Έρχεται στην Κρήτη ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης για περιοδεία στα νοσοκομεία του νησιού. Και ασφαλώς θα έχει πολλά να δει.
Θα δει νοσοκομεία, υποδομές, έργα, διοικήσεις και –ελπίζουμε– εργαζόμενους. Αλλά υπάρχει και κάτι ακόμη που θα ήταν χρήσιμο να δει: την πραγματική καθημερινότητα του ΕΣΥ στην Κρήτη.
Γιατί πίσω από τις ανακοινώσεις υπάρχει μια άλλη εικόνα: χιλιάδες ασθενείς στις λίστες αναμονής για χειρουργείο, μεγάλες ελλείψεις σε γιατρούς, σοβαρά κενά στο νοσηλευτικό προσωπικό και ένα σύστημα που πολλές φορές προσπαθεί να καλύψει τις τρύπες του μετακινώντας προσωπικό από τη μία δομή στην άλλη.
Με άλλα λόγια, το ΕΣΥ στην Κρήτη δεν πάσχει μόνο από έλλειψη προσωπικού. Πάσχει και από… έλλειψη εφεδρειών.
Οι λίστες περιμένουν
Τα στοιχεία μιλούν από μόνα τους.
Στα νοσοκομεία της Κρήτης καταγράφονται 9.055 περιστατικά σε αναμονή για χειρουργική επέμβαση. Στο ΠΑΓΝΗ οι αναμονές φτάνουν τις 4.128, στα Χανιά τις 2.400 και στο Βενιζέλειο τις 1.905, ενώ ακολουθούν τα υπόλοιπα νοσοκομεία του νησιού.
Γιατί όμως έχει σημασία αυτή η λίστα;
Επειδή πίσω από κάθε αριθμό υπάρχει ένας ασθενής. Και πίσω από κάθε ασθενή υπάρχει μια οικογένεια που περιμένει.
Και εδώ ακριβώς μπαίνει στην εικόνα το πρόγραμμα των δωρεάν απογευματινών χειρουργείων. Γιατί ο λόγος που δόθηκε τόσο μεγάλη έμφαση σε αυτό το πρόγραμμα ήταν ακριβώς η αποσυμφόρηση των χειρουργικών λιστών.
Η λογική ήταν απλή: περισσότερα χειρουργεία, λιγότερη αναμονή, ταχύτερη πρόσβαση των ασθενών στην επέμβαση.
Ο αρχικός σχεδιασμός προέβλεπε 50.000 επεμβάσεις, με χρηματοδότηση 60 εκατομμυρίων ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης. Τελικά πραγματοποιήθηκαν 26.845 χειρουργεία, περίπου το 54% του αρχικού στόχου.
Η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Υγείας έδωσε τη δική της εξήγηση για την απόσταση από τον αρχικό σχεδιασμό, επισημαίνοντας ότι αρκετοί από τους πολίτες που είχαν ειδοποιηθεί είχαν στο μεταξύ χειρουργηθεί ή δεν χρειάζονταν πλέον την επέμβαση.
Και ασφαλώς κάθε χειρουργείο που έγινε σημαίνει έναν άνθρωπο λιγότερο στην αναμονή.
Όμως το κρίσιμο ερώτημα βρίσκεται στην επόμενη μέρα.
Τι γίνεται με τη λίστα όταν τελειώνει το πρόγραμμα;
Γιατί το μεγάλο στοίχημα δεν είναι μόνο να μειωθεί μια λίστα για ένα χρονικό διάστημα. Είναι να μπορεί το σύστημα να τη συγκρατεί χαμηλά και μετά.
Να μπορεί δηλαδή να πραγματοποιεί σταθερά περισσότερα χειρουργεία από όσα νέα περιστατικά προστίθενται στην αναμονή.
Διαφορετικά, η ουρά μπορεί να μικραίνει από τη μία πλευρά και να ξαναγεμίζει από την άλλη.
Οι λίστες, άλλωστε, έχουν τον δικό τους τρόπο να απαντούν. Δεν διαβάζουν εξαγγελίες. Μετρούν αναμονές.
Από νοσοκομείο σε νοσοκομείο για να βγει η βάρδια
Και εδώ έρχεται το δεύτερο μεγάλο πρόβλημα: το προσωπικό.
Το πρόσφατο περιστατικό στα Χανιά, όπου περίπου 50 γιατροί έφτασαν να δηλώνουν ότι θα παραιτηθούν εξαιτίας σχεδιαζόμενων μετακινήσεων για την κάλυψη εφημεριών σε άλλο νοσοκομείο, ήταν αρκετά ηχηρό.
Δεν είναι όμως το μοναδικό.
Η εικόνα με τις μετακινήσεις προσωπικού, τις ελλείψεις και τις πιέσεις για να καλυφθούν εφημερίες εμφανίζεται, με διαφορετική ένταση, σε ολόκληρη την Κρήτη.
