Ξαφνικά, η κυβέρνηση, που μέχρι χθες μοίραζε πράσινες κορδέλες, ανεμογεννήτριες και “υδρογόνο του μέλλοντος”, ανακάλυψε ότι δεν είναι πια απλώς “πράσινη”, είναι και “γεωπολιτικά θωρακισμένη”. Ενεργειακός κόμβος της Ανατολικής Μεσογείου, λένε. Μια Ελλάδα που «προσπερνά την Τουρκία» και «συνδέει την Ευρώπη με τη Μέση Ανατολή». Αν ακούσει κανείς τις κυβερνητικές δηλώσεις, θα νομίσει πως με το καλώδιο Ελλάδας- Κύπρου- Ισραήλ θα διαπεράσουμε την Ιστορία με βύσμα 220 βολτ και θα φωτίσουμε τον πλανήτη. Μόνο που το ρεύμα που θα περάσει, κινδυνεύει να μας κάψει.
Αγωγοί, επενδυτές και σημαιούλες
Πίσω από τη βιτρίνα της “πράσινης σωτηρίας” και των “στρατηγικών επενδύσεων”, το έργο που έμεινε για μήνες παγωμένο - κυριολεκτικά στον βυθό της Κάσου - επανέρχεται τώρα όχι ως ελληνικό σχέδιο, αλλά ως προϊόν διεθνούς μεσιτείας: Όλοι θα έχουν λόγο, εκτός από εμάς. Οι ΗΠΑ, το Ισραήλ, τα Εμιράτα και - πολύ πιθανό - η Τουρκία από την πίσω πόρτα.
Αυτό που παρουσιάζεται ως «αποκλεισμός της Τουρκίας» αρχίζει να “μυρίζει” σαν ευρεία συνεννόηση. Όπως στα κακά μυθιστορήματα: ο κακός επιστρέφει με νέο κοστούμι και πλατύ χαμόγελο, αυτή τη φορά ως “εταίρος σταθερότητας”.
Η νέα “ιερά συμμαχία” των καλωδίων
Η Αθήνα επιχειρεί να “παντρευτεί” με τα κεφάλαια της αμερικανικής αναπτυξιακής τράπεζας DFC μέσω του ΑΔΜΗΕ. Η Λευκωσία “φλερτάρει” με κεφάλαια των Εμιράτων. Ένας ωραίος γάμος με πολλούς κουμπάρους, αλλά κανέναν γαμπρό που να εκπροσωπεί τα ελληνικά συμφέροντα. Οι ΗΠΑ δε δίνουν ούτε βίδα χωρίς γεωπολιτικό αντίκρισμα - μπαίνουν για να “εγγυηθούν” και να “προστατέψουν” το έργο. Πώς; Με τη γνωστή συνταγή: όλοι μέσα, κανείς απέξω. Δηλαδή, αν δεν μπορείς να σταματήσεις τον Ερντογάν, βάλ’ τον στο συμβούλιο διοίκησης. Και επειδή στην Ουάσινγκτον ξέρουν καλά τη νοοτροπία των Αθηνών, δε χρειάστηκε να πιέσουν πολύ. Οι δικοί μας έτρεξαν πρώτοι, προσφέροντας “συνεταιρισμό” σε θαλάσσιες ζώνες που το Διεθνές Δίκαιο θεωρεί δικές μας. Το πρόβλημα δεν είναι αποκλειστικά η τουρκική επιθετικότητα, είναι η ελληνική προθυμία.
Από την πράσινη ανάπτυξη στη γαλάζια υποταγή
Για τρία χρόνια το κυβερνητικό αφήγημα ήταν “πράσινη μετάβαση”. Όταν όμως η πράσινη ουτοπία άρχισε να τρίζει, ξαναβγήκε στο προσκήνιο το φυσικό αέριο και τα καλώδια ως “ασπίδα εθνικής κυριαρχίας”. Ωραία ιδέα - αν, φυσικά, η “κυριαρχία” δεν πωλείται με μετοχικά σχήματα και ξένες εγγυήσεις. Αν ο στόχος ήταν η ενεργειακή αυτονομία, γιατί δεν επενδύσαμε σε ελληνική τεχνογνωσία; Γιατί τα πάντα ελέγχονται από ξένες εταιρείες και τα “οφέλη” μοιάζουν να καταλήγουν στα κέρδη πολυεθνικών; Η απάντηση είναι απλή: Δεν πρόκειται για ελληνικό σχέδιο. Πρόκειται για αμερικανικό εργαλείο περιφερειακής σταθερότητας, όπου η Ελλάδα δεν είναι κόμβος που αποφασίζει, αλλά περιφερειακός σύνδεσμος που απλώς μεταφέρει ρεύμα και λογικές.
