Νέα ανοδική πίεση στις τιμές του ελαιολάδου προκαλούν οι ακραίες καιρικές συνθήκες που πλήττουν μεγάλο μέρος της Ευρώπης, με τους παραγωγούς να προειδοποιούν ότι ο συνδυασμός καύσωνα, παρατεταμένης ξηρασίας και καταστροφικών πυρκαγιών δημιουργεί σοβαρά προβλήματα στην αγροτική παραγωγή.
Οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται μόνο στο ελαιόλαδο, αλλά επεκτείνονται σε μια σειρά βασικών αγροτικών προϊόντων, από τα δημητριακά και τα λαχανικά έως τα σταφύλια και τις καλλιέργειες που προορίζονται για την παραγωγή φυτικών ελαίων.
Η νότια Ευρώπη βρίσκεται στο επίκεντρο της κρίσης, με χώρες όπως η Ισπανία, η Ελλάδα, η Ιταλία και η Πορτογαλία να αντιμετωπίζουν έντονες πιέσεις στις καλλιέργειες λόγω των υψηλών θερμοκρασιών και της έλλειψης νερού.
Το ελαιόλαδο ξανά στο επίκεντρο των ανατιμήσεων
Μετά την ιστορική άνοδο των τιμών του ελαιολάδου τα προηγούμενα χρόνια, όταν η ξηρασία και οι μειωμένες παραγωγές στην Ισπανία είχαν οδηγήσει την αγορά σε πρωτοφανή επίπεδα, οι παραγωγοί εκφράζουν πλέον ανησυχία για νέα αύξηση των τιμών.
Οι υψηλές θερμοκρασίες επηρεάζουν τους ελαιώνες σε πολλές περιοχές της Μεσογείου, μειώνοντας τις αποδόσεις των δέντρων και δημιουργώντας κινδύνους για την επόμενη συγκομιδή.
Παράλληλα, οι πυρκαγιές έχουν προκαλέσει ζημιές σε ελαιώνες σε Ελλάδα, Ιταλία και Πορτογαλία, ενώ ακόμη και περιοχές που δεν επλήγησαν άμεσα από τις φλόγες αντιμετωπίζουν προβλήματα λόγω της στάχτης και της υποβάθμισης της ποιότητας του αέρα.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η ξηρασία και οι υψηλές θερμοκρασίες αυξάνουν επίσης την πιθανότητα εμφάνισης εντόμων και ασθενειών, επιβαρύνοντας περαιτέρω το κόστος παραγωγής.
Η Ισπανία, μεγαλύτερη παραγωγός ελαιολάδου, αντιμετωπίζει νέες πιέσεις
Η Ισπανία, η οποία αποτελεί τη μεγαλύτερη παραγωγό χώρα ελαιολάδου παγκοσμίως, βρίσκεται αντιμέτωπη με σημαντικές προκλήσεις.
Παρότι σε ορισμένες περιοχές οι θερμοκρασίες κινήθηκαν πιο κοντά στα φυσιολογικά επίπεδα σε σχέση με προηγούμενες χρονιές, η παρατεταμένη έλλειψη βροχοπτώσεων εξακολουθεί να επηρεάζει τους ελαιώνες.
Η μειωμένη υγρασία του εδάφους μπορεί να οδηγήσει σε πρόωρη πτώση του καρπού, περιορίζοντας την παραγωγή και επηρεάζοντας την ποιότητα του τελικού προϊόντος.
Οι παραγωγοί παρακολουθούν στενά τις επόμενες εβδομάδες, καθώς η πορεία της συγκομιδής θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό τη διαμόρφωση των τιμών στις διεθνείς αγορές.
Πλήγμα και σε άλλες αγροτικές καλλιέργειες
Η κλιματική πίεση δεν αφορά μόνο την ελαιοπαραγωγή.
Στη Γαλλία, η ένωση παραγωγών λαχανικών Légumes de France κάνει λόγο για απώλειες χιλιάδων τόνων προϊόντων, αξίας δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ.
Μεταξύ των καλλιεργειών που επηρεάζονται είναι:
- μαρούλια,
- καρότα,
- πράσα,
- σκόρδα,
- κρεμμύδια.
Σε ορισμένες περιοχές, η μείωση της παραγωγής αναμένεται να φτάσει ακόμη και το 50%, λόγω της ξηρασίας και της έλλειψης νερού.
