Όταν η αγροτική οργή είναι δίκαιη, αλλά η στρατηγική κολλάει... στο χειρόφρενο, οι συνέπειες είναι αλυσιδωτές. Η εικόνα των τρακτέρ στο Σύνταγμα τον Φεβρουάριο του 2024 είχε τον συμβολισμό της. Οι αποκλεισμοί των εθνικών οδών για 54 ημέρες το 2026 είχαν την ένταση. Αυτό που δεν είχαν - ούτε το ένα, ούτε το άλλο - ήταν έξοδο κινδύνου. Γιατί εδώ και χρόνια επαναλαμβάνεται το ίδιο πολιτικό παράδοξο: οι αγρότες έχουν δίκιο αναντίλεκτα, αλλά ο τρόπος που το διεκδικούν οδηγεί με συνέπεια σε τοίχο.
►Διαβάστε επίσης: Κτηνοτρόφοι Κρήτης μετά τη συνάντηση στην Αθήνα: «Δεν πήραμε λύσεις – Ο αγώνας συνεχίζεται» - Συμμετοχή στο συλλαλητήριο της 13ης Φεβρουαρίου
Στην Ελλάδα, ο αγρότης “βγαίνει στον δρόμο” και μένει εκεί. Σχεδόν από συνήθεια. Στην υπόλοιπη Ευρώπη, ο δρόμος είναι το τελευταίο “χαρτί”, όχι το μοναδικό, ούτε το πρώτο. Είναι η κατάληξη μιας μακράς, κουραστικής αλλά αποτελεσματικής θεσμικής διαδρομής. Όχι υποκατάστατό της.
Μπλόκα εδώ, νόμοι εκεί, και η διαφορά φαίνεται
Η κρίσιμη απόσταση δε μετριέται σε χιλιόμετρα εθνικών οδών. Μετριέται σε οργάνωση. Ή, για να είμαστε ειλικρινείς, στην ελληνική περίπτωση, στην απουσία της. Στη Γαλλία, από τον Αύγουστο του 2024, οι Jeunes Agriculteurs (JA) και η FNSEA δεν αρκέστηκαν σε εικόνες με τρακτέρ. Κατέθεσαν πρόταση νόμου. Ένα κείμενο 75 σελίδων με τίτλο “Επιχειρείν στη Γεωργία”, που το 2025 έγινε νόμος του κράτους. Όχι σύνθημα. Όχι αίτημα. Νόμος. Στην Ισπανία, οι ASAJA, COAG και Cooperativas Agro-alimentarias έκαναν κάτι σχεδόν αδιανόητο για τα ελληνικά δεδομένα: συμφώνησαν μεταξύ τους. Από τον Μάιο του 2024 παρουσίασαν κοινό κείμενο θέσεων, χαρακτηρίζοντας τη γεωργία «ζήτημα εθνικής πολιτικής» πριν ακόμη ζεσταθούν οι μηχανές των τρακτέρ στη Μαδρίτη το 2026. Στην Ελλάδα, η κινητοποίηση παραμένει εγκλωβισμένη στο οδόστρωμα και σε μια επαναλαμβανόμενη τελετουργία: “συνάντηση με τον πρωθυπουργό”, δηλώσεις, φωτογραφίες, επιστροφή στα μπλόκα. Χωρίς μόνιμα, θεσμικά αγροτικά όργανα. Χωρίς συνέχεια. Χωρίς κοινό κείμενο. Χωρίς σχέδιο. Και κάπως έτσι, η απουσία θεσμικής εκπροσώπησης γεννά έναν διαρκή εσωτερικό εμφύλιο: ποιος εκπροσωπεί ποιον, ποιο μπλόκο είναι “κανονικό” και ποιο όχι. Το αποτέλεσμα είναι γνωστό: αποσπασματικές συναντήσεις και πολιτικό μηδέν.
Όταν αλλού “χτίζουν” συμμαχίες, εδώ μετράμε ρωγμές
Η “τρακτεράδα” της Μαδρίτης τον Ιανουάριο του 2026 δεν ήταν απλώς μια πορεία. Ήταν μια μέρα πολιτικής πίεσης με σχέδιο. Και, κυρίως, μια μέρα που φάνηκε κάτι καθοριστικό: οι αγρότες δεν ήταν μόνοι. Περιβαλλοντικές οργανώσεις, ανθρωπιστικά δίκτυα και καταναλωτικές ενώσεις στάθηκαν στο πλευρό τους. Στη Γαλλία και την Ισπανία, οι Πράσινοι συμπορεύτηκαν με τους παραγωγούς ενάντια στη συμφωνία Mercosur. Η πιο ισχυρή εικόνα; Βίγκαν ακτιβιστές να αγκαλιάζουν κτηνοτρόφους. Το μήνυμα ήταν απλό και πολιτικά επικίνδυνο: ο αντίπαλος δεν είναι ο “άλλος”. Είναι μια πολιτική που υπονομεύει την επισιτιστική κυριαρχία. Στην Ελλάδα, αντί για κοινωνικές συμμαχίες, ξαναζήσαμε το γνώριμο σκηνικό: μπλόκα απέναντι σε μπλόκα, καχυποψία, εσωστρέφεια και μια κοινωνία που, στο τέλος, απομακρύνεται.
