Η φλεγόμενη Μέση Ανατολή δεν είναι μια μακρινή γεωγραφική έννοια στον χάρτη. Είναι μια περιοχή όπου οι εξελίξεις επηρεάζουν άμεσα την παγκόσμια οικονομία, την ενέργεια, τη γεωπολιτική ισορροπία και τελικά την καθημερινότητα όλων μας. Σε τέτοιες περιόδους έντασης, ο φόβος γίνεται εύκολο εργαλείο. Εύκολο για τις κυβερνήσεις που θέλουν να συσπειρώσουν. Εύκολο για τα μέσα ενημέρωσης που κυνηγούν την τηλεθέαση. Εύκολο και για όσους επιδιώκουν πολιτικά ή οικονομικά οφέλη μέσα από την ανασφάλεια των πολιτών.
Δεν είναι η λύση
Όμως ο φόβος δεν ήταν ποτέ λύση. Ο φόβος θολώνει την κρίση, γεννά υπερβολές, καλλιεργεί φανατισμό. Δημιουργεί στρατόπεδα, διχάζει κοινωνίες και τελικά απομακρύνει την ουσία, που δεν είναι άλλη από την ανάγκη για νηφάλια κατανόηση των γεγονότων. Όταν η πληροφόρηση μετατρέπεται σε εργαλείο χειραγώγησης, τότε η δημοκρατία αποδυναμώνεται και όταν η αλήθεια φιλτράρεται μέσα από πολιτικές σκοπιμότητες, ο πολίτης μένει εκτεθειμένος, ανήμπορος να διακρίνει τι είναι πραγματικό και τι κατασκευασμένο.
Σωστή ενημέρωση
Η σωστή ενημέρωση δε σημαίνει ωραιοποίηση, ούτε απόκρυψη. Σημαίνει διασταύρωση στοιχείων, πολυφωνία, αποτύπωση της πραγματικότητας χωρίς κραυγές και δραματοποίηση. Σημαίνει να παρουσιάζονται τα γεγονότα με ψυχραιμία, να εξηγούνται οι αιτίες και οι συνέπειες, να φωτίζονται όλες οι πλευρές. Σε μια εποχή όπου τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης πολλαπλασιάζουν την ταχύτητα διάδοσης της πληροφορίας αλλά και της παραπληροφόρησης, η ευθύνη γίνεται ακόμη μεγαλύτερη. Φτάνει πια με τα παιχνίδια εντυπώσεων. Οι κοινωνίες δε χρειάζονται άλλες αφορμές για πανικό. Χρειάζονται σταθερότητα, καθαρές κουβέντες και ειλικρίνεια. Οι πολίτες δεν είναι θεατές σε ένα γεωπολιτικό σόου. Έχουν δικαίωμα να γνωρίζουν τι πραγματικά συμβαίνει, ποιες είναι οι πραγματικές απειλές και ποιες οι υπερβολές. Έχουν δικαίωμα να ενημερώνονται χωρίς να γίνονται πιόνια σε επικοινωνιακές στρατηγικές.
Τα ιστορικά μαθήματα
Η ιστορία έχει δείξει ότι κάθε φορά που ο φόβος κυριάρχησε, οι κοινωνίες πλήρωσαν βαρύ τίμημα. Αντίθετα, όπου επικράτησαν η γνώση και η ψυχραιμία, υπήρξε περιθώριο για διάλογο και λύσεις. Δεν είναι εύκολο. Η γεωπολιτική σκακιέρα είναι σύνθετη και τα συμφέροντα πολλά. Όμως η ποιότητα της δημοκρατίας κρίνεται ακριβώς σε τέτοιες στιγμές, δηλαδή στο αν θα επιτρέψει στον φόβο να γίνει οδηγός ή αν θα επενδύσει στη δύναμη της ενημέρωσης. Στη σκιά των εξελίξεων, η επιλογή είναι δική μας ή λοιπόν θα αναπαράγουμε τον πανικό ή θα απαιτήσουμε σοβαρότητα. Η υπεύθυνη ενημέρωση δεν είναι πολυτέλεια, αλλά είναι προϋπόθεση ελευθερίας και αυτήν την ελευθερία οφείλουμε να την υπερασπιστούμε. Φτάνει πια με τα τηλεοπτικά σόου που οι “γνώριμοι” των Αθηνών έστησαν και θα στήνουν όσο πουλά ο φόβος.
