Τυχαίες συμπτώσεις ή ένα δίκτυο σχέσεων που γεννά ερωτήματα; Η πρόσφατη αποκάλυψη της υπόθεσης που αφορά το αποκαλούμενο πολεοδομικό κύκλωμα συνεχίζει να ανοίγει νέα κεφάλαια. Όχι επειδή αποδεικνύεται κάτι διαφορετικό απ’ όσα ήδη ερευνώνται από τις αρμόδιες Αρχές, αλλά γιατί όσο ξετυλίγεται το κουβάρι τόσο περισσότερες διασταυρώσεις προσώπων, ρόλων και θεσμικών ιδιοτήτων έρχονται στο προσκήνιο. Και κάπου εκεί προκύπτει ένα εύλογο ερώτημα: Πόσες συμπτώσεις μπορεί να χωρέσει μια υπόθεση;
Η “Κυριακάτικη Δημοκρατία” έφερε στο φως μία ακόμη διάσταση, καταγράφοντας ότι σειρά προσώπων που εμφανίζονται είτε στο επίκεντρο είτε στο ευρύτερο επαγγελματικό περιβάλλον της συγκεκριμένης υπόθεσης, τα τελευταία χρόνια απέκτησαν μεταπτυχιακούς ή διδακτορικούς τίτλους στο ίδιο επιστημονικό αντικείμενο, με κοινό σημείο αναφοράς τον ομότιμο καθηγητή του ΕΚΠΑ Ευθύμιο Λέκκα, είτε ως επιβλέποντα είτε ως μέλος των εξεταστικών επιτροπών.
Και φυσικά, από μόνο του αυτό δε συνιστά οποιαδήποτε παρανομία. Όταν όμως οι ίδιες διαδρομές συναντώνται σε πανεπιστημιακές αίθουσες, σε συμβούλια, σε επιτροπές και σε δημόσιες θέσεις ευθύνης, η δημόσια συζήτηση δύσκολα αποφεύγει τα ερωτήματα.
Μια υπενθύμιση από την Κρήτη
Δεν είναι μάλιστα η πρώτη φορά που γύρω από το ίδιο ακαδημαϊκό περιβάλλον γεννώνται απορίες. Η “Νέα Κρήτη” και το neakriti.gr είχαν κατά το παρελθόν αναδείξει ζητήματα που αφορούσαν ημερίδες και δράσεις για την αντισεισμική θωράκιση της Κρήτης. Τότε είχαμε θέσει δημόσια ένα απλό ερώτημα: πώς είναι δυνατόν σε διοργανώσεις που αφορούσαν έναν από τους πλέον σεισμογενείς τόπους της Ευρώπης να συμμετέχουν συγκεκριμένα πανεπιστημιακά ιδρύματα, ακόμη και από την Κύπρο, ενώ απουσίαζαν ιδρύματα της ίδιας της Κρήτης, τα οποία διαθέτουν μακρόχρονη σεισμολογική έρευνα, επιστημονικό έργο και διαρκή παρουσία στο πεδίο;
Ήταν άραγε μια επιλογή με καθαρά επιστημονικά κριτήρια; Ή υπήρχαν άλλες λογικές που καθόριζαν τις συνεργασίες, όπως χρηματοδοτούμενα προγράμματα;
Τότε τα ερωτήματα παρέμειναν αναπάντητα. Σήμερα, υπό το φως των νέων αποκαλύψεων, ίσως αξίζει να διαβαστούν ξανά.
Ένα πλέγμα κοινών διαδρομών
Σύμφωνα με το δημοσίευμα της “Κυριακάτικης Δημοκρατίας”, αρκετά από τα πρόσωπα που εμφανίζονται να συνδέονται, άμεσα ή έμμεσα, με την υπόθεση των Πολεοδομιών, συναντώνται και στον ακαδημαϊκό χώρο.
Οι περισσότεροι επέλεξαν προγράμματα μεταπτυχιακών ή διδακτορικών σπουδών με αντικείμενο τη διαχείριση κρίσεων, φυσικών καταστροφών ή πολιτικής προστασίας. Σε πολλές από αυτές τις εργασίες επιβλέπων καθηγητής ή μέλος της τριμελούς ή επταμελούς εξεταστικής επιτροπής ήταν ο ομότιμος καθηγητής Ευθύμιος Λέκκας.