Το μονοσέλιδο που λέει λιγότερα απ’ όσα χρειάζονται
Η ανάγνωση του μονοσέλιδου κειμένου αιτημάτων, των ελληνικών μπλόκων της 13ης Δεκεμβρίου 2025, είναι αποκαλυπτική - κυρίως για όσα λείπουν.
- Ολιγοψώνια και ακρίβεια:
Στην Ελλάδα, ο δείκτης συγκέντρωσης των σούπερ-μάρκετ (CR10) φτάνει το 74%. Οι χυμοποιοί αγοράζουν το πορτοκάλι 120 ευρώ τον τόνο, όταν στην Ισπανία η τιμή αγγίζει τα 350 ευρώ. Κι όμως, στα ελληνικά αιτήματα επικρατεί σιωπή. Οι Ισπανοί, αντίθετα, ζήτησαν Παρατηρητήριο Τιμών και αυστηρό έλεγχο αθέμιτων πρακτικών.
- Νέοι αγρότες και γη:
Καμία σοβαρή αναφορά στη διαδοχή των γενεών. Καμία κουβέντα για τα υψηλά επιτόκια δανεισμού. Καμία ουσιαστική προστασία της γεωργικής γης από την ανεξέλεγκτη εγκατάσταση φωτοβολταϊκών. Μόνο για τους “έξυπνους” Οπεκεπέδες ακόμη και στην κατανομή δικαιωμάτων. Την ίδια στιγμή, οι Γάλλοι μιλούν για «Κοινωνικό Συμβόλαιο», «ζωντανά χωριά» και φτάνουν μέχρι την απαγόρευση του εργαστηριακού κρέατος, χτίζοντας κοινωνική συναίνεση.
Δομική πολιτική:
Στην Ελλάδα ξεκινάμε αμυντικά, με τα αγροτοδικεία. Στην Ευρώπη ξεκινούν επιθετικά, με θεσμούς και μακροπρόθεσμο σχέδιο.
Ο δρόμος ως αδιέξοδο, όχι ως λύση
Όσο οι ελληνικές αγροτικές κινητοποιήσεις παραμένουν χωρίς βασικό αίτημα τη δημιουργία ισχυρών θεσμικών αγροτικών οργάνων και ενός μόνιμου μηχανισμού παραγωγής πολιτικής, θα εγκλωβίζονται στον δρόμο. Το αδιέξοδο δε θα “σπάσει” με περισσότερες μέρες στα μπλόκα.
Θα σπάσει μόνο όταν η οργή μεταφραστεί σε πρόταση και οι αγρότες πάψουν να μιλούν μόνο μεταξύ τους. Αν ο Έλληνας αγρότης δε συνδεθεί με τον καταναλωτή και δεν απαιτήσει θεσμική εκπροσώπηση, ο δρόμος θα παραμένει μια “ηρωική” αλλά πολιτικά ακίνδυνη επιλογή.
Ένα σπιράλ φθοράς που ανακυκλώνει την κρίση και οδηγεί, χωρίς θόρυβο αλλά με ακρίβεια, στον μαρασμό της ελληνικής υπαίθρου. Ο δρόμος δεν είναι στρατηγική. Είναι σύμπτωμα. Και όσο η ελληνική αγροτική διαμαρτυρία εξαντλείται σε μπλόκα χωρίς θεσμικό αντίκρισμα, θα επιστρέφει κάθε φορά στο ίδιο σημείο: φωτογραφίες, δηλώσεις, κούραση και απογοήτευση. Η οργή, όσο δίκαιη κι αν είναι, χωρίς πολιτική επεξεργασία γίνεται ακίνδυνη. Και χωρίς κοινωνικές συμμαχίες, μετατρέπεται σε εσωτερικό μονόλογο. Αντί για πίεση, παράγει φθορά. Αντί για λύσεις, συντηρεί το αδιέξοδο.
Αν ο Έλληνας αγρότης δεν απαιτήσει θεσμική εκπροσώπηση, αν δε συνδεθεί με τον καταναλωτή και την κοινωνία που τελικά πληρώνει τον λογαριασμό, ο δρόμος θα παραμένει μια “ηρωική” αλλά πολιτικά ανώδυνη επιλογή. Ένα τελετουργικό αγανάκτησης, που εκτονώνεται και ξεχνιέται. Και κάπως έτσι, χωρίς κραυγές και χωρίς θόρυβο, η ελληνική ύπαιθρος δε θα καταρρεύσει. Θα αδειάσει.