Το “πάγωμα” στην Κάσο και η “θέρμη” του Μαξίμου
Το καλώδιο είχε “παγώσει” από τον Ιούλιο του 2024, όταν η Τουρκία “περιπολούσε” ανοιχτά της Κάσου και το έργο μπήκε στον... πάγο. Η κρίση των 40 ωρών τελείωσε με διαβήματα και επικοινωνιακές ντρίπλες, αλλά το πλοίο δεν ξαναβγήκε για πόντιση. Μέχρι τώρα. Τώρα που τα αμερικανικά κεφάλαια μπήκαν στο τραπέζι και η πρέσβειρα άνοιξε το μπλοκάκι της, το έργο “αποψύχεται”. Μόνο που μαζί με το καλώδιο “ξεπαγώνει” και η ατζέντα της συνδιαχείρισης. Και ποιος θα τολμήσει να πει όχι, όταν πίσω από το έργο στέκονται η DFC, τα Εμιράτα και η “διεθνής κοινότητα”; Το ίδιο έργο ξαναπαίζεται: Για να αντιμετωπίσουμε την τουρκική απειλή, τη νομιμοποιούμε. Για να θωρακίσουμε την ΑΟΖ μας, διαπραγματευόμαστε την ουσία της.
Οι “σύμμαχοι” και οι χρήσιμοι “ιθαγενείς”
Ο Ευάγγελος Βενιζέλος - που, είτε τον αγαπάς είτε όχι, δε “μασάει” τα λόγια του - είπε κάτι απλό: Το να θεωρείς τις ενεργειακές συμφωνίες “ψήφο εμπιστοσύνης” υπέρ της Ελλάδας έναντι της Τουρκίας είναι επικίνδυνη αυταπάτη. Οι ΗΠΑ δεν είναι ούτε φιλέλληνες ούτε φιλότουρκοι, είναι φιλοϋπερδύναμοι. Κι όταν οι “υπερδυνάμεις” μοιράζουν ρόλους, οι μικροί παίκτες μαθαίνουν να συμφωνούν.
Παράδοξο; Όχι πια. Η πολιτική μας τάξη, από δεξιά έως κεντροαριστερά, προσαρμόζεται στη μόδα των πρεσβειών. Τα μεγάλα συνέδρια ενέργειας διοργανώνονται από ξένα επιτελεία, κι εμείς πηγαίνουμε για τη φωτογραφία - με το βλέμμα του μαθητή που μόλις πήρε υποτροφία: ευγνώμων, αλλά χωρίς φωνή.
Το νέο αφήγημα: «Όλοι να κερδίσουμε»
Η κυβέρνηση τώρα μας λέει: Αν βάλουμε Αμερικανούς και Άραβες, η Τουρκία δε θα τολμήσει να απειλήσει. Δηλαδή, αν βάλουμε μεσάζοντες, θα σωθούμε. Λες και η εθνική κυριαρχία είναι μεσιτικό συμβόλαιο: Υπογράψαμε, πήραμε προμήθεια, κοιμόμαστε ήσυχοι. Αντί να ενισχύσουμε την οριοθέτηση της ΑΟΖ με την Κύπρο - το πιο φυσικό και ιστορικά αυτονόητο βήμα - επιλέγουμε τη συνδιαχείριση «για το καλό της περιοχής». Και κάπως έτσι, η Τουρκία, που έπρεπε να μείνει απέξω, θα μπει από την... πίσω πόρτα, νομιμοποιημένη από τη «διεθνή σταθερότητα».
Η ίδια λογική που μας έφερε στο «μαζί τα φάγαμε» της οικονομίας, επιστρέφει τώρα ως «μαζί τα διαχειριζόμαστε» της θάλασσας. Με τη διαφορά ότι εδώ τα «μαζί» έχουν πολύ μεγαλύτερο κόστος.
Η Κρήτη - προκεχωρημένο φυλάκιο, όχι “εξαίρεση”
Η Κρήτη είναι και παραμένει αναπόσπαστο, ζωντανό κομμάτι του εθνικού κορμού. Δεν είναι “εξαίρεση” ούτε περιφερειακή μονάδα, είναι προκεχωρημένο φυλάκιο της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο. Κάθε συζήτηση για την ενεργειακή ή γεωπολιτική αξιοποίησή της δεν επιτρέπεται να γίνεται ως τοπική υπόθεση, είναι ζήτημα εθνικής κυριαρχίας και ασφάλειας. Η Κρήτη δεν αποκόπτεται - προστατεύει και προβάλλει την ελληνικότητα σε ένα χώρο όπου άλλοι επιδιώκουν να την υπονομεύσουν με “επενδύσεις”, real estate ή διευκολύνσεις.
Η Ιστορία δε δέχεται αντιπροσώπους
Η Ιστορία της Ανατολικής Μεσογείου είναι γεμάτη από «ισχυρούς προστάτες» που ήρθαν, έφυγαν και άφησαν χάρτες με σβησμένα σύνορα. Αν δεν υπερασπιστείς εσύ τα δίκαιά σου, θα τα υπερασπιστούν οι άλλοι - για σένα, χωρίς εσένα. Και τότε το καλώδιο, που σήμερα μας πουλούν ως «σύμβολο εθνικής ισχύος», θα αποδειχθεί το σχοινί με το οποίο θα δέσουμε μόνοι μας την κυριαρχία μας - με τον κόμπο να σφίγγει κάπου ανάμεσα στην Κάσο και την Ουάσινγκτον, αυτή θα είναι τελικά μια τραγική κατάληξη που θα “κλειδώσει” άλλη μια γεωπολιτική αυταπάτη της “ενεργειακής Ελλάδας”, αλλά με τίμημα στα εθνικά μας.
