Ο χειμώνας πλησιάζει σε μια αγορά ενέργειας που εξακολουθεί να βρίσκεται υπό έντονη πίεση. Η τιμή του Brent διαμορφώθηκε στα 107,82 δολάρια το βαρέλι στις 16 Σεπτεμβρίου, σημειώνοντας μικρή υποχώρηση μετά το ισχυρό ράλι των προηγούμενων ημερών. Το WTI κινήθηκε στα 104,86 δολάρια.
Η ημερήσια πτώση δεν αλλάζει τη μεγάλη εικόνα: οι αγορές εξακολουθούν να τιμολογούν τον κίνδυνο παρατεταμένης διαταραχής της προσφοράς, την ώρα που κρίσιμες ενεργειακές υποδομές στη Μέση Ανατολή αντιμετωπίζουν προβλήματα.
Νέα εστία ανησυχίας η Σαουδική Αραβία
Η τελευταία εξέλιξη που προκάλεσε έντονη κινητικότητα στις αγορές ήταν η επίθεση στην East-West Pipeline της Σαουδικής Αραβίας, έναν βασικό αγωγό που επιτρέπει στο βασίλειο να μεταφέρει πετρέλαιο προς την Ερυθρά Θάλασσα χωρίς να εξαρτάται αποκλειστικά από το Ορμούζ.
Μετά το πλήγμα, επηρεάστηκαν οι φορτώσεις από το λιμάνι Γιανμπού, ενώ η Σαουδική Αραβία ακύρωσε ορισμένα φορτία προς την Ευρώπη. Ο αγωγός έχει δυναμικότητα περίπου 4 εκατομμυρίων βαρελιών την ημέρα, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στο 4% της παγκόσμιας προσφοράς.
Το κρίσιμο στοιχείο πλέον είναι η διάρκεια της διακοπής. Αμερικανός αξιωματούχος εκτίμησε ότι η ροή θα μπορούσε να αποκατασταθεί μέσα σε ημέρες, ενώ άλλες εκτιμήσεις που μεταφέρει το Reuters κάνουν λόγο ακόμη και για αρκετές εβδομάδες.
Παράλληλα, στη Λιβύη τρία πετρελαϊκά πεδία διέκοψαν προσωρινά τη λειτουργία τους λόγω τοπικών κινητοποιήσεων, αν και η συνολική παραγωγή της χώρας παρέμενε περίπου στα 1,4 εκατ. βαρέλια ημερησίως, σύμφωνα με την κρατική πετρελαϊκή εταιρεία.
Το Ορμούζ παραμένει ο μεγάλος «κόμβος»
Στο μεταξύ, η κίνηση στα Στενά του Ορμούζ εξακολουθεί να βρίσκεται σε πολύ χαμηλά επίπεδα. Τα προκαταρκτικά στοιχεία για την Τρίτη έδειξαν μόλις τέσσερις καταγεγραμμένες διελεύσεις εμπορικών πλοίων, έναντι μέσου όρου 18 την τελευταία δεκαήμερη περίοδο.
Η συγκεκριμένη καταγραφή δεν θεωρείται πλήρης, καθώς πλοία μπορούν να πραγματοποιούν διελεύσεις με απενεργοποιημένους αναμεταδότες AIS. Αυτό δυσκολεύει την ακριβή αποτίμηση των πραγματικών ροών πετρελαίου και άλλων ενεργειακών προϊόντων.
Η σημασία του περάσματος είναι τεράστια για την παγκόσμια αγορά, καθώς πριν από τη σημερινή διαταραχή αποτελούσε βασική δίοδο για τις εξαγωγές πετρελαίου και LNG από τον Περσικό Κόλπο.
Η πίεση μεγαλώνει στα διυλισμένα καύσιμα
Το πρόβλημα δεν περιορίζεται πλέον στην τιμή του αργού. Η αγορά των διυλισμένων προϊόντων έχει δεχθεί ισχυρό πλήγμα, με ιδιαίτερη πίεση στο diesel και στα καύσιμα αεροπορίας.
Η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας (IEA) έχει επισημάνει ότι οι διαταραχές στις εξαγωγές από τη Μέση Ανατολή και οι επιθέσεις σε διυλιστήρια έχουν περιορίσει την παραγωγή προϊόντων, ενώ τα περιθώρια διύλισης στην περιοχή του Ατλαντικού έχουν κινηθεί σε ιστορικά υψηλά επίπεδα.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα, καθώς το diesel αποτελεί βασικό καύσιμο για φορτηγά, μεταφορές, αγροτικές εργασίες και μεγάλο μέρος της εφοδιαστικής αλυσίδας. Μια παρατεταμένη αύξηση του κόστους του μπορεί να περάσει σταδιακά σε μεταφορικά και λειτουργικά έξοδα.
