Καλήν ημέραν, αγαπητοί αναγνώστες, τη σάτιρα της επικαιρότητας θα αναλύσουμε, εκεί που οι ουρανοί... σκιάζονται και τρέμει η φύσις όλη. Η “ανάπαυλα” των Χριστουγέννων για κάποιους έγινε το “χάος” για κάποιους άλλους και παρά το “άγιο” των ημερών αυτών, η επικαιρότητα δεν έχει ούτε “όσιο”.
Βρισκόμαστε τρεις μέρες πριν την αλλαγή του χρόνου σε αυτό το σημείο ανάμεσα στα Χριστούγεννα και την Πρωτοχρονιά το οποίο θα το έλεγε κανείς λίγο αμήχανο: μέσα σε αυτήν την αμηχανία, πίσω από τα φωτάκια και το γνωστό τραγούδι της Μαράια Κάρεϊ αχνοφαίνεται το “κόκκινο” των φετινών γιορτών, το οποίο επ’ ουδενί δεν είναι από το χρώμα της στολής του Αϊ Βασίλη.
Τύφλα να 'χει ο Σκρουτζ
Πριν τα “ψάλουμε” στους πλουσίους της φετινής επικαιρότητας, αξίζει να ανατρέξουμε στο κλασικό παρελθόν, όταν ο σερ Κάρολος Ντίκενς προσπάθησε να απεικονίσει την ηθική μάστιγα των πλουσίων: η “Χριστουγεννιάτικη Ιστορία”, με πρωταγωνιστή τον τοκογλύφο Εμπενίζερ Σκρουτζ, κυκλοφόρησε το 1843. Αυτό το μακρινό παρελθόν και τα 182 χρόνια που έχουν περάσει εντεύθεν, δεν έχουν μάθει τίποτα, όπως φαίνεται, στις ελίτ της παγκόσμιας σφαίρας, τους ελάχιστους δηλαδή που κρατούν τον πλούτο ολόκληρου του κόσμου στα χέρια τους. Ο γνωστός ατίθασος Σκρουτζ, αν είχε γραφτεί ξανά για τα σημερινά δεδομένα, θα είχε συλλέξει προσωπική περιουσία περίπου 8 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Ο ήρωας του Ντίκενς στη βαθύτατα πολωμένη Βικτωριανή Αγγλία, τον οποίο ο συγγραφέας παρουσιάζει ως τον πιο άπληστο άνθρωπο της ιστορίας, εν έτει 2025 θα φαινόταν ως ένας από τους “φτωχούς” στο τραπέζι των δισ. και σχεδόν τρισ-εκατομμυριούχων όπως ο Ίλον Μασκ, ο Λάρι Έλισον και ο Τζεφ Μπέζος. Εάν κατά τον Ντίκενς ένας δισεκατομμυριούχος είχε πάθει «κρίση ηθικής» στα 8 δισεκατομμύρια, οι “δικοί μας” πλούσιοι των πλουσίων τι θα έπρεπε να έχουν πάθει;
Το “φάντασμα” του μέλλοντος
Για όσους λοιπόν δε θυμούνται την ιστορία, ο γνωστός αγαπητούλης Εμπενίζερ έρχεται σε ένα δίλημμα τις ημέρες των Χριστουγέννων, καλή ώρα, για το αν θα πρέπει να δώσει αύξηση στον υπάλληλό του Μπομπ Κράτσιτ, ο οποίος του την έχει ζητήσει για την οικογένειά του.
Ο Σκρουτζ στην αρχή αρνείται κατηγορηματικά, γυρίζει στο σπιτάκι του, βάζει τις γούνινες παντοφλίτσες του και κοιμάται, μέχρι που έρχονται να τον “στοιχειώσουν” τρεις εκδόσεις του εαυτού του, το “φάντασμα” του παρελθόντος, του παρόντος και του μέλλοντος.
Τα πρώτα δύο του δείχνουν πώς κατάφερε να “συλλέξει” όλο αυτόν τον αμύθητο πλούτο μόνος του, γιατί ο Σκρουτζ ήταν και αυτοδημιούργητος, όμως το τρίτο - και εκεί χαλάει το όνειρο - του δείχνει τον τάφο του, ο οποίος είναι παρατημένος γιατί δεν έχει κανέναν να του τον προσέχει. Έτσι, ο Σκρουτζ παθαίνει κρίση, η οποία όχι μόνο τον έκανε να κάνει μια δωρεά σε φιλανθρωπικό ίδρυμα, αλλά να δώσει αύξηση στον υπάλληλό του... μία ολόκληρη γαλοπούλα. Ελπίζουμε η ειρωνεία να φαίνεται ανάμεσα στις λέξεις, καθώς η ιστορία του Ντίκενς αφήνει πολλά πράγματα αναπάντητα. Όμως η παραπάνω ερώτηση συνεχίζει να ισχύει, τόσο όσο το μήνυμα της ιστορίας, καθώς πλέον ένας από τους εκατομμυριούχους όπως ο Σκρουτζ διαχειρίζεται τις γιορτές με ακριβώς τον ίδιο τρόπο.
