Ένα ιδιαίτερα ανησυχητικό φαινόμενο καταγράφεται τα τελευταία χρόνια στις ελληνικές θάλασσες και αφορά τον αυξανόμενο αριθμό περιστατικών, όπου άνθρωποι, συνήθως τουρίστες ή λουόμενοι, ταΐζουν θαλάσσιες χελώνες σε παραλίες, λιμάνια και τουριστικά σημεία.
Παρότι η κίνηση αυτή πολλές φορές γίνεται με καλή πρόθεση, όπως ενημερώνει ο Σύλλογος για την Προστασία της Θαλάσσιας Χελώνας “Αρχέλων”, το αποτέλεσμα είναι επικίνδυνο τόσο για τα ίδια τα ζώα, όσο και για τους ανθρώπους.
Οι θαλάσσιες χελώνες είναι άγρια, προστατευόμενα είδη, που παίζουν σημαντικό ρόλο στο θαλάσσιο οικοσύστημα. Η εξοικείωσή τους με τον άνθρωπο, όταν ενθαρρύνεται μέσω τροφής, διαταράσσει τη φυσική τους συμπεριφορά, επηρεάζει τη διατροφή τους και αυξάνει τον κίνδυνο τραυματισμών ή ακόμη και επιθετικών αντιδράσεων προς τους ανθρώπους.
Τα προαναφερθέντα δεδομένα αναγράφονται με σαφήνεια στο Δελτίο Τύπου που εξέδωσε ο “Αρχέλων”, με τον Σύλλογο να έχει καταγράψει σχετικά περιστατικά σε περιοχές όπως το Λιμένι της Μάνης, τη Ζάκυνθο, τα Χανιά, αλλά και στην Κρήτη και την Πελοπόννησο.
«Οι θαλάσσιες χελώνες δεν είναι σαν τα κατοικίδια ζώα, με τα οποία έχουμε όλοι εξοικειωθεί, ζουν ελεύθερες στη θάλασσα, συνήθως ταξιδεύουν για μεγάλες αποστάσεις και σπάνια συναντούν τους ανθρώπους», αναφέρει το Δελτίο Τύπου του συλλόγου και συνεχίζει: «Όμως, στις περιοχές που μια θαλάσσια χελώνα συσχετίζει την ανθρώπινη παρουσία με τροφή, η συμπεριφορά της αλλάζει, αντιμετωπίζει τους λουόμενους αλλά και άλλες χελώνες σαν ανταγωνιστές στην περιοχή διατροφής της και προσπαθεί με δαγκώματα να τους διώξει από ’κει».
Όπως επεξηγείται, το φαινόμενο δεν είναι μεμονωμένο και πλέον παρατηρείται όλο και συχνότερα κατά τους θερινούς μήνες, καθώς «παρά τις καλές προθέσεις, αυτή η πρακτική προκαλεί σοβαρά προβλήματα, για τις χελώνες και για τους ανθρώπους».
«Δημιουργείται μια σχέση αλληλεξάρτησης»
Στα παραπάνω προβλήματα αναφέρθηκε και ο Γιώργος Βράμπος, επικεφαλής των εθελοντικών κλιμακίων του “Αρχέλων” στο Ηράκλειο και στο Ρέθυμνο, μεταφέροντας πως τα περιστατικά είναι υπαρκτά και αυξανόμενα.
Όπως δήλωσε, η ενημέρωση προκύπτει «με αφορμή κάποια περιστατικά τα οποία σημειώθηκαν και στην Κρήτη αλλά και στην Πελοπόννησο, όπου θαλάσσιες χελώνες που ταΐζονται έχουν δαγκώσει τους λουόμενους».
Ο ίδιος εξηγεί τη φύση του προβλήματος από τη σκοπιά της συμπεριφοράς των άγριων ζώων. «Πρέπει να πούμε ότι οι θαλάσσιες χελώνες είναι άγρια ζώα και σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να παρεμβαίνουμε στη φύση τους. Μπορούν να βρουν μόνες τους την τροφή και είναι σημαντικό να μαθαίνουν να βρίσκουν μόνες τους την τροφή», σημειώνει, επισημαίνοντας ότι η σχέση εξάρτησης που δημιουργείται από το τάισμα φέρνει σειρά από προβλήματα, τόσο συμπεριφορικά όσο και πρακτικά.