Παράλληλα, οι υψηλές θερμοκρασίες έχουν επηρεάσει τις αμπελουργικές περιοχές της Καμπανίας, του Μπορντό και της Βουργουνδίας, επιταχύνοντας την ωρίμανση των σταφυλιών και οδηγώντας σε μία από τις πιο πρώιμες συγκομιδές που έχουν καταγραφεί.
Μειωμένες προβλέψεις για δημητριακά και βασικές καλλιέργειες
Στην Ισπανία, το υπουργείο Γεωργίας εκτιμά ότι η παραγωγή δημητριακών για την περίοδο 2026-2027 θα υποχωρήσει σημαντικά, από περίπου 24 εκατομμύρια τόνους σε λίγο πάνω από 18,5 εκατομμύρια τόνους.
Η εκτίμηση αυτή είχε γίνει πριν από τις πρόσφατες πυρκαγιές, γεγονός που σημαίνει ότι οι τελικές απώλειες ενδέχεται να είναι μεγαλύτερες.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη αναθεωρήσει προς τα κάτω τις προβλέψεις για αρκετές σημαντικές καλλιέργειες:
- η παραγωγή ηλίανθου μειώθηκε κατά 7%,
- το καλαμπόκι κατά 6%,
- οι πατάτες και η σόγια κατά 3%.
Ο ηλίανθος θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικός, καθώς αποτελεί βασική πρώτη ύλη για την παραγωγή μαγειρικών ελαίων.
Οι πυρκαγιές επιβαρύνουν την αγροτική οικονομία
Η ισπανική αγροτική οργάνωση ASAJA επισημαίνει ότι οι πυρκαγιές έχουν προκαλέσει ζημιές σε:
- οπωρώνες,
- αμπελώνες,
- θερμοκήπια,
- καλλιεργήσιμες εκτάσεις,
- ελαιώνες.
Οι επιπτώσεις αφορούν προϊόντα όπως εσπεριδοειδή, αβοκάντο, αμύγδαλα, λαχανικά και ελιές.
Οι παραγωγοί υπογραμμίζουν ότι το βασικό πρόβλημα δεν είναι μόνο η πιθανή μείωση των εξαγωγών, αλλά κυρίως η αύξηση του κόστους παραγωγής, που μεταφέρεται τελικά στις τιμές καταναλωτή.
Υπάρχουν και εξαιρέσεις: Τουρκία, Ιταλία και Ρουμανία
Δεν αντιμετωπίζουν όλες οι ευρωπαϊκές χώρες την ίδια κατάσταση.
Η Τουρκία αποτελεί μία από τις θετικές εξαιρέσεις, καθώς οι αυξημένες βροχοπτώσεις την άνοιξη δημιούργησαν ευνοϊκές συνθήκες για αρκετές καλλιέργειες.
Θετική εικόνα παρουσιάζει και η Ιταλία, ιδιαίτερα στην παραγωγή σιταριού, όπου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπει αύξηση περίπου 10%.
Η Ρουμανία επίσης καταγράφει καλύτερη εικόνα, μετά από αρκετές δύσκολες χρονιές λόγω ξηρασίας.
Η κλιματική κρίση αλλάζει το κόστος της διατροφής
Οι παραγωγοί προειδοποιούν ότι τα επαναλαμβανόμενα κύματα καύσωνα αλλάζουν πλέον τα δεδομένα στην ευρωπαϊκή γεωργία.
Οι υψηλές θερμοκρασίες επιταχύνουν την ωρίμανση των καλλιεργειών, μειώνουν το μέγεθος και την ποιότητα των καρπών και περιορίζουν τις τελικές αποδόσεις.
Το αποτέλεσμα είναι ένα νέο περιβάλλον αυξημένου κόστους, στο οποίο οι καταναλωτές είναι πιθανό να βρεθούν αντιμέτωποι με νέες ανατιμήσεις σε βασικά προϊόντα διατροφής.
Το ελαιόλαδο, ένα από τα σημαντικότερα προϊόντα της μεσογειακής διατροφής και της ελληνικής αγροτικής οικονομίας, βρίσκεται ξανά στην πρώτη γραμμή των επιπτώσεων της κλιματικής κρίσης.
Πηγή: Dnews ,Guardian , Reuters.
