Το περιστατικό της 4ης Ιανουαρίου δεν ήταν ένα απλό τεχνικό συμβάν, ούτε ένα “ατυχές μπλακ-άουτ” που ξεπερνιέται με μια ανακοίνωση. Ήταν εκείνο το καμπανάκι που, όταν χτυπά, δε ρωτά αν είσαι έτοιμος. Χτυπά δυνατά, ενοχλητικά και αναγκάζει αποφάσεις που μέχρι χθες μετατίθεντο για το μακρινό - και βολικό - 2028.
Η πολύωρη απορρύθμιση στον ελληνικό εναέριο χώρο ήρθε να υπενθυμίσει με τον πιο ωμό τρόπο ότι η αεροναυτιλία δεν είναι ούτε “τεχνική λεπτομέρεια”, ούτε λογιστική γραμμή σε κάποιο excel. Είναι όρος επιβίωσης. Και μάλιστα επιβίωσης τριπλής: τεχνικής, θεσμικής και - κυρίως - γεωπολιτικής.
Επιτάχυνση εξελίξεων
Στο παρασκήνιο, το πόρισμα της επιτροπής του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών λειτούργησε σαν επιταχυντής εξελίξεων. Η επίσημη διαπίστωση ότι κρίσιμα συστήματα λειτουργούν με τεχνολογία εκτός υποστήριξης, παμπάλαια, που θα έπρεπε εδώ και 15 τουλάχιστον χρόνια να έχουν αλλάξει και μάλιστα με χρήμα που πληρώνουν όχι οι φορολογούμενοι, αλλά ετησίως οι ιδιωτικές εταιρείες που κάνουν χρήση των υπηρεσιών στο Ελληνικό FIR, δικαίωσε - έστω καθυστερημένα - τους ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας, που εδώ και χρόνια κρούουν τον “κώδωνα” του κινδύνου. Δεν είναι τυχαίο ότι πλέον, σύμφωνα με πληροφορίες, ο υπουργός Χρίστος Δήμας εμφανίζεται αποφασισμένος να κινηθεί με διαδικασίες εξπρές, ακόμη και με απευθείας ανάθεση, προκειμένου να αναβαθμιστούν άμεσα τα συστήματα του FIR Αθηνών, ενόψει της θερινής περιόδου.
Και η Κρήτη
Και εδώ ακριβώς μπαίνει η Κρήτη. Όχι ως υποσημείωση, αλλά ως κεντρικός κόμβος. Το αεροδρόμιο Ηρακλείου, πρώτο στη χώρα σε πτήσεις κατά την τουριστική σεζόν, δεν είναι απλώς μια περιφερειακή υποδομή. Είναι η πύλη ενός τουριστικού “βαρόμετρου”, που επηρεάζει την οικονομία, την εικόνα και την αξιοπιστία της χώρας συνολικά. Όταν τρεμοπαίζει το FIR, δεν κινδυνεύουν μόνο οι οθόνες στα κέντρα ελέγχου. Κινδυνεύει το αφήγημα της «ασφαλούς τουριστικής υπερδύναμης».
Όμως το ζήτημα ξεπερνά την τουριστική βιομηχανία. Το FIR Αθηνών καλύπτει το σύνολο του ελληνικού εναέριου χώρου και αποτελεί πυλώνα διεθνούς αναγνώρισης αρμοδιότητας και κυριαρχίας. Κάθε επεισόδιο απώλειας επικοινωνιών, όσο “περιορισμένο” κι αν βαφτιστεί, εγγράφεται αυτομάτως ως ζήτημα αξιοπιστίας - ιδίως σε μια γειτονιά όπου άλλοι επενδύουν συστηματικά στη θολούρα, στις γκρίζες ζώνες και στις αμφισβητήσεις.
Το ίδιο ισχύει και για την Έρευνα και Διάσωση (SAR). Δεν είναι απλώς θέμα ασφάλειας πτήσεων. Είναι άσκηση κυριαρχίας στην πράξη. Γι’ αυτό και στις Βρυξέλλες, με την ευρωπαϊκή ηγεσία και τον EUROCONTROL, δε συζητήθηκαν θεωρίες, αλλά συμφωνήθηκε τεχνικός σύμβουλος και άμεση εφαρμογή Action Plan.
Το συμπέρασμα είναι απλό και σκληρό: η κρίση στο FIR Αθηνών αποκάλυψε ότι η αεροναυτιλία δεν είναι τεχνικό παράρτημα του κράτους. Είναι καθρέφτης του. Και όταν αυτός ραγίζει, ο χρόνος παύει να είναι σύμμαχος - γίνεται αντίπαλος και ο αναθεωρητικός μας γείτονας καραδοκεί ειδικά για το FIR μας...
