Η συζήτηση για το μέλλον των συντάξεων επιστρέφει δυναμικά, καθώς οι διεθνείς αναλύσεις για τα ασφαλιστικά συστήματα φέρνουν στο προσκήνιο το ζήτημα της αύξησης των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης και των αλλαγών που αναμένεται να επηρεάσουν εκατομμύρια εργαζόμενους τα επόμενα χρόνια.
Πίσω όμως από τους μέσους όρους και τις ευρωπαϊκές συγκρίσεις, η πραγματικότητα για τον Έλληνα εργαζόμενο είναι διαφορετική.
Η χώρα βρίσκεται ήδη σε ένα από τα αυστηρότερα πλαίσια της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με το γενικό όριο πλήρους σύνταξης να έχει διαμορφωθεί στα 67 έτη.
Η συχνή αναφορά ότι στην Ελλάδα η σύνταξη δίνεται στα 62 χρόνια δημιουργεί μια λανθασμένη εικόνα. Στην πράξη, η έξοδος στα 62 έτη αποτελεί εξαίρεση και αφορά κυρίως όσους έχουν συμπληρώσει 40 χρόνια ασφάλισης, δηλαδή 12.000 ένσημα.
Για τη μεγάλη πλειοψηφία των εργαζομένων στον ιδιωτικό τομέα, η συμπλήρωση τεσσάρων δεκαετιών συνεχούς ασφάλισης αποτελεί ιδιαίτερα δύσκολο στόχο, λόγω των περιόδων ανεργίας, της υποαπασχόλησης και της ανασφάλιστης εργασίας που χαρακτήρισαν προηγούμενες δεκαετίες.
Όσοι αποχωρούν στα 62 χωρίς να διαθέτουν την απαιτούμενη 40ετία, αντιμετωπίζουν μειώσεις στη σύνταξή τους, καθώς η πρόωρη έξοδος συνοδεύεται από σημαντικές περικοπές.
Στην υπόλοιπη Ευρώπη, τα δεδομένα παρουσιάζουν διαφοροποιήσεις. Η Γαλλία βρίσκεται στα 64 έτη, η Γερμανία αυξάνει σταδιακά το όριο προς τα 67 έτη, ενώ η Ισπανία κινείται μεταξύ 65 και 66 ετών. Παράλληλα, χώρες όπως η Δανία, η Ολλανδία και η Νορβηγία έχουν ήδη διαμορφώσει όρια γύρω στα 67 χρόνια.
► Διαβάστε επίσης: Ανάσα για 24.000 νέους αγρότες: Ταχύτερες πληρωμές και ευνοϊκότερες ρυθμίσεις στις αγροτικές ενισχύσεις
Ο Έλληνας εργαζόμενος, επομένως, καλείται ήδη σήμερα να παραμείνει περισσότερα χρόνια στην εργασία προκειμένου να εξασφαλίσει πλήρη σύνταξη, αποτέλεσμα των μεγάλων αλλαγών που εφαρμόστηκαν τα προηγούμενα χρόνια στο ασφαλιστικό σύστημα.
Το μεγάλο ερώτημα αφορά την επόμενη ημέρα και τις αλλαγές που μπορεί να φέρει η δημογραφική γήρανση. Σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες έχουν θεσπιστεί μηχανισμοί αυτόματης αναπροσαρμογής των ορίων ηλικίας με βάση την αύξηση του προσδόκιμου ζωής.
Στην Ελλάδα υπάρχει ήδη θεσμοθετημένος μηχανισμός επανεξέτασης των ορίων ηλικίας ανά τριετία, με βάση τη μεταβολή του προσδόκιμου ζωής στο 65ο έτος. Παρότι η εφαρμογή του έχει ανασταλεί προσωρινά, θεωρείται πιθανό να επανέλθει στο μέλλον.
Οι μακροχρόνιες προβλέψεις για την περίοδο έως το 2060-2070 δείχνουν σημαντικές μεταβολές στα ευρωπαϊκά ασφαλιστικά συστήματα.
Η Δανία αναμένεται να καταγράψει από τα υψηλότερα όρια στην Ευρώπη, καθώς το συνταξιοδοτικό της σύστημα συνδέεται άμεσα με το προσδόκιμο ζωής, με τις εκτιμήσεις να κάνουν λόγο ακόμη και για ηλικίες κοντά στα 74 έτη.
Χώρες όπως η Ιταλία, η Εσθονία, η Ολλανδία, η Σουηδία και η Κύπρος αναμένεται να δουν τα όρια συνταξιοδότησης να πλησιάζουν ή να ξεπερνούν τα 70 χρόνια.
Για την Ελλάδα, οι αναλογιστικές εκτιμήσεις δείχνουν ότι έως το 2060 το γενικό όριο πλήρους συνταξιοδότησης μπορεί να κινηθεί μεταξύ 70 και 72 ετών, ενώ το όριο της 40ετίας ενδέχεται να μετακινηθεί από τα 62 στα 65 ή 66 έτη ή να απαιτεί ακόμη περισσότερα χρόνια εργασίας.
Καθοριστικό ρόλο σε αυτή την εξέλιξη παίζει το δημογραφικό πρόβλημα της Ελλάδας. Η χώρα διαθέτει έναν από τους πιο γηρασμένους πληθυσμούς στην Ευρωπαϊκή Ένωση, γεγονός που αυξάνει την πίεση στο ασφαλιστικό σύστημα.
Με βάση τους δείκτες εξάρτησης, το 2025 αντιστοιχούν περίπου 33 άτομα άνω των 65 ετών για κάθε 100 εργαζόμενους, ενώ έως το 2050 ο αριθμός αυτός αναμένεται να αυξηθεί στους 52 ηλικιωμένους ανά 100 εργαζόμενους.
Όσο μειώνεται ο αριθμός των εργαζομένων που χρηματοδοτούν το σύστημα και αυξάνεται ο αριθμός των συνταξιούχων, η πίεση για αλλαγές στα όρια ηλικίας, στις παροχές και στη λειτουργία του ασφαλιστικού συστήματος γίνεται ολοένα μεγαλύτερη.