Όταν οι χελώνες ταΐζονται τακτικά από ανθρώπους, η φυσική τους συμπεριφορά διαταράσσεται. Αρχίζουν να συχνάζουν σε συγκεκριμένα σημεία, αναπτύσσουν κτητική συμπεριφορά απέναντι στον χώρο και ενδέχεται να αντιδράσουν με δάγκωμα όταν αισθανθούν ότι απειλούνται.
«Όταν τις ταΐζουμε, δημιουργούν μια σχέση με τον άνθρωπο όπου περνούν περισσότερες ώρες εκεί, περιμένοντας να τις ταΐσει ο άνθρωπος - δημιουργείται μια σχέση εξάρτησης», λέει χαρακτηριστικά ο Βράμπος.
Το πρόβλημα εντείνεται όταν οι χελώνες παραμένουν κοντά σε λιμάνια, όπου η κίνηση σκαφών και ψαροκάικων είναι συχνή, γεγονός που αυξάνει κατακόρυφα τον κίνδυνο τραυματισμού ή θανάτου για το ζώο.
«Όταν ταΐζονται οι θαλάσσιες χελώνες, πολύ συχνά πιστεύουν ότι είναι ο χώρος τους εκεί πέρα - αναπτύσσουν κτητικότητα - δηλαδή συνδέουν το φαγητό με το συγκεκριμένο λιμάνι και παραμένουν εκεί πέρα, φυσικά υπάρχει κίνδυνος και για τις ίδιες να τις χτυπήσει κάποιο σκάφος, καθώς συχνά αυτό συμβαίνει στα λιμάνια όπου υπάρχουν ψαροκάικα», προσθέτει.
Αν και τα περιστατικά επιθέσεων είναι σχετικά σπάνια, δεν παύουν να συμβαίνουν, καθώς ακόμα «και σε σπάνιες περιπτώσεις βλέπουμε όταν υπάρχουν πάρα πολλοί λουόμενοι τριγύρω τους να υπάρξει κάποιο δάγκωμα», λέει ο ίδιος, ξεκαθαρίζοντας πως «οι θαλάσσιες χελώνες δεν είναι επιθετικά ζώα. Εάν τη δει κάποιος μέσα στη θάλασσα, καλό θα ήταν να κρατήσει μια ασφαλή απόσταση και δεν υπάρχει περίπτωση η χελώνα από μόνη της να πλησιάσει, αλλά ακριβώς επειδή είναι άγρια ζώα πρέπει να κρατάμε τις αποστάσεις, είτε τη δούμε μέσα ή έξω από τη θάλασσα».
Το φαινόμενο της ανθρώπινης παρέμβασης δεν περιορίζεται μόνο στις ενήλικες χελώνες. Κατά την περίοδο εκκόλαψης, πολλοί λουόμενοι, στην προσπάθειά τους να βοηθήσουν, αγγίζουν ή επεμβαίνουν στα χελωνάκια που μόλις έχουν βγει από τις φωλιές.
Υπάρχει ευαισθητοποίηση
Παρ’ όλα αυτά, σύμφωνα με τα στοιχεία του “Αρχέλων”, η ευαισθητοποίηση της τοπικής κοινωνίας έχει αυξηθεί, ιδιαίτερα σε περιοχές όπως η Κρήτη, όπου η συνεργασία των κατοίκων με τους εθελοντές του συλλόγου είναι συστηματική, με τον κ. Βρέμπο να δηλώνει ότι «οι κάτοικοι της Κρήτης σε θαλάσσιες περιοχές που υπάρχουν και οι θαλάσσιες χελώνες πλέον παρατηρούμε ότι γνωρίζουν την κατάσταση - εμάς ακόμα και τώρα μας καλούν τα βράδια να μας πουν ότι εκκολάπτονται χελωνάκια». Ορισμένοι, μάλιστα, φροντίζουν να μην παρεμποδίσουν καθόλου στη φυσική πορεία των ζώων.
