Μια κρίσιμη δικαστική διαδικασία βρίσκεται μπροστά σε περίπου 440.000 συνταξιούχους, καθώς το Ελεγκτικό Συνέδριο καλείται να εξετάσει στις 7 Οκτωβρίου τον τρόπο με τον οποίο υπολογίζεται η Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ).
Στο επίκεντρο της υπόθεσης βρίσκεται ο τρόπος εφαρμογής της εισφοράς όταν η σύνταξη περνά από το ένα κλιμάκιο στο επόμενο.
Με το σημερινό σύστημα, όταν ξεπεραστεί το όριο ενός κλιμακίου, ο αντίστοιχος συντελεστής εφαρμόζεται στο συνολικό ποσό της σύνταξης και όχι αποκλειστικά στο ποσό που υπερβαίνει το συγκεκριμένο όριο.
Η συγκεκριμένη πρακτική είναι αυτή που αμφισβητείται δικαστικά, με την υπόθεση να αποκτά ιδιαίτερη σημασία για το τελικό ύψος των κρατήσεων.
Τι εξετάζει το Ελεγκτικό Συνέδριο
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν γίνει γνωστές, η εισήγηση του Επιτρόπου φέρεται να κινείται προς την κατεύθυνση ενός αναλογικότερου τρόπου υπολογισμού της ΕΑΣ.
Εφόσον το Ελεγκτικό Συνέδριο υιοθετήσει αυτή τη λογική, οι κρατήσεις για συγκεκριμένες κατηγορίες συνταξιούχων θα μπορούσαν να μειωθούν σημαντικά, με τις εκτιμήσεις να κάνουν λόγο ακόμη και για μείωση έως 50%.
Η ΕΑΣ εφαρμόζεται από το 2010 και αφορά σήμερα κύριες και επικουρικές συντάξεις που ξεπερνούν συγκεκριμένα όρια. Στις κύριες συντάξεις η εισφορά ενεργοποιείται για ποσά άνω των 1.468 ευρώ, ενώ στις επικουρικές το αντίστοιχο όριο είναι τα 300 ευρώ.
Στις κύριες συντάξεις οι συντελεστές της ΕΑΣ κυμαίνονται από 3% έως 14%, ανάλογα με το ύψος της σύνταξης. Το ζήτημα που έχει τεθεί αφορά κυρίως τον τρόπο με τον οποίο εφαρμόζεται κάθε συντελεστής.
Για παράδειγμα, σε σύνταξη ύψους 2.000 ευρώ, όπου εφαρμόζεται συντελεστής 6%, η εισφορά υπολογίζεται σήμερα στο σύνολο των 2.000 ευρώ.
Η αλλαγή που εξετάζεται θα μπορούσε να προβλέπει ένα προστατευόμενο ποσό, με την εισφορά να επιβάλλεται μόνο στο τμήμα της σύνταξης που υπερβαίνει το συγκεκριμένο όριο.
Μια τέτοια προσέγγιση θα έφερνε τον υπολογισμό της ΕΑΣ πιο κοντά στη λογική μιας προοδευτικής κλίμακας, αντί της σημερινής απότομης μετάβασης από το ένα κλιμάκιο στο άλλο.
Σχεδόν 900 εκατ. ευρώ οι κρατήσεις το 2026
Η υπόθεση έχει και σημαντική δημοσιονομική διάσταση, καθώς τα ποσά που παρακρατούνται μέσω της ΕΑΣ είναι ιδιαίτερα υψηλά.
Για το 2026 υπολογίζεται ότι περισσότεροι από 400.000 συνταξιούχοι ή κληρονόμοι τους θα επιβαρυνθούν συνολικά με περίπου 888 εκατ. ευρώ μέσω της εισφοράς.
Από το ποσό αυτό, περίπου 721 εκατ. ευρώ αφορούν κύριες συντάξεις, ενώ περίπου 167 εκατ. ευρώ προέρχονται από επικουρικές.
Σε συνολικό επίπεδο, από την έναρξη εφαρμογής της ΕΑΣ εκτιμάται ότι οι παρακρατήσεις έχουν φτάσει περίπου τα 10 δισ. ευρώ, γεγονός που καθιστά ιδιαίτερα σημαντική οποιαδήποτε αλλαγή στον τρόπο υπολογισμού της.
Η πιλοτική δίκη είχε αρχικά προγραμματιστεί για τις 10 Ιουνίου, ωστόσο μεταφέρθηκε για τις 7 Οκτωβρίου, έπειτα από αίτημα του Δημοσίου.
Τι θα γίνει με τις μελλοντικές κρατήσεις και τα αναδρομικά
Μια ενδεχόμενη δικαστική δικαίωση δεν σημαίνει αυτόματα επιστροφή χρημάτων για τα προηγούμενα χρόνια.
Εάν το Ελεγκτικό Συνέδριο κρίνει ότι ο υφιστάμενος τρόπος υπολογισμού της ΕΑΣ πρέπει να αλλάξει, το πρώτο αποτέλεσμα θα αφορά τον μελλοντικό τρόπο παρακράτησης. Η κυβέρνηση αναμένεται να αξιολογήσει την απόφαση πριν προχωρήσει σε πιθανές νομοθετικές παρεμβάσεις, οι οποίες, σύμφωνα με τα σημερινά δεδομένα, θα μπορούσαν να εξεταστούν μέσα στο 2027.
Ένα από τα σενάρια που βρίσκονται στο τραπέζι προβλέπει τη διατήρηση ως προστατευόμενου ποσού των 1.468 ευρώ και την επιβολή της ΕΑΣ μόνο στο ποσό της κύριας σύνταξης που υπερβαίνει το συγκεκριμένο όριο. Αντίστοιχες αλλαγές εξετάζονται και για τις επικουρικές συντάξεις.
► Διαβάστε επίσης: e-ΕΦΚΑ και ΔΥΠΑ: Πληρωμές 2,48 δισ. ευρώ σε 4,3 εκατ. δικαιούχους – Οι ημερομηνίες
Διαφορετικό και πιο σύνθετο είναι το ζήτημα των αναδρομικών. Ακόμη και σε περίπτωση δικαστικής απόφασης υπέρ των συνταξιούχων, δεν είναι δεδομένο ότι θα υπάρξει αυτόματη επιστροφή των ποσών που έχουν παρακρατηθεί από το παρελθόν.
Σε περίπτωση που δεν υπάρξει συνολική πολιτική λύση, οι ενδιαφερόμενοι ενδέχεται να χρειαστεί να διεκδικήσουν δικαστικά τις προηγούμενες κρατήσεις.