Αλλού η κατάσταση είναι δύσκολη. Αλλού δυσκολότερη. Και αλλού, όπως καταγγέλλουν οι ίδιοι οι εργαζόμενοι, η κατάσταση αγγίζει πλέον τα όρια της λειτουργικής αντοχής.
Η αλυσίδα
Το πιο ενδιαφέρον, βέβαια, είναι το εξής: όταν παίρνεις γιατρό από ένα νοσοκομείο για να καλύψεις ένα κενό σε ένα άλλο, το κενό δεν εξαφανίζεται. Απλώς αλλάζει διεύθυνση.
Κάτι σαν νοσοκομειακή… μετακόμιση της έλλειψης.
Οι νοσηλευτές;
Στη συζήτηση, πάντως, υπάρχει ένας ολόκληρος «ελέφαντας» που συχνά χωράει δύσκολα στις επίσημες ανακοινώσεις: οι ελλείψεις στο νοσηλευτικό προσωπικό.
Γιατί δεν αρκεί να υπάρχει γιατρός σε μια κλινική, αν δεν υπάρχει το απαιτούμενο νοσηλευτικό προσωπικό για να λειτουργήσει με ασφάλεια και επάρκεια.
Οι ελλείψεις νοσηλευτών και λοιπού προσωπικού έχουν γίνει ένα από τα σταθερά προβλήματα των νοσοκομείων της Κρήτης, αυξάνοντας την πίεση στους εργαζόμενους που παραμένουν στις θέσεις τους.
Βάρδιες, εφημερίες, άδειες που πρέπει να βγουν, κενά που πρέπει να καλυφθούν.
Η αριθμητική του ΕΣΥ
Πόσους ανθρώπους έχουμε;
Πόσους χρειαζόμαστε;
Και πόσους μπορούμε ακόμη να μετακινήσουμε πριν αρχίσει να φαίνεται το πρόβλημα παντού;
Το Σάββατο, η Κρήτη δεν θα περιμένει απαντήσεις στα χαρτιά.
Ο υπουργός Υγείας έρχεται στην Κρήτη σε μια στιγμή που το ΕΣΥ του νησιού έχει ανάγκη από γιατρούς, νοσηλευτές, μόνιμο προσωπικό, πραγματικές λύσεις και χρόνο για τους ασθενείς.
Γιατί οι άνθρωποι που βρίσκονται στη λίστα αναμονής δεν μπορούν να περιμένουν μέχρι να ολοκληρωθεί η επόμενη σύσκεψη.
Οι γιατροί που μετακινούνται από νοσοκομείο σε νοσοκομείο για να βγουν οι εφημερίες δεν μπορούν να πολλαπλασιαστούν με εγκύκλιο.
Οι νοσηλευτές που κρατούν καθημερινά τις κλινικές όρθιες δεν μπορούν να καλύψουν επ’ άπειρον τα κενά ενός συστήματος που ζητά συνεχώς περισσότερα από λιγότερους ανθρώπους.
Το περιστατικό των Χανίων ήταν απλώς η πιο ηχηρή προειδοποίηση.
Η πραγματική εικόνα είναι μεγαλύτερη και αφορά ολόκληρη την Κρήτη.
Το ενδιαφέρον το Σάββατο δεν είναι τόσο τι θα πει ο υπουργός, αλλά τι θα ακούσει.
Να του μιλήσουν οι ασθενείς που περιμένουν.
Να του μιλήσουν οι γιατροί που μετακινούνται.
Να του μιλήσουν οι νοσηλευτές που καλούνται να καλύψουν βάρδιες με λιγότερα χέρια.
Να του μιλήσουν οι εργαζόμενοι που βλέπουν καθημερινά από πρώτο χέρι πού φτάνουν οι αντοχές του συστήματος.
Τότε, ίσως, να φανεί αν η περιοδεία στην Κρήτη θα είναι απλώς μια ακόμη στάση στο ημερολόγιο του υπουργού ή αν θα αποτελέσει την αφετηρία για να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα εκεί που πραγματικά βρίσκεται, μέσα στα νοσοκομεία, μέσα στις κλινικές, μέσα στις εφημερίες και –κυρίως– πίσω από κάθε έναν από τους χιλιάδες ανθρώπους που περιμένουν.
Το στοίχημα
Γιατί στο τέλος της ημέρας, η δημόσια υγεία δεν κρίνεται στα δελτία Τύπου.
Κρίνεται την ώρα που χτυπά το τηλέφωνο ενός ασθενούς και περιμένει να ακούσει: «Ελάτε, ήρθε η σειρά σας».
Για χιλιάδες Κρητικούς, αυτή η ώρα ακόμη δεν έχει έρθει.