Το τέλος της ενσυναίσθησης
Αν γραφόταν σήμερα η “Χριστουγεννιάτικη Ιστορία”, τι θα είχε να πει για τον χαοτικό τρόπο που αντανακλάται η κοινωνία στα Χριστούγεννα; Καθώς οι εποχές των “παχιών αγελάδων”, το κοινωνικό κράτος δηλαδή, έχει για τα καλά τελειώσει και η ρητορική της ελληνικής ευημερίας είναι θέμα για γέλια και για κλάματα, δεν πρέπει να αρχίσει να βλέπει η κοινωνία τι μέλλει να κάνει με αυτόν τον καινούργιο τρόπο που εξελίσσονται τα πράγματα; Αν κάποιος έπαιρνε τη θέση του Ντίκενς και αντέγραφε την ιστορία με γραμματοσειρά του 2025, δε θα έβλεπε ένα “ζεστό” παραμύθι, όπου η ηθική κρίση ενός πλούσιου έγινε η σωτηρία μίας οικογένειας.
Όχι, αυτό που θα έβλεπε, είναι αυτή η τάση αυτορρύθμισης της αγοράς μέσω πράξεων φιλανθρωπίας, η οποία είναι πιο παλιά και από το 1843. Πάμε πίσω σε μία οικονομική, κατά κόρον χριστουγεννιάτικη φεουδαρχία, καθώς οι δισ. και τρισεκατομμυριούχοι λαμβάνουν επιπλέον φοροαπαλλαγές για το “φιλανθρωπικό” τους έργο. Βέβαια πλέον, ούτε αυτές οι δωρεές δε γίνονται, χωρίς εξήγηση και χωρίς αντίκτυπο στους μεγιστάνες της εποχής.
“Και ο Θεός έπλασε”... Χριστούγεννα
Χάρη στην εμβληματική Μπριζίτ Μπαρντό και την πρώτη της ταινία “Και ο Θεός... έπλασε τη Γυναίκα”, η κατακλείδα σε αυτόν τον σχολιασμό θα αναλωθεί στον νεποτισμό. Γιατί η ίδια η μεγάλη ηθοποιός υπήρξε παιδί πλουσίων, έτσι και οι περισσότεροι εκατομμυριούχοι έχουν ευεργετήσει τις περιουσίες των γονιών τους, των παππούδων και των προπάππων των παππούδων τους.
Σε αντίθεση με τον Σκρουτζ, που έβγαλε 8 δισ. από μία τυχερή δεκάρα, οι ελίτ του 2025 έχουν τουλάχιστον ένα “τυχερό” δισ. για να αρχίσουν την καριέρα τους. Και άλλα πέντε για όσες φορές χρεωκοπήσουν. Εξαιρετικό είναι να βλέπει κανείς τις ομοιότητες μεταξύ της απόλυτης μοναρχίας της Βικτωριανής Αγγλίας και της “ελεύθερης” οικονομίας του 2025 και ειρωνικό πως μετά από 200 χρόνια έχουν τους ίδιους πολιτικούς προσανατολισμούς. Η αγαπητή Μπριζίτ ήταν ακροδεξιά μέχρι το “κόκκαλο” στο τέλος της ζωής της, μιλώντας ανοιχτά για τη ρατσιστική της ιδεολογία.
Παράλληλα, οι γνωστοί μεγιστάνες της επικαιρότητας έχουν δώσει τη χαριστική βολή σε αυτό που λέγεται Χριστούγεννα. Όταν ο Ίλον Μασκ δήλωσε φέτος, στο podcast του Τζο Ρόγκαν, ότι η ενσυναίσθηση (empathy) αποτελεί τη «θεμελιώδη αδυναμία του δυτικού πολιτισμού», ουσιαστικά ξαναέγραψε την ιστορία του Σκρουτζ αφαιρώντας όλα τα στοιχεία της χριστουγεννιάτικης μεταμέλειας. Ο λεγόμενος “πόλεμος στην ενσυναίσθηση” έχει ουσιαστικά μετατραπεί σε πολιτική από τους κυρίαρχους της Γουόλ Στριτ και της Σίλικον Βάλεϊ, οι οποίοι τον υιοθετούν χωρίς δεύτερη κουβέντα. Ας μας πει, λοιπόν, ο Σκρουτζ πού μπορούμε να επικοινωνήσουμε με το “φάντασμα του μέλλοντος”, μήπως το στείλουμε να στοιχειώσει τις γούνινες παντόφλες του Μασκ.