Προβλήματα σε Μαράθι και παλιό λιμάνι Χανίων
Η “Νέα Κρήτη” απευθύνθηκε και στην κ. Δανάη Τσαπαρλή, υπεύθυνη του “Αρχέλων” Χανίων, με την ίδια να παρουσιάζει μια αντίστοιχη εικόνα, η οποία εκτυλίσσεται κατά τα τελευταία χρόνια στο Μαράθι Χανίων, αλλά και στο παλιό λιμάνι. Όπως η ίδια περιγράφει, κατά το τελευταίο χρονικό διάστημα γίνονται όλο και πιο έντονες οι περιπτώσεις ταΐσματος των χελωνών, όχι μόνο από πολίτες ή τουρίστες, αλλά και από ψαράδες.
Μάλιστα, η ίδια, ξεκαθαρίζοντας πως αυτό γίνεται με «ευγενικές προθέσεις», παραθέτει έκκληση προς τους κατοίκους να αποφεύγουν τέτοιες ενέργειες, τονίζοντας πως το τάισμα των χελωνών, οι οποίες συγκαταλέγονται στα άγρια ζώα, «απαγορεύεται ρητά».
Ωστόσο, το ζήτημα διευρύνεται περισσότερο, αφού το τάισμα από τους ανθρώπους αφενός εντείνει τις διαδικασίες εξάρτησης, με τις χελώνες να θεωρούν την περιοχή εκείνη, όπως το Μαράθι ή το παλιό λιμάνι, ως «πεδίο ταΐσματος», κάτι που υπό φυσικές συνθήκες δε θα συνέβαινε, ενώ από την άλλη δημιουργείται και μια συμπεριφορά κτητικότητας επί των περιοχών εκείνων.
Δηλαδή «η αλλοίωση της συμπεριφοράς της χελώνας μέσω του ταΐσματος, που δεν είναι εκ φύσεως επιθετικό ζώο, μπορεί να δημιουργήσει μια κτητικότητα, κάτι το οποίο έχει αντίκτυπο και προς τους ανθρώπους και δημιουργεί και ζητήματα ασφαλείας, όπως έχει παρατηρηθεί στο Μαράθι, αλλά και σε άλλες περιοχές της χώρας».
Έπειτα, η ίδια σημειώνει ότι σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να αποτελεί το τάισμα των χελωνών τουριστικό κάλεσμα, με την περίπτωση ταΐσματος χελώνας στο παλιό λιμάνι των Χανίων, το οποίο έχει λάβει περαιτέρω εκτάσεις και μέσω TikTok, να προβληματίζει.
ΤΟ ΜΗΝΥΜΑ
«Οι θαλάσσιες χελώνες χρειάζονται σεβασμό, όχι παρέμβαση»
Αυτήν την περίοδο, ο “Αρχέλων” πραγματοποιεί δημόσιες εκσκαφές σε φωλιές, από τις οποίες έχουν ήδη εκκολαφθεί χελωνάκια, με τον κ. Βράμπα να καλεί τον κόσμο να παρευρεθεί στις εν λόγω ενέργειες, όπου και θα δοθεί η ευκαιρία στο κοινό να δει από κοντά το εσωτερικό μιας φωλιάς και να ενημερωθεί για τις απειλές που αντιμετωπίζουν τα νεογνά, από τη φωτορύπανση μέχρι την ανθρώπινη παρέμβαση.
Στις δημόσιες εκσκαφές αναφέρθηκε και η κ. Τσαπαρλή, η οποία σημείωσε πως οι εν λόγω δραστηριότητες του “Αρχέλων” ξεκίνησαν ήδη από το σαββατοκύριακο που πέρασε και αναμένεται να συνεχιστούν καθ’ όλο το επόμενο χρονικό διάστημα, με τους πολίτες να μπορούν να ενημερώνονται γι’ αυτές από την ιστοσελίδα του Συλλόγου.
Το κεντρικό μήνυμα του οργανισμού είναι ξεκάθαρο: «Οι θαλάσσιες χελώνες χρειάζονται σεβασμό, όχι παρέμβαση. Ο σεβασμός στις αποστάσεις, η αποφυγή του ταΐσματος και η σωστή ενημέρωση είναι οι σημαντικότερες πράξεις προστασίας. Η γνώση είναι δύναμη προστασίας και η θάλασσα δεν είναι δική μας, είναι και δική τους».
