Σημείο καμπής λογίζεται το φετινό καλοκαίρι, καθώς άλλαξε στην πράξη τα δεδομένα στη βιομηχανία του τουρισμού. Η ακρίβεια που παρατηρείται σε όλο τον κόσμο “ταράζει τα νερά” της καλοκαιρινής σεζόν: από τα all inclusive ξενοδοχεία, στα ταπεινά Airbnb και από τα “μεγάλα τραπέζια” στα εστιατόρια, στα delivery, τα takeaway και τα “έτοιμα γεύματα” των σούπερ-μάρκετ. Κανείς δεν ξέρει ποιος θα βγει “ο κερδισμένος” αυτής της νέας τάσης λιτότητας, το μόνο σίγουρο όμως είναι πως ο τουρισμός “αλλάζει πρόσωπο” σε πραγματικό χρόνο για να προσαρμοστεί στους “ρυθμούς” της αγοράς.
Τα προγνωστικά για τη φετινή καλοκαιρινή σεζόν έγιναν πραγματικότητα: Ήδη από τον Μάρτιο οι μελετητές του κλάδου επεσήμαναν πως μία μεγάλη αλλαγή είναι στον ορίζοντα, από τον τουρισμό πολυτελείας σε πιο προσιτές, λιτές και οικονομικές διακοπές. Επίμαχοι συντελεστές γι’ αυτή τη μεγάλη αλλαγή είναι τόσο η ακρίβεια της τοπικής οικονομίας, καθώς οι τιμές στην Ελλάδα έχουν γίνει “ασφυκτικές” ακόμη και για τον τοπικό πληθυσμό, όσο και η πληθωριστική κρίση (για να μην πούμε ολότελα οικονομική) των χωρών από τις οποίες έρχονται οι επισκέπτες. Μπορεί λοιπόν το αεροδρόμιο “Νίκος Καζαντζάκης” στο Ηράκλειο να έχει “σπάσει” κάθε ρεκόρ αφίξεων, όσο και των Χανίων, ενώ τα λιμάνια ανά την Κρήτη να μην έχουν αδειάσει παρότι ήρθε το φθινόπωρο, όμως και επίσημα πλέον φαίνεται πως οι τουρίστες δεν έχουν χρήματα για να ξοδέψουν εντός του νησιού.
Εκτός από την επιλογή των Airbnb ως μία πιο “προσιτή” επιλογή διαμονής, τη μεγαλύτερη επιρροή της ακρίβειας έχει “νιώσει” ο κλάδος της εστίασης. Μολονότι οι φορείς της εστίασης ήταν και θα παραμείνουν ο δεύτερος “τροχός” στη μεγάλη “μηχανή” που λέγεται τουρισμός, φαίνεται πως οι τουρίστες έχουν βρει “υποκατάστατα” για να κόψουν τις ακριβές εξόδους. Με “γεμάτο πορτοφόλι” βγαίνουν από την τουριστική σεζόν τα σούπερ-μάρκετ, καθώς οι τουρίστες, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία, προτίμησαν καλύτερα να μαγειρεύουν στο κουζινάκι του Airbnb με μία μπίρα από το ψιλικατζίδικο, παρά να φάνε σε εστιατόριο και έπειτα να “τα πιουν” σε μπαρ. Συνολικά σε όλη την Ελλάδα, ο κλάδος της εστίασης σημείωσε 20% πτώση στην κατανάλωση φέτος σε σύγκριση με το 2024.
Τα σούπερ-μάρκετ της Κρήτης στην πρώτη γραμμή
Τον “χώρο” που άφησε κενό η ακρίβεια για τους τουρίστες γέμισαν τα σούπερ-μάρκετ, καθώς “εμπνεύστηκαν” από τους ντόπιους, και επέλεξαν το καλοκαίρι να το περάσουν ανάμεσα στα ψυγεία των διαφόρων σούπερ-μάρκετ του νησιού. H “Νέα Κρήτη” μίλησε με τους ειδικούς του κλάδου, τα τοπικά καταστήματα του νησιού, οι οποίοι με τα μάτια τους καταγράφουν εξαιρετικές επιδόσεις στα φρέσκα προϊόντα, συγκεκριμένα, τα φρούτα της εποχής (όπως νεκταρίνια, ροδάκινα, μπανάνες και καρπούζια), τα λαχανικά και συγκεκριμένα στις ντομάτες, τους φυσικούς χυμούς, τα προϊόντα φούρνου, τις μπίρες και τα ποτά, αλλά και τα τοπικά προϊόντα της Κρήτης, τα οποία, όπως επισημαίνουν οι καταστηματάρχες, «προσελκύουν ιδιαίτερα το ενδιαφέρον των επισκεπτών».
