Η επανάληψη περιστατικών βίας, εκφοβισμού και εξευτελισμού μέσα στα σχολεία δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπίζεται ως μια κακή στιγμή της εκπαιδευτικής καθημερινότητας. Δεν πρόκειται για μεμονωμένα γεγονότα, αλλά για ένα βαθύτερο κοινωνικό σύμπτωμα, που αντανακλά ελλείμματα σε αξίες, όρια και πρότυπα, και όσο συνεχίζουμε να το αντιμετωπίζουμε με απλές διαπιστώσεις, τόσο θα παγιώνεται ως μια επικίνδυνη κανονικότητα.
Η Κρήτη, μια κοινωνία με ισχυρούς δεσμούς και παραδοσιακές αξίες, δεν αποτελεί εξαίρεση. Τα περιστατικά που βλέπουν το φως της δημοσιότητας αποκαλύπτουν ότι η βία δεν κάνει γεωγραφικές διακρίσεις.
Αντιθέτως, βρίσκει χώρο να αναπτυχθεί εκεί όπου υπάρχουν κενά στην οικογένεια, στο σχολείο, στην ευρύτερη κοινωνική εποπτεία. Το ερώτημα λοιπόν δεν είναι αν ήρθε η ώρα, αλλά γιατί αργήσαμε τόσο. Το “μαχαίρι στο κόκκαλο” δε σημαίνει απλώς αυστηρότερες ποινές ή τιμωρίες. Σημαίνει πρώτα απ’ όλα παραδοχή του προβλήματος χωρίς ωραιοποιήσεις. Σημαίνει να σταματήσουμε να κρύβουμε περιστατικά για να μη στιγματιστεί το σχολείο ή για να μη δημιουργηθεί πανικός. Η σιωπή δεν προστατεύει κανέναν, αντιθέτως ενθαρρύνει την επανάληψη.
Από εκεί και πέρα, απαιτείται μια πολυεπίπεδη παρέμβαση. Η οικογένεια έχει καθοριστικό ρόλο. Οι εκπαιδευτικοί δεν μπορούν να σηκώσουν μόνοι τους αυτό το βάρος χωρίς στήριξη και καθοδήγηση.
Παράλληλα, η Πολιτεία οφείλει να χαράξει μια σαφή στρατηγική. Όχι επικοινωνιακά μέτρα μετά από κάθε σοκαριστικό περιστατικό, αλλά ένα σταθερό πλαίσιο πρόληψης και αντιμετώπισης. Η ύπαρξη κανόνων έχει νόημα μόνο όταν εφαρμόζονται. Διαφορετικά μετατρέπονται σε κενό γράμμα και ενισχύουν την αίσθηση ατιμωρησίας. Ιδιαίτερη σημασία έχει και ο ρόλος των ίδιων των μαθητών. Πρέπει να μάθουν να μην είναι απλοί θεατές. Η ανοχή στη βία ακόμη και ως πλάκα είναι συνενοχή. Η καλλιέργεια ενσυναίσθησης και η ενδυνάμωση των παιδιών να μιλούν είναι κρίσιμα στοιχεία για την αλλαγή της κουλτούρας.
Τελικά, το ζήτημα δεν είναι μόνο εκπαιδευτικό, είναι βαθιά κοινωνικό. Αν θέλουμε σχολεία χωρίς φόβο, πρέπει να επενδύσουμε σε μια κοινωνία με όρια, αξίες και ευθύνη. Διαφορετικά, θα συνεχίσουμε να μετράμε περιστατικά και να αναρωτιόμαστε πώς φτάσαμε ως εδώ, ενώ η απάντηση θα βρίσκεται μπροστά μας στην αδράνεια που επιλέξαμε. Δυστυχώς, υπάρχουν και απόψεις περί στιγματισμού και όσο βάζουμε το πρόβλημα κάτω από το χαλί, τόσο περισσότερο τα σχολεία θα μετατρέπονται σε ζούγκλα.
