Σοβαρές προκλήσεις για τη δημοσιονομική σταθερότητα των ευρωπαϊκών οικονομιών τα επόμενα χρόνια καταγράφει το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ), προειδοποιώντας ότι χωρίς την εφαρμογή πρόσθετων μέτρων πολιτικής το δημόσιο χρέος των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα μπορούσε να υπερδιπλασιαστεί και να ξεπεράσει το 130% του ΑΕΠ έως το 2040.
Η γενική διευθύντρια του ΔΝΤ, Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, επισήμανε ότι οι κυβερνήσεις καλούνται να διαχειριστούν ταυτόχρονα πολλαπλές δημοσιονομικές πιέσεις. Στις ήδη αυξημένες δαπάνες για συντάξεις και υγειονομική περίθαλψη, εξαιτίας της γήρανσης του πληθυσμού, προστίθενται οι ανάγκες χρηματοδότησης της πράσινης μετάβασης και οι ολοένα μεγαλύτερες απαιτήσεις για ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Ταμείου, οι επιπλέον δαπάνες στους τομείς αυτούς θα μπορούσαν να φθάσουν συνολικά το 5% του ΑΕΠ μέχρι το 2040, ασκώντας έντονες πιέσεις στους κρατικούς προϋπολογισμούς.
Το ΔΝΤ τονίζει ότι οι χώρες με περιορισμένα δημοσιονομικά περιθώρια θα χρειαστεί να λάβουν δύσκολες αποφάσεις, είτε μέσω αύξησης των φορολογικών εσόδων είτε μέσω ανακατανομής και περιορισμού άλλων δημόσιων δαπανών. Παράλληλα, υπογραμμίζει ότι η ενίσχυση της οικονομικής ανάπτυξης αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη διατήρηση του χρέους σε βιώσιμα επίπεδα.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ανάγκη επιτάχυνσης των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων και ολοκλήρωσης της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς, ώστε να αυξηθεί η παραγωγικότητα και να ενισχυθούν οι αναπτυξιακές προοπτικές της Ευρώπης. Όπως σημειώνει το Ταμείο, ακόμη και μέτριες μεταρρυθμίσεις που ενισχύουν την ανάπτυξη μπορούν να μειώσουν σημαντικά την απαιτούμενη δημοσιονομική προσαρμογή για τη σταθεροποίηση του χρέους.
Οι προβλέψεις του Fiscal Monitor του ΔΝΤ αποτυπώνουν ήδη την ανοδική πορεία του δημόσιου χρέους στην Ευρωζώνη. Το συνολικό χρέος των χωρών του ευρώ αναμένεται να αυξηθεί από το 87,1% του ΑΕΠ το 2025 στο 89,7% το 2031, με τις περισσότερες χώρες να εμφανίζουν επιδείνωση των δημοσιονομικών τους δεικτών. Εξαίρεση αποτελούν μόλις τέσσερις χώρες: η Ελλάδα, η Κύπρος, η Ισπανία και η Πορτογαλία, οι οποίες προβλέπεται να καταγράψουν μείωση του δημόσιου χρέους τους.
Η περίπτωση της Ελλάδας παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς σύμφωνα με τις προβλέψεις του ΔΝΤ το ελληνικό χρέος θα συνεχίσει να μειώνεται με σταθερό ρυθμό τα επόμενα χρόνια. Από το 145,7% του ΑΕΠ που καταγράφηκε το 2025, εκτιμάται ότι θα περιοριστεί στο 110,9% έως το 2031, καταγράφοντας μία από τις μεγαλύτερες μειώσεις χρέους μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών.
Μάλιστα, η εξέλιξη αυτή αναμένεται να οδηγήσει την Ελλάδα σε καλύτερη θέση σε σύγκριση με αρκετές ισχυρές οικονομίες της Ευρωζώνης. Το ΔΝΤ προβλέπει ότι το 2031 το ελληνικό χρέος θα είναι χαμηλότερο όχι μόνο από το ιταλικό, αλλά και από το γαλλικό και το βελγικό, ενώ θα βρίσκεται πολύ κοντά στα επίπεδα της Φινλανδίας. Ενδεικτικά, το γαλλικό χρέος αναμένεται να αυξηθεί στο 120,7% του ΑΕΠ, το βελγικό στο 122,3%, ενώ το ιταλικό θα παραμείνει σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα, άνω του 136%.
Το Ταμείο αποδίδει τη θετική πορεία της Ελλάδας σε μια σειρά παραγόντων που συνέβαλαν καθοριστικά στη μείωση του χρέους τα προηγούμενα χρόνια. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται οι υψηλοί ρυθμοί οικονομικής ανάπτυξης, τα διαδοχικά πρωτογενή πλεονάσματα, το χαμηλό μέσο κόστος δανεισμού και η μεγάλη διάρκεια αποπληρωμής των υποχρεώσεων του Δημοσίου. Σημαντικό ρόλο διαδραμάτισε επίσης η ενεργητική διαχείριση του χρέους, με την πρόωρη αποπληρωμή των δανείων του ΔΝΤ και την επιτάχυνση της αποπληρωμής μέρους των δανείων του πρώτου προγράμματος στήριξης.
Επιπλέον, το ΔΝΤ επισημαίνει ότι η Ελλάδα δεν αναμένεται να αντιμετωπίσει στον ίδιο βαθμό με άλλες ευρωπαϊκές χώρες τις δημοσιονομικές πιέσεις που προκύπτουν από τις αμυντικές και συνταξιοδοτικές δαπάνες. Οι αμυντικές δαπάνες της χώρας βρίσκονται ήδη σε υψηλό επίπεδο, περίπου στο 2,9% του ΑΕΠ, και εκτιμάται ότι θα παραμείνουν σχετικά σταθερές τα επόμενα χρόνια, καθώς έχουν ενσωματωθεί στον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό εξοπλιστικών και αμυντικών προγραμμάτων.
Παράλληλα, σύμφωνα με ευρωπαϊκές μελέτες για τη γήρανση του πληθυσμού, οι συνταξιοδοτικές δαπάνες στην Ελλάδα αναμένεται να ακολουθήσουν πτωτική πορεία μακροπρόθεσμα, ως αποτέλεσμα των μεταρρυθμίσεων που εφαρμόστηκαν τα προηγούμενα χρόνια. Αντίστοιχα, οι δαπάνες για την υγεία προβλέπεται να αυξηθούν μεν, αλλά με ρυθμούς που δεν αναμένεται να επηρεάσουν αρνητικά τη συνολική πορεία αποκλιμάκωσης του δημόσιου χρέους.
►Διαβαστε επίσης: Κυριάκος Πιερρακάκης: «Η Ελλάδα είναι εδώ για να πρωταγωνιστήσει»
Παρά τη θετική εικόνα για την Ελλάδα, το βασικό μήνυμα του ΔΝΤ προς τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις είναι σαφές: η διατήρηση της δημοσιονομικής σταθερότητας τα επόμενα χρόνια θα απαιτήσει συνδυασμό υπεύθυνης δημοσιονομικής πολιτικής, αναπτυξιακών μεταρρυθμίσεων και αποτελεσματικής διαχείρισης των νέων προκλήσεων που δημιουργούν οι γεωπολιτικές εξελίξεις, η δημογραφική γήρανση και η πράσινη μετάβαση της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
