Νέους περιορισμούς στη βραχυχρόνια μίσθωση ακινήτων ανακοίνωσε την περασμένη εβδομάδα ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, στα πλαίσια της συζήτησης για την ψήφιση του κρατικού προϋπολογισμού. Η απόφαση αυτή ελήφθη στη βάση του σχεδιασμού της κυβέρνησης για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης και αφορά περιοχές της χώρας μας στις οποίες παρουσιάζεται μεγάλη στεγαστική πίεση.
Το μέτρο για πολλούς θεωρείται αναγκαίο, καθώς η δραματική μείωση κατοικιών που διατίθενται σε μακροχρόνια μίσθωση τα τελευταία χρόνια αποτελεί έναν από τους βασικότερους παράγοντες της ραγδαίας αύξησης στις τιμές των ενοικίων.
Ενδεικτικό είναι το παράδειγμα της Κρήτης, όπου και στους τέσσερις νομούς που θεωρούνται τουριστικοί, πολλοί υποψήφιοι ενοικιαστές δυσκολεύονται αρκετά να βρουν σπίτι που να ανταποκρίνεται στις οικονομικές τους δυνατότητες. Ένας επιπλέον παράγοντας που έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία στην Κρήτη είναι ότι εργαζόμενοι σε κρίσιμους φορείς του Δημοσίου, όπως στην Υγεία και την Παιδεία, αποφεύγουν το νησί λόγω του υψηλού κόστους διαβίωσης. Μάλιστα, το γεγονός αυτό έχει κινητοποιήσει την Τοπική Αυτοδιοίκηση, η οποία προσπαθεί κάτω από δύσκολες συνθήκες να βρει λύσεις σε συνεννόηση με το κεντρικό κράτος.
Αυστηροποίηση του πλαισίου λειτουργίας Airbnb
Η κυβέρνηση έχει ενισχύει το ρυθμιστικό και ελεγκτικό πλαίσιο. Η λειτουργία Airbnb προϋποθέτει υποχρεωτική εγγραφή στο Μητρώο Βραχυχρόνιας Διαμονής, συμμόρφωση με κανόνες ασφάλειας και διαφάνειας και αποδοχή αυστηρών κυρώσεων σε περίπτωση παραβάσεων. Από την 1η Οκτωβρίου του 2025 τα ακίνητα κάτω από το καθεστώς βραχυχρόνιας μίσθωσης θα πρέπει να έχουν συγκεκριμένες προδιαγραφές:
* Χώροι κύριας χρήσης: Ελάχιστο ύψος 2,50 μ., φυσικός φωτισμός, αερισμός και κλιματισμός στα υπνοδωμάτια.
* Ασφάλιση αστικής ευθύνης: Απαραίτητο ασφαλιστήριο συμβόλαιο για ζημιές ή ατυχήματα.
* Ηλεκτρολογική ασφάλεια & πυροπροστασία: Υπεύθυνη δήλωση ηλεκτρολόγου, ανιχνευτές καπνού, ρελέ διαρροής ή αντιηλεκτροπληξιακό, φωτιστικά ασφαλείας, πυροσβεστήρες, σήμανση διαφυγής.
* Υγιεινή & πρώτες βοήθειες: Πιστοποιητικό μυοκτονίας και απεντόμωσης, φαρμακείο πρώτων βοηθειών και οδηγός με τηλέφωνα έκτακτης ανάγκης.
Η ΑΑΔΕ, επίσης, μπαίνει πιο ενεργά στο παιχνίδι, με εντατικούς ελέγχους και διασταυρώσεις στοιχείων από τις πλατφόρμες, περιορίζοντας τα περιθώρια αδήλωτων εισοδημάτων.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στη φορολογική επιβάρυνση. Τα εισοδήματα από βραχυχρόνια μίσθωση φορολογούνται κανονικά, ενώ το τέλος ανθεκτικότητας ανά διανυκτέρευση έχει αυξηθεί ειδικά στην υψηλή τουριστική περίοδο. Καθοριστική αλλαγή αποτελεί και η πρόβλεψη ότι το Airbnb δε μεταβιβάζεται. Σε ζώνες όπου ισχύει ο “κόφτης”, όταν ένα ακίνητο αλλάζει ιδιοκτήτη, χάνει αυτομάτως τη δυνατότητα να λειτουργεί ως βραχυχρόνια μίσθωση.