Τι σημαίνει για την ελληνική αντλία
Η επίδραση στην Ελλάδα δεν εξαρτάται μόνο από την τιμή του Brent. Στην τελική τιμή της βενζίνης και του diesel συμμετέχουν επίσης οι διεθνείς τιμές των πετρελαϊκών προϊόντων, η ισοτιμία ευρώ-δολαρίου, οι φόροι και τα περιθώρια της αγοράς.
Ωστόσο, η πρόσφατη άνοδος στις διεθνείς αγορές έχει ήδη αρχίσει να αποτυπώνεται στην ελληνική αγορά καυσίμων. Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία που μεταδίδει ο ελληνικός Τύπος, η μέση τιμή της αμόλυβδης κινείται προς τα 2,15 ευρώ το λίτρο, με σημαντικές διαφοροποιήσεις ανά περιοχή.
Για τα νοικοκυριά, το επόμενο κρίσιμο σημείο είναι η έναρξη της διάθεσης του πετρελαίου θέρμανσης τον Οκτώβριο. Η τελική τιμή εκκίνησης δεν μπορεί ακόμη να προσδιοριστεί, καθώς θα εξαρτηθεί από τις διεθνείς τιμές και τις συνθήκες στην αγορά κατά την έναρξη της περιόδου.
Το ενεργειακό κόστος και το ρεύμα
Η αναταραχή στις αγορές πετρελαίου δεν σημαίνει αυτόματα ότι το ηλεκτρικό ρεύμα θα ακολουθήσει την ίδια πορεία. Η τιμή ηλεκτρικής ενέργειας επηρεάζεται από ένα ευρύτερο μείγμα παραγόντων, όπως το φυσικό αέριο, η παραγωγή από ΑΠΕ, η ζήτηση και οι διασυνδέσεις των ευρωπαϊκών αγορών.
Παρόλα αυτά, η άνοδος του κόστους φυσικού αερίου μπορεί να μεταφερθεί στην αγορά ηλεκτρισμού, ιδιαίτερα όταν απαιτείται αυξημένη παραγωγή από μονάδες φυσικού αερίου.
Την ίδια στιγμή, οι ευρωπαϊκές αγορές φυσικού αερίου παρακολουθούν στενά τα επίπεδα των αποθεμάτων ενόψει της χειμερινής περιόδου, καθώς οι υψηλότερες τιμές ενέργειας αυξάνουν τον κίνδυνο νέων πιέσεων για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Η εικόνα που δίνει ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας
Η πιο πρόσφατη ανάλυση της IEA αποτυπώνει το μέγεθος της αναστάτωσης: η παγκόσμια προσφορά πετρελαίου αναμένεται να μειωθεί σημαντικά το 2026, ενώ η ζήτηση έχει επίσης αναθεωρηθεί προς τα κάτω εξαιτίας των υψηλών τιμών και των προβλημάτων στις μεταφορές.
Παράλληλα, τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου έχουν υποχωρήσει αισθητά από την έναρξη της κρίσης. Η IEA είχε καταγράψει στα τέλη Ιουλίου συνολική μείωση των παρατηρούμενων αποθεμάτων κατά 410 εκατ. βαρέλια σε σχέση με την έναρξη του πολέμου.
Η υπηρεσία προειδοποιεί επίσης ότι η παρατεταμένη διαταραχή των ροών δημιουργεί ιδιαίτερα έντονη πίεση στα μεσαία αποστάγματα, δηλαδή κυρίως στο diesel και στα καύσιμα αεροπορίας.
► Διαβάστε επίσης: Ορμούζ: Μόλις 4 εμπορικά πλοία πέρασαν από τα Στενά – Τι δείχνουν τα νέα δεδομένα
Για την Ελλάδα, το επόμενο διάστημα θα κριθεί κυρίως από το πόσο θα διαρκέσουν οι διαταραχές στις διεθνείς ενεργειακές ροές, την πορεία των τιμών του αργού και των προϊόντων διύλισης και τις συνθήκες στις ευρωπαϊκές αγορές φυσικού αερίου και ηλεκτρισμού.