Το γεγονός αυτό, ασφαλώς, δεν αποτελεί από μόνο του στοιχείο παρατυπίας. Ωστόσο, όταν τα ίδια πρόσωπα συνυπάρχουν παράλληλα σε θεσμικά όργανα, αρχαιολογικά συμβούλια, υπηρεσίες δόμησης, δημόσιες διοικητικές θέσεις και πανεπιστημιακές διαδικασίες, εύλογα προκαλεί δημόσιο ενδιαφέρον.
Τα πρόσωπα και οι ακαδημαϊκές διαδρομές
Στο δημοσίευμα καταγράφεται ότι ο πρώην γενικός γραμματέας του υπουργείου Πολιτισμού Γιώργος Διδασκάλου απέκτησε το 2021 διδακτορικό με αντικείμενο γεωλογικής καταλληλότητας, με συμμετοχή του Ευθύμιου Λέκκα στην εξεταστική επιτροπή. Ο Θεόδωρος Μινέσχος, ο οποίος εμφανίζεται ως κεντρικό πρόσωπο της υπόθεσης των Πολεοδομιών, ολοκλήρωσε μεταπτυχιακό στο ΕΚΠΑ με αντικείμενο τη στρατηγική διαχείριση κρίσεων, με επιβλέποντα επίσης τον καθηγητή Λέκκα.
Αντίστοιχα, η Μίνα Χατζηαθανασίου ολοκλήρωσε μεταπτυχιακές σπουδές στη διαχείριση καταστροφών και κρίσεων, επίσης υπό την επίβλεψη του ίδιου καθηγητή.
Στην ίδια λίστα περιλαμβάνονται ακόμη ο Γρηγόρης Ζαφειρόπουλος, ο Ιωάννης Δελακουρίδης, ο Δημήτρης Μήλιος, ο Δημήτρης Ψαρρής, αλλά και άλλα στελέχη της δημόσιας διοίκησης και της Αυτοδιοίκησης, τα οποία απέκτησαν μεταπτυχιακούς ή διδακτορικούς τίτλους στο ίδιο επιστημονικό αντικείμενο, με κοινό παρονομαστή τη συμμετοχή του ίδιου ακαδημαϊκού στις διαδικασίες αξιολόγησης ή επίβλεψης.
Παράλληλα, αρκετοί από αυτούς συναντώνται σε συμβούλια αρχιτεκτονικής, στο Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο, στο Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων ή σε άλλες δημόσιες επιτροπές.
Οι συμπτώσεις που προκαλούν συζήτηση
Πρόκειται για μια αλληλουχία συμπτώσεων; Ή για μια εικόνα που αναδεικνύει ένα σταθερό δίκτυο ανθρώπων με κοινές ακαδημαϊκές, υπηρεσιακές και θεσμικές διαδρομές; Το ερώτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία, καθώς η ίδια υπόθεση εξετάζεται πλέον από τη Δικαιοσύνη ως προς το σκέλος που αφορά το φερόμενο πολεοδομικό κύκλωμα. Και ίσως εκεί βρίσκεται η ουσία.
Δεν είναι οι ακαδημαϊκοί τίτλοι που δημιουργούν ζήτημα. Είναι η διαρκής επανάληψη των ίδιων προσώπων, των ίδιων συνεργασιών και των ίδιων θεσμικών διασταυρώσεων που εύλογα προκαλεί δημόσιο προβληματισμό.
Η διαφάνεια δε φοβάται τα ερωτήματα
Σε μια περίοδο κατά την οποία η κοινωνία απαιτεί μεγαλύτερη λογοδοσία από τους δημόσιους θεσμούς, η καταγραφή τέτοιων διαδρομών δεν αποτελεί καταδίκη κανενός.
Αποτελεί όμως υποχρέωση της δημοσιογραφίας να φωτίζει τις διασυνδέσεις όταν αυτές αποκτούν δημόσιο ενδιαφέρον. Άλλωστε, όπως έχουμε επισημάνει και στο παρελθόν μέσα από τις σελίδες της “Ν.Κ.” και το neakriti.gr η επιστημονική επάρκεια δεν αμφισβητείται. Εκείνο που οφείλει πάντοτε να απαντάται είναι με ποια κριτήρια διαμορφώνονται οι συνεργασίες, οι επιλογές και οι θεσμικές εκπροσωπήσεις, ιδιαίτερα όταν αφήνουν εκτός επιστημονικές δυνάμεις με αποδεδειγμένη εμπειρία και προσφορά. Γιατί η εμπιστοσύνη στους θεσμούς οικοδομείται πάνω στη διαφάνεια. Και η διαφάνεια δεν έχει ποτέ λόγο να φοβάται τα ερωτήματα.
