Η χώρα ζει ξανά σκηνές αγροτικών μπλόκων, με τρακτέρ παρατεταγμένα, οργή συσσωρευμένη και μια κοινωνία που παρακολουθεί άλλοτε με συμπάθεια κι άλλοτε με καχυποψία. Φέτος η εικόνα είναι περισσότερο με συμπάθεια, η οργή και η πίεση είναι γενικευμένη στην κοινωνία, εξαιρούνται όσοι περνάνε καλά σε συνθήκες κρίσης, που είναι όμως όλο και λιγότεροι.
Τα μπλόκα αυτά έχουν μια ποιοτική διαφορά σε σχέση με το παρελθόν, όχι μόνο σε όγκο και εντυπωσιακό παλμό, αλλά και σε αιτήματα βάθους, ουσίας για την εξαφάνιση της αγροτιάς και απαίτησης για μια επιτέλους εθνική στρατηγική επιβίωσης του πρωτογενούς τομέα, όρος απαραίτητος και εθνικής ασφάλειας για τη διατροφική βάση και επάρκεια, μίας ολόκληρης κοινωνίας.
Οι αγρότες κινητοποιούνται ενιαία σε όλη την Ελλάδα - από τον Έβρο μέχρι την Κρήτη - αλλά όποιος νομίζει ότι η αγροτιά είναι πολιτικά και κοινωνικά ένα σώμα, κάνει είτε ανάλυση καφενείου, είτε εξυπηρετεί συγκεκριμένες αφηγήσεις. Γιατί πίσω από την κοινή εικόνα των μπλόκων, που δύσκολα θα σπάσει, υπάρχουν τρεις ξεκάθαρες γραμμές. Και αυτές οι γραμμές εξηγούν πολλά: από τις αντιδράσεις της κυβέρνησης, μέχρι τη νευρικότητα του πολιτικού συστήματος.
Το σιτάρι των 19 λεπτών και το ράφι που “τρελάθηκε”
Ας ξεκινήσουμε από τα αδιαμφισβήτητα. Ο Έλληνας παραγωγός, για παράδειγμα, σήμερα πουλά το σιτάρι 0,19 ευρώ το κιλό. Το ίδιο προϊόν, χωρίς καμία μεταποίηση, καταλήγει στο ράφι του σούπερ-μάρκετ στα 1,70 ευρώ. Εννέα φορές πάνω!!! Δεν πρόκειται για φυσικό νόμο της αγοράς.
Πρόκειται για δομημένη αισχροκέρδεια, με κανάλια μεσαζόντων. Κάπου στη διαδρομή - από το χωράφι στο εργοστάσιο, από την τυποποίηση στη διανομή και από εκεί στο ράφι - κάποιοι έχουν στήσει μηχανισμούς που “στραγγαλίζουν” τον παραγωγό και “φουσκώνουν” τον τελικό καταναλωτή.
Ο αγρότης δεν πληρώνεται. Ο καταναλωτής πληρώνει υπέρογκα. Και το ενδιάμεσο σύστημα θησαυρίζει χωρίς να παράγει.
Ο καφές των 3 ευρώ και η ωμή αλήθεια της αγροτιάς
Μια νέα αγρότισσα το είπε χωρίς φιοριτούρες: για να πιει έναν καφέ των 3 ευρώ πρέπει να πουλήσει 16 κιλά σιτάρι. Δεκαέξι κιλά κόπου για έναν καφέ. Αυτό από μόνο του αποδομεί κάθε αφήγημα περί «τεμπέληδων αγροτών» ή «καλομαθημένων επιδοματούχων». Στην Ελλάδα, το φθηνότερο προϊόν είναι αυτό που παράγεται πρωτογενώς. Και αυτό δεν είναι στρέβλωση, είναι πολιτική επιλογή.
Λάδι, τενεκές και η ελληνική παράνοια των τιμών
Πάμε και στο λάδι, το εθνικό μας προϊόν. Σε περιοχές υψηλής ποιότητας, ένας τενεκές 17 λίτρων πωλείται 160-180 ευρώ. Δηλαδή περίπου 10,5 ευρώ το λίτρο. Την ίδια στιγμή, στην Ισπανία το ίδιο προϊόν πωλείται στις ΗΠΑ μέχρι και 35 ευρώ το κιλό. Εδώ, ο παραγωγός μετράει αν “βγαίνει”. Εκεί, το προϊόν αντιμετωπίζεται ως πλούτος. Ποια είναι η ουσιώδης διαφορά; Όχι η ποιότητα βέβαια, η δική μας πολλές φορές είναι και ανώτερη. Αλλά η ουσιώδης διαφορά είναι ποιος ελέγχει την αλυσίδα και ποιος αφήνεται έρμαιο.
