιοποικιλότητας και στην αύξηση των εκτάσεων που χάνουν παραγωγική ικανότητα γη.
Τα προσωρινά αποτελέσματα του Atlas δείχνουν ότι πάνω από 206.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα, δηλαδή περισσότερο από 40 % του συνολικού εδάφους της Ισπανίας, αντιμετωπίζουν σοβαρές διεργασίες ερημοποίησης και υποβάθμισης - δεδομένα πολύ υψηλότερα από τις παλιότερες εκτιμήσεις για το φαινόμενο.
Η κατανομή της υποβάθμισης είναι άνιση, τα ξηρά τμήματα της χώρας - με χαρακτηριστικές περιοχές όπως η Μούρθια, η Αλμερία, η Αλμπαθέτε, η Αλικάντε, η Βαγιαδολίδ και τα νησιά Λας Πάλμας - εμφανίζουν συγκεντρωμένες πιέσεις εδάφους και υδάτινων πόρων.
Στις περιοχές αυτές, σε πολλές περιπτώσεις πάνω από 60 % των εκτάσεων δείχνουν ήδη σημάδια βαθιάς υποβάθμισης, αποτυπώνοντας μια εικόνα που η προηγούμενη έλλειψη αξιόπιστων χαρτών δεν καθιστούσε σαφή.
Η καινοτομία του Atlas δεν είναι μόνο οι χάρτες, αλλά και ο τρόπος με τον οποίο ενσωματώνει τη κατάσταση των υπόγειων υδάτων και των υγροτόπων σε συνδυασμό με άλλους περιβαλλοντικούς δείκτες.
Αυτό επιτρέπει να εντοπιστούν περιοχές που μπορεί να φαίνονται σταθερές επιφανειακά, αλλά κρύβουν υποβαθμισμένους υδροφορείς στο υπέδαφος, οι οποίοι θέτουν σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα σοβαρό περιβαλλοντικό κίνδυνο.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι η ερημοποίηση είναι ένα από τα μεγαλύτερα περιβαλλοντικά ζητήματα που αντιμετωπίζει σήμερα η Ισπανία, καθώς οι αλλαγές στο κλίμα - με αυξανόμενες θερμοκρασίες και μειωμένες βροχοπτώσεις - συμβάλλουν στην ενίσχυση των προβλημάτων που σχετίζονται με έλλειψη νερού, υποβάθμιση του εδάφους και απώλεια παραγωγικών δυνατοτήτων.
► Διαβάστε επίσης: ΑΚΚΕΛ για την καταστροφή στην κτηνοτροφία: 550.000 ζώα χαμένα και η ύπαιθρος στα όριά της
Η χαρτογράφηση μέσω του νέου Atlas αποτελεί κρίσιμο εργαλείο για τη χάραξη αποτελεσματικών πολιτικών διαχείρισης γης, προτεραιοποίηση περιοχών για αποκατάσταση και στρατηγικό σχεδιασμό παρεμβάσεων που απαιτούνται στο πλαίσιο της Εθνικής Στρατηγικής για την Καταπολέμηση της Ερημοποίησης.
Η έλλειψη κοινού ορισμού για το τι συνιστά «ερημοποίηση» και η απουσία αξιόπιστων χαρτών ήταν παλαιότερα εμπόδια στην έγκαιρη αντιμετώπιση του φαινομένου.
Η νέα αυτή βάση δεδομένων επιχειρεί να καλύψει αυτό το κενό, προσφέροντας μια ακτινωτή εικόνα της γης και των αλλαγών της, που θα μπορούσε να χρησιμεύσει ως οδηγός για την επίτευξη ουδετερότητας στην υποβάθμιση των εδαφών και την προστασία των φυσικών πόρων.
