Υπάρχει μια εικόνα που επαναλαμβάνεται σχεδόν καθημερινά. Ένας ξεχειλισμένος κάδος, δίπλα του ένα στρώμα, μια σπασμένη ντουλάπα, λεκάνες, πόρτες, κλαδιά, καναπέδες, μέχρι και μπάζα. Η φωτογραφία ανεβαίνει στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, οι καταγγελίες πέφτουν “βροχή” και η εύκολη ετυμηγορία είναι πάντα η ίδια: «Ο Δήμος δεν κάνει τη δουλειά του».
Μόνο που η εικόνα αυτή έχει συνήθως και μια δεύτερη ανάγνωση. Κάποιος αποφάσισε ότι ο δημόσιος χώρος είναι η αυλή του. Ότι μπορεί να αφήσει ό,τι δε χωράει στο σπίτι του στο πεζοδρόμιο, στη γωνία της γειτονιάς ή δίπλα στον κάδο, μετατρέποντας μέσα σε λίγες ώρες ένα σημείο της πόλης σε μια μικρή παράνομη χωματερή.
Ασφαλώς, η ευθύνη του Δήμου είναι μεγάλη. Οφείλει να διαθέτει προσωπικό, μέσα, οργάνωση και γρήγορη ανταπόκριση. Και οι πολίτες έχουν κάθε δικαίωμα να απαιτούν μια καθαρή πόλη. Όμως το ίδιο μεγάλη είναι και η ευθύνη εκείνων που δημιουργούν το πρόβλημα πριν ακόμη εμφανιστεί το απορριμματοφόρο.
Η νέα ηλεκτρονική υπηρεσία για τη δωρεάν αποκομιδή ογκωδών αντικειμένων έρχεται να αφαιρέσει μία από τις πιο συνηθισμένες δικαιολογίες. Δε χρειάζεται πλέον να εγκαταλείψεις το παλιό σου στρώμα, την ντουλάπα, τον καναπέ ή τα κλαδιά δίπλα στον κάδο. Μπορείς να κλείσεις ραντεβού, να ενημερώσεις την υπηρεσία και να γίνει η αποκομιδή χωρίς κόστος. Μπορείς ακόμη και να επισημάνεις σημεία όπου άλλοι έχουν πετάξει ογκώδη αντικείμενα.
Αυτό σημαίνει ότι από εδώ και πέρα το ερώτημα δεν είναι μόνο αν ο Δήμος ανταποκρίνεται. Είναι και αν οι δημότες είναι διατεθειμένοι να αλλάξουν συνήθειες.
Γιατί το πρόβλημα της καθαριότητας δε λύνεται μόνο με περισσότερα απορριμματοφόρα, ούτε μόνο με περισσότερους εργαζόμενους. Λύνεται όταν η κοινωνία σταματήσει να αντιμετωπίζει τον δημόσιο χώρο ως «ξένο σπίτι». Όταν ο πεζόδρομος, η πλατεία και η γειτονιά γίνουν προέκταση της δικής μας αυλής και όχι χώρος όπου αφήνουμε ό,τι μας περισσεύει.
Και εδώ αρχίζει μια άλλη συζήτηση. Η καθαριότητα δεν είναι μόνο αισθητική. Είναι δημόσια υγεία. Είναι ποιότητα ζωής. Είναι τουρισμός. Είναι εικόνα μιας πόλης που θέλει να λέγεται σύγχρονη και ευρωπαϊκή. Κάθε εγκαταλελειμμένο στρώμα, κάθε σακούλα με μπάζα, κάθε σωρός από κλαδιά που μένει για μέρες δίπλα σε έναν κάδο γίνεται εστία ρύπανσης, προσελκύει τρωκτικά και έντομα, και υποβαθμίζει ολόκληρη τη γειτονιά.
