Όταν η “μέριμνα” μοιάζει περισσότερο με καλοστημένη καμπάνια και με ισχύ από το 2027 και μετά, αλλού πάει ο λογισμός.
Με βίντεο-παρέμβαση και το γνώριμο ύφος του “απευθύνομαι απευθείας στην κοινωνία”, ο πρωθυπουργός άνοιξε ένα νέο κεφάλαιο: περιορισμός των social media για τους κάτω των 15. Ισχύς, όμως, από τον Ιανουάριο του 2027!!! Η αιτιολόγηση; Εθισμός, ψυχοκοινωνικές στρεβλώσεις, η γνωστή λίστα ανησυχιών. Το timing; Εκκωφαντικά... βολικό. Δεν είναι δα και σύνηθες να ανακοινώνονται μέτρα με ορίζοντα εφαρμογής... ενάμιση χρόνο μετά, με τόση θεσμική επισημότητα. Εκτός κι αν το ζητούμενο δεν είναι η άμεση λύση, αλλά η άμεση αλλαγή ατζέντας, από τον ΟΠΕΚΕΠΕ, τα Τέμπη και τις υποκλοπές. Όταν η πολιτική “θερμοκρασία” ανεβαίνει επικίνδυνα, πάντα βρίσκεται ένα “κοινωνικό ζήτημα” να ρίξει τη συζήτηση αλλού. Μόνο που εδώ το πρόβλημα είναι υπαρκτό - και γι’ αυτό ακριβώς δεν αντέχει να γίνεται “πυροτέχνημα”.
Απαγόρευση τώρα, πολιτική μετά
Η λογική είναι απλή: βάζουμε έναν φραγμό και θεωρούμε ότι λύσαμε το πρόβλημα. Μόνο που η πραγματικότητα δε δουλεύει με κουμπιά on-off. Ο ψηφιακός εθισμός δεν αντιμετωπίζεται με διατάγματα, αλλά με παιδεία, υποστήριξη και εναλλακτικές.
Πού είναι τα ουσιαστικά μέτρα; Πού είναι οι επενδύσεις στην ψυχική υγεία των νέων; Πού είναι οι δομές που θα τους δώσουν διεξόδους πέρα από την οθόνη; Αντί για απαντήσεις, ακούμε ξανά το γνώριμο μοτίβο: «γονική ευθύνη». Το κράτος απλώς ρυθμίζει - και μετά αποσύρεται. Κι όσο για τα προηγούμενα “εργαλεία” ελέγχου; Παρουσιάστηκαν, διαφημίστηκαν, ξεχάστηκαν. Η τεχνολογία ως βιτρίνα, όχι ως λύση.
Οι πλατφόρμες φταίνε, αλλά ποιος τις αγγίζει;
Η ρητορική κατά των “εθιστικών αλγορίθμων” είναι σωστή. Οι ίδιες οι πλατφόρμες έχουν οικοδομήσει μοντέλα που βασίζονται στην προσοχή μας. Το ερώτημα όμως είναι απλό: ποιος τις ρυθμίζει;
Γιατί η ευαισθησία εξαντλείται στον χρήστη και δεν αγγίζει τους ιδιωτικούς κολοσσούς, αυτούς που περιχαρής η κυβέρνηση τους κυβίζει με μέγκα-data centers μέχρι και στο Ηράκλειο; Τι πίεση ασκήθηκε σε ευρωπαϊκό επίπεδο; Ποιες πρωτοβουλίες πάρθηκαν ώστε να μπουν όρια εκεί που παράγεται το πρόβλημα;
Είναι εύκολο να ελέγχεις τον πολίτη. Πολύ δυσκολότερο να συγκρουστείς με τα δισεκατομμύρια.
Η “προστασία” και τα δεδομένα
Για να εφαρμοστεί μια τέτοια απαγόρευση, χρειάζεται κάτι απλό και ταυτόχρονα ανησυχητικό: ταυτοποίηση. Δηλαδή περισσότερα προσωπικά δεδομένα, περισσότερος έλεγχος, περισσότερη επιτήρηση, για να το κόψεις ως πρόσβαση κάτω από τα 15 έτη.
Ποιος θα κρατά αυτά τα δεδομένα; Το κράτος; Οι ίδιες οι εταιρείες; Και με ποιους όρους; Η ιστορία δείχνει ότι κάθε “έκτακτο μέτρο” ανοίγει μια πόρτα που δύσκολα ξανακλείνει. Στο όνομα της προστασίας, η γραμμή ανάμεσα στην ασφάλεια και την επιτήρηση γίνεται όλο και πιο θολή.
Όταν η πολιτική συναντά τη γεωπολιτική
Η εξαγγελία δεν κινείται σε... κενό αέρα. Η Ευρώπη εδώ και χρόνια παλεύει να βρει ρόλο απέναντι στους τεχνολογικούς γίγαντες. Οι ΗΠΑ και η Κίνα δίνουν τη δική τους μάχη επιρροής μέσω των πλατφορμών. Μέσα σε αυτό το σκηνικό, κάθε «πρωτοβουλία προστασίας» αποκτά και άλλη ανάγνωση: έλεγχος δεδομένων, τεχνολογική κυριαρχία, πολιτική ισχύς. Και η Ελλάδα σπεύδει να δηλώσει «παρούσα», χωρίς να είναι σαφές αν οδηγεί ή απλώς ακολουθεί.
Το πραγματικό διακύβευμα
Κανείς δεν αμφισβητεί ότι υπάρχει πρόβλημα. Το ερώτημα είναι αν αυτό που παρουσιάζεται ως λύση είναι πράγματι λύση ή απλώς μια καλοσκηνοθετημένη απάντηση σε λάθος χρόνο.
Γιατί, όταν η πολιτική αντιμετωπίζει σύνθετα ζητήματα με απαγορεύσεις και επικοινωνιακά σλόγκαν, το αποτέλεσμα είναι συνήθως το ίδιο: θόρυβος τώρα, αδιέξοδο μετά.