Επιδοτήσεις, αποζημιώσεις και σκόπιμη σύγχυση
Οι αγρότες ζητούν επιδοτήσεις και αποζημιώσεις. Όμως το πρόβλημα δεν είναι μόνο τα χρήματα.
Οι αποζημιώσεις αφορούν φυσικές καταστροφές. Οι επιδοτήσεις δεν μπορούν να υποκαταστήσουν δίκαιες τιμές. Κι εδώ υπάρχει μια σκόπιμη αποπροσανατολιστική συζήτηση: όσο μιλάμε μόνο για επιδόματα, δε μιλάμε για το ποιος ελέγχει τις τιμές. Και αυτό βολεύει πολλούς.
Οι τρεις γραμμές μέσα στην αγροτιά
Η αγροτιά σήμερα κινητοποιείται μαζικά, αλλά στο εσωτερικό της υπάρχουν τρεις καθαρές πολιτικές γραμμές.
Πρώτη γραμμή: Αγρότες “σκέτοι” στα μπλόκα, με αιτήματα κυρίως οικονομικά.
Αυτή η εικόνα είναι η πιο βολική για τη Ν.Δ.: κοινωνική διαμαρτυρία χωρίς πολιτικό βάθος.
Δεύτερη γραμμή: Αγρότες μαζί με κόμματα - ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ, κυρίως ΚΚΕ.
Αυτή είναι η γραμμή που προβάλλεται έντονα, γιατί επιτρέπει στην κυβέρνηση να λέει: “κομματικά μπλόκα”.
Τρίτη γραμμή - η πιο επικίνδυνη: Αγρότες μαζί με την κοινωνία.
Εργαζόμενοι, καταναλωτές, μικρομεσαίοι που βλέπουν ότι η ακρίβεια, οι τιμές, η αισχροκέρδεια και η διαφθορά είναι ένα ενιαίο πρόβλημα. Αυτή η τρίτη γραμμή είναι αφόρητα άβολη. Για τη Ν.Δ. πρωτίστως ως κυβέρνηση, αλλά και για όλο το πολιτικό σύστημα.
Όταν το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ εξηγεί τα πάντα
Το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ ήρθε να φωτίσει ό,τι όλοι υποψιάζονταν. Δε μιλάμε για μεμονωμένες απάτες. Μιλάμε για συνεκτικό μηχανισμό: πολιτικοί, υπηρεσίες, πιστοποιήσεις, εταιρείες, μεσάζοντες. Υπήρξαν υπουργοί και πρώην υπουργοί με ρόλο.
Υπήρξαν αγρότες που έστησαν “κόλπα”. Υπήρξαν συνδικαλιστές που λειτούργησαν ως μεσάζοντες εξουσίας. Και όλα αυτά με πολιτική κάλυψη.
Το υπόδειγμα "Κρήτη"
Η Κρήτη προσώρας είναι μπλε στο αποτέλεσμα, αλλά είναι και πράσινη στον μηχανισμό.
Η Κρήτη δεν άλλαξε ξαφνικά ιδεολογία. Απλώς άλλαξαν χέρια οι μηχανισμοί. Το μπλε αποτέλεσμα “χτίστηκε” πάνω σε παλιές πράσινες δομές, μέσω υπηρεσιών, εταιρειών, πιστοποιήσεων και λειτουργιών προσώπων μέσω Περιφέρειας. Δεν ήταν πολιτική μεταστροφή. Ήταν διοικητική συναλλαγή. Κι αυτό εξηγεί πολλά.
Η “σιωπή” που επίσης ψήφισε
Πολλοί αγρότες σήμερα εξεγείρονται δικαίως. Αλλά δεν μπορεί να αγνοηθεί ότι αρκετοί σιώπησαν όταν άλλοι έκλεβαν. Ή προσπάθησαν να μπουν στο παιχνίδι. Όταν το σύστημα κατέρρευσε, η οργή έγινε γενική.
Χωρίς πυξίδα, με πλήρη σήψη
Η Ελλάδα παραμένει αγροτική χώρα μόνο στα χαρτιά. Το ζωικό κεφάλαιο είναι εικονικό.
Τα προϊόντα απαξιώνονται. Οι εισαγωγές θεριεύουν. Και το κράτος, αντί να “σπάσει” τους μηχανισμούς, τους συντηρεί για πελατειακούς και ψηφοθηρικούς λόγους κι όχι μόνο...
Το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ δεν είναι παρένθεση. Είναι σύμπτωμα. Και όσο δε σπάει αυτό το “απόστημα”, όσο οι λίγοι κλέβουν και οι πολλοί απλώς κοιτούν, η χώρα θα μένει χωρίς πυξίδα και οι δρόμοι θα γεμίζουν μπλόκα.
