Η εικόνα στην πλατεία 18 Άγγλων του Ηρακλείου επανέρχεται ξανά και ξανά ως μια μικρογραφία της ευρύτερης αστικής μας δυσλειτουργίας: κυκλοφοριακό χάος, οδηγοί που αυτοσχεδιάζουν, πεζοί που προσπαθούν να επιβιώσουν ανάμεσα σε οχήματα και μια γενική αίσθηση ότι ο καθένας κάνει ό,τι θέλει. Το ερώτημα, λοιπόν, που τίθεται σχεδόν αυτονόητα είναι: μπορεί ένα φανάρι να βάλει τέλος σε αυτό το μπάχαλο;
Η απάντηση δεν είναι τόσο απλή όσο φαίνεται. Ένα φανάρι, από μόνο του, αποτελεί ένα εργαλείο ρύθμισης της κυκλοφορίας. Μπορεί να επιβάλει σειρά προτεραιότητας, να δώσει χρόνο στους πεζούς να διασχίσουν με ασφάλεια και να περιορίσει την αυθαιρεσία των οδηγών. Σε ένα σημείο με αυξημένη κίνηση και συχνές συγκρούσεις ροών, η ύπαρξή του θα μπορούσε πράγματι να προσφέρει μια στοιχειώδη τάξη.
Ωστόσο, το πρόβλημα στην πλατεία 18 Άγγλων δεν είναι μόνο τεχνικό, είναι βαθιά ζήτημα νοοτροπίας. Γιατί ακόμη και εκεί όπου υπάρχουν φανάρια, δεν είναι λίγες οι φορές που αυτά αγνοούνται επιδεικτικά. Αν δεν υπάρξει σεβασμός στους κανόνες, καμία υποδομή δεν μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά. Ένα φανάρι που παραβιάζεται συστηματικά, απλώς μετατρέπει το χάος σε κάτι πιο επικίνδυνο.
Επιπλέον πρέπει να εξεταστεί συνολικά η λειτουργία του χώρου. Μήπως χρειάζεται επανασχεδιασμός της κυκλοφορίας; Μήπως περισσότερη αστυνόμευση σε ώρες αιχμής; Ή ακόμη και παρεμβάσεις που θα δώσουν προτεραιότητα στους πεζούς, περιορίζοντας την πρόσβαση των οχημάτων; Οι σύγχρονες πόλεις στρέφονται όλο και περισσότερο σε τέτοιες λύσεις, αναγνωρίζοντας ότι η ανεξέλεγκτη κυκλοφορία αυτοκινήτων δεν είναι βιώσιμη.
Η πλατεία 18 Άγγλων, λόγω της θέσης και της σημασίας της, δεν μπορεί να παραμένει ένα σημείο καθημερινής έντασης και επικινδυνότητας. Το φανάρι ίσως είναι ένα πρώτο βήμα, ένα μέτρο άμεσης ανακούφισης.
Όμως η ουσιαστική λύση απαιτεί κάτι περισσότερο, δηλαδή σχεδιασμό, συνέπεια και κυρίως αλλαγή συμπεριφοράς απ’ όλους μας. Γιατί στο τέλος της ημέρας, η πόλη δεν είναι μόνο οι δρόμοι και τα φανάρια της, είναι οι άνθρωποί της και ο τρόπος που επιλέγουν να συνυπάρχουν. Αλήθεια, το σχέδιο θα προχωρήσει;
