Τις τελευταίες ημέρες παρακολουθούμε ένα γνώριμο, σχεδόν κουραστικό φαινόμενο: ξαφνικά η δημόσια σφαίρα γεμίζει από αναλυτές πολέμου. Δημοσιογράφοι, παρουσιαστές, σχολιαστές και κάθε λογής τηλεοπτικοί πανελίστες εμφανίζονται με ύφος ειδικού για να εξηγήσουν γεωπολιτικές εξελίξεις, στρατιωτικές κινήσεις και σενάρια σύγκρουσης, και όλα αυτά συχνά με μοναδικό κίνητρο την τηλεθέαση.
Δεν είναι η πρώτη φορά που συμβαίνει. Κάθε φορά που η διεθνής επικαιρότητα “φλέγεται”, είτε στη Μέση Ανατολή, είτε στην Ουκρανία, είτε σε οποιαδήποτε άλλη γωνιά του πλανήτη, ξεκινά ένας τηλεοπτικός διαγωνισμός δραματοποίησης. Ποιος θα παρουσιάσει το πιο τρομακτικό σενάριο; Ποιος θα προβλέψει την πιο δραματική εξέλιξη; Ποιος θα δημιουργήσει τη μεγαλύτερη αγωνία στο κοινό; Το αποτέλεσμα είναι συχνά ένα επικοινωνιακό πανηγύρι υπερβολής, που αγγίζει τα όρια της ξεφτίλας.
Η ενημέρωση είναι απαραίτητη
Η σοβαρή ενημέρωση απαιτεί γνώση, ψυχραιμία και υπευθυνότητα. Δεν μπορεί η γεωπολιτική ανάλυση να γίνεται με όρους τηλεοπτικού θεάματος. Όταν μιλάμε για πολέμους, για ανθρώπινες ζωές, για διεθνείς ισορροπίες, δε χωρούν εύκολες ατάκες ούτε δραματικοί τόνοι, που στόχο έχουν απλώς να κρατήσουν τον τηλεθεατή μπροστά στην οθόνη και κυρίως να τον τρομάξουν.
Το πρόβλημα δεν είναι ότι γίνεται συζήτηση. Η ενημέρωση είναι απαραίτητη και οι πολίτες έχουν δικαίωμα να γνωρίζουν τι συμβαίνει στον κόσμο. Το πρόβλημα είναι όταν η ενημέρωση μετατρέπεται σε τηλεοπτικό σόου. Όταν άνθρωποι χωρίς πραγματική γνώση παρουσιάζονται ως ειδικοί. Όταν κάθε φήμη βαφτίζεται πληροφορία και κάθε υποθετικό σενάριο παρουσιάζεται ως σχεδόν βεβαιότητα.
Περισσότερη σοβαρότητα
Αυτό το κλίμα όχι μόνο δεν ενημερώνει σωστά, αλλά καλλιεργεί και φόβο. Δημιουργεί μια αίσθηση διαρκούς απειλής, που συχνά δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα και τελικά αποδυναμώνει την εμπιστοσύνη του κοινού προς την ίδια την ενημέρωση.
Γιατί όταν όλα παρουσιάζονται ως δραματικά και επείγοντα, στο τέλος τίποτα δε φαίνεται πραγματικά αξιόπιστο. Ίσως λοιπόν έχει έρθει η ώρα για λίγη περισσότερη σοβαρότητα. Η γεωπολιτική δεν είναι τηλεοπτικό παιχνίδι. Ο πόλεμος δεν είναι θέαμα και η ενημέρωση δεν μπορεί να λειτουργεί με τη λογική της υπερβολής.
Οι πολίτες χρειάζονται καθαρές, τεκμηριωμένες πληροφορίες και ψύχραιμη ανάλυση. Όχι κραυγές, όχι σενάρια τρόμου και σίγουρα όχι “τηλεοπτικούς στρατηγούς”, που εμφανίζονται κάθε φορά που... μυρίζει μπαρούτι. Γιατί στο τέλος της ημέρας, η σοβαρότητα είναι αυτή που ξεχωρίζει την πραγματική ενημέρωση από την απλή τηλεοπτική παράσταση.