ΠΟΜΙΔΑ: «Ολέθρια η αυτόματη διαγραφή καταλυμάτων Airbnb»
Οι ιδιοκτήτες ακινήτων, από την πλευρά τους, χαρακτηρίζουν ολέθρια την απόφαση της κυβέρνησης να προχωρήσει σε “κόφτη” στα Airbnb, υπογραμμίζοντας ότι με αυτό τον τρόπο θίγονται τα δικαιώματα της ιδιοκτησίας και του καθενός πολίτη να αξιοποιήσει με τον τρόπο που επιθυμεί την ακίνητη περιουσία του.
Η ΠΟΜΙΔΑ, ως φορέας που εκπροσωπεί τους ιδιοκτήτες, τοποθετήθηκε επί του συγκεκριμένου ζητήματος, ενώ δεν παρέλειψε να σχολιάσει γενικά όλα τα μέτρα της κυβέρνησης για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης, τα οποία στην πλειοψηφία τους εκτιμά ότι κινούνται προς τη θετική κατεύθυνση.
Ως προς τα μέτρα που εξήγγειλε από το βήμα της Βουλής, κατά τη συζήτηση του Προϋπολογισμού 2026, ο πρωθυπουργός κ. Κυριάκος Μητσοτάκης και αφορούν τους ιδιοκτήτες ακινήτων, από την ΠΟΜΙΔΑ ανακοινώνονται τα εξής:
«1. Πρόγραμμα επιδότησης της ανακαίνισης κατοικιών ύψους 400.000.000 ευρώ. Πολύ θετικό μέτρο, γιατί ανταποκρίνεται στην τεράστια ανάγκη για ανακαίνιση υπαρχουσών κατοικιών που βρίσκονται σε πλεονεκτικά σημεία του αστικού ιστού των πόλεων. Απαραίτητα στοιχεία για την επιτυχία του είναι η θέσπιση μικρού διαστήματος κενότητας, η μείωση της γραφειοκρατίας και του χρόνου εκταμίευσης και οι σωστές ρυθμίσεις για τα επιμέρους ποσοστά επιδότησης κάθε κατηγορίας ενδιαφερομένων.
2. Νέοι περιορισμοί στη βραχυχρόνια μίσθωση: Ούτε η βραχυχρόνια μίσθωση είναι η αιτία του στεγαστικού προβλήματος, ούτε οι νέοι περιορισμοί στη βραχυχρόνια θα το επιλύσουν ιδίως στο κέντρο της Αθήνας και άλλων μεγάλων πόλεων, όπου οι διαθέσιμοι χώροι ουδέποτε είχαν χρησιμοποιηθεί ή προορίζονταν για χρήση κατοικίας, αλλά για βιοτεχνικοί και γραφειακοί χώροι, οι οποίοι έχουν απαξιωθεί από πολλών ετών, ιδίως όταν απαγορεύτηκαν στα κέντρα των πόλεων αρκετές από τις χρήσεις αυτές!
“Ολέθρια” για την ιδιοκτησία η ρύθμιση που θα προβλέπει “αυτόματη διαγραφή” από το Μητρώο Ακινήτων Βραχυχρόνιας Μίσθωσης, κάθε καταλύματος που μεταβιβάζεται λόγω πώλησης και ίσως και γονικής παροχής ή και κληρονομιάς του... Προσβάλλει βάναυσα τον “πυρήνα” του ιδιοκτησιακού δικαιώματος η μεταβίβαση ενός ακινήτου να συνεπάγεται την ουσιαστική απαξίωσή του!!! Αυτό θα ισχύσει ιδιαίτερα για όλα τα μικρά καταλύματα του εμπορικού τριγώνου της Αθήνας που - όπως προαναφέρθηκε - δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως κύρια κατοικία.
3. Νέο πλαίσιο κινήτρων για ιδιωτικές επενδύσεις στον τομέα της προσιτής στέγης. Πρόκειται για εξαιρετική πρόταση, που τα αποτελέσματά της θα εξαρτηθούν από τον τρόπο που θα νομοθετηθεί. Για να υπάρξει συμμετοχή του ιδιωτικού κατασκευαστικού τομέα, θα πρέπει αφενός να υπάρχει πλήρης φορολογική απαλλαγή των ενοικίων και όχι απλώς κάποιο ποσοστό έκπτωσης, και αφετέρου να υπάρξουν σαφείς κανόνες λογικού προσδιορισμού των ενοικίων, πλήρως και απολύτως δεσμευτικοί για το μέλλον και προς την πλευρά του Δημοσίου, έτσι ώστε να μην οδηγηθούν οι εταιρείες που θα συμμετάσχουν σε χρεωκοπία από “μινιμαλιστικές” επιλογές μελλοντικών κυβερνήσεων...
4. Πολεοδομική ρύθμιση από το ΥΠ.ΕΝ. για τη γρήγορη μετατροπή υφιστάμενων ακινήτων προς οικιστική χρήση και την ένταξη εγκαταλελειμμένων ή ημιτελών κτισμάτων στην κατηγορία ιδιωτικών επενδύσεων με κίνητρο την έκπτωση φόρου. Απόλυτα αναγκαία η ρύθμιση αυτή. Επίσης, αναγκαία είναι και η νομοθετική δυνατότητα διαίρεσης μεγάλων διαμερισμάτων πολυκατοικιών σε μικρότερα, ακόμη και όπου αυτό απαγορεύεται από τους κανονισμούς των πολυκατοικιών, προκειμένου να προκύψουν μικρότερα διαμερίσματα, από τα οποία έχει άμεση και τεράστια ανάγκη η αγορά και η κοινωνία».
Τάσεις και ανισότητες: Η στεγαστική κρίση στην Ε.Ε. πλήττει δυσανάλογα τους νέους
Η έκθεση του Eurofound εξετάζει το θέμα, εστιάζοντας στις νέες γενιές, οι οποίες φαίνεται να βιώνουν την κρίση στέγασης ακόμα πιο έντονα σε σύγκριση με τις μεγαλύτερες ηλικιακές ομάδες. Ωστόσο, σε όλες τις ηλικιακές ομάδες του συνολικού δείγματος και σε όλα τα κύματα της έρευνας, η στεγαστική ανασφάλεια εμφανίζεται συχνότερα στην Κύπρο (12,7%), στην Ελλάδα (10,9%) και στην Πορτογαλία (9,1%).
Τα χαμηλότερα ποσοστά καταγράφονται στην Ολλανδία (2,1%), την Αυστρία (3,2%) και το Βέλγιο (4,0%). Τα ίδια μοτίβα παρατηρούνται και όταν η σύγκριση περιορίζεται στα κράτη-μέλη για τις ηλικίες 18-39 ετών, αν και τα επίπεδα στεγαστικής ανασφάλειας είναι υψηλότερα.
Σε κάθε περίπτωση, η αναζήτηση προσιτού σπιτιού για τους νέους φαντάζει “Γολγοθάς” ειδικά για όσους αναζητούν σπίτι σε αστικά κέντρα. Κάποιος θα αναρωτηθεί γιατί δεν πάνε σε άλλες περιοχές και πόλεις, λιγότερο ακριβές. Ωστόσο, οι ευκαιρίες απασχόλησης και καριέρας συγκεντρώνονται κυρίως στα μεγάλα αστικά κέντρα και ένα φθηνό σπίτι δεν αρκεί όταν δεν έχεις δουλειά.
Από το 2010, οι μέσες τιμές πώλησης στην Ε.Ε. έχουν αυξηθεί κατά 55,4% και τα ενοίκια κατά 26,7%, ξεπερνώντας την αύξηση των εισοδημάτων για πολλές κοινωνικές ομάδες. Οι μέσοι αυτοί όροι, ωστόσο, αποκρύπτουν τη σοβαρότητα του προβλήματος σε ορισμένες περιοχές και για συγκεκριμένες ομάδες πληθυσμού. Για παράδειγμα, σε ορισμένα κράτη-μέλη της Ε.Ε. οι τιμές έχουν υπερτριπλασιαστεί.
Παράλληλα, εντός των ίδιων κρατών-μελών, οι τάσεις στις τιμές και τα ενοίκια εμφανίζουν έντονες ανισότητες μεταξύ περιοχών και βαθμών αστικοποίησης. Συνήθως, οι αυξήσεις στο κόστος στέγασης στα αστικά κέντρα έχουν ξεπεράσει κατά πολύ τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Σε ολόκληρη την Ε.Ε., πάντως, ελάχιστα από τα ακίνητα που προσφέρονται προς ενοικίαση σε αστικές περιοχές - ιδιαιτέρως σε πρωτεύουσες και δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς - μπορούν να θεωρηθούν προσιτά για έναν νέο με διάμεσο μισθό.