Σύμφωνα με την πρόσφατη έρευνα της αμερικανικής εταιρείας NielsenIQ για το τελευταίο 8μηνο, οι πωλήσεις των σούπερ-μάρκετ κατέγραψαν άνοδο 7,8% σε όλη την Ελλάδα, με 10,445 δισ. ευρώ συνολικό τζίρο. Στην έκθεση της εταιρείας επισημαίνεται πως τα νησιά κινήθηκαν ακόμη ταχύτερα, με την Κρήτη να βρίσκεται στο “ύψιστο” των περιστάσεων, φέρνοντας το 6,9% του εθνικού τζίρου, με 9,7% αύξηση στις πωλήσεις από το 2024.
Αντίστοιχες τιμές καταγράφει ανάλογη έκθεση της εταιρείας έρευνας αγοράς Circana, η οποία βάζει την Κρήτη ξανά στην πρώτη θέση με 8,1% αύξηση των πωλήσεων στα σούπερ-μάρκετ. Τα νησιά της Ελλάδας, λοιπόν, μόνο από τις πωλήσεις των σούπερ-μάρκετ έφεραν στην εθνική οικονομία περίπου 1,69 δισ. ευρώ, έναντι των 1,53 δισ. που κατέγραφαν με το τέλος της τουριστικής σεζόν πέρυσι. Η τάση αυτή συνδέεται με τις τουριστικές αφίξεις.
Με βάση τα στοιχεία του ΙΝΣΕΤΕ (Ινστιτούτο Συνδέσμου Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων, στις διεθνείς αφίξεις Ιανουαρίου-Ιουλίου η Κρήτη κατέγραψε 3 εκατ. επιβάτες (+4,2%), τα Δωδεκάνησα 2,4 εκατ. (+1,4%) και τα Ιόνια 2,2 εκατ. (+4,5%). Οι Κυκλάδες ξεχώρισαν αρνητικά με 638 χιλ. (-7,4%), με τις ταξιδιωτικές εισπράξεις να έχουν αυξηθεί 11% στα 7,659 δισ. ευρώ και να φτάνουν από το Ηνωμένο Βασίλειο στα 1,082 δισ. ευρώ (+7,3%) και τις ΗΠΑ στα 704 εκατ. ευρώ (+29,4%).
Αναζητείται λύση στα “πάθη” της εστίασης
Αυτή η τεράστια πίεση οδήγησε τους φορείς της εστίασης να αναθεωρήσουν τον τρόπο λειτουργίας των μαγαζιών τους. Σύμφωνα με την κ. Αντωνακάκη, προ ημερών, στην Αθήνα έγινε συνέλευση μεταξύ της Ομοσπονδίας (ΠΟΕΣΕ) και της ΓΣΕΕ (Γενική Συνομοσπονδία Εργατών Ελλάδας), έτσι ώστε τουλάχιστον ένα από τα προβλήματα του κλάδου, το ζήτημα του προσωπικού, να λυθεί και να παρθεί μία κοινή απόφαση πάνω στη συλλογική σύμβαση εργασίας, ώστε οι επιχειρηματίες να μπορούν να εξυπηρετήσουν τον νέο νόμο του 6ημέρου εργασίας.
«Αυτό είναι ίσως και το μεγαλύτερο πλήγμα του χώρου μας. Από το 2020 έχει αλλάξει η νοοτροπία και έχουμε τεράστια κενά στο ανθρώπινό μας δυναμικό, και χρειαζόμαστε μια λύση. Δε γίνεται να δουλεύουμε μόνοι μας ουσιαστικά για να εξυπηρετήσουμε τις ανάγκες της κάθε επιχείρησης. Πρέπει το “στερεότυπο” που έχει μπει στην εστίαση, εκείνο που τη θεωρεί “ανθυγιεινό περιβάλλον εργασίας”, να σταματήσει ώστε να μπορέσει να δουλέψει όπως δούλευε παλαιότερα» - είπε η κ. Αντωνακάκη.
Έντονη κινητικότητα σε καθεστώς λιτότητας
Πώς έχει επηρεάσει αυτό το καθεστώς λιτότητας τα νούμερα στις αφίξεις την εστίαση του νησιού; Σύμφωνα με τα στατιστικά της ΕΛ.ΣΤΑΤ., γι’ αυτό το καλοκαίρι τα εστιατόρια και τα υπόλοιπα παράγωγα του τομέα της εστίασης είδαν 6% αύξηση, παρά τις συνεχώς αυξάνουσες τιμές για τις επιχειρήσεις, οι οποίες έχουν δει άνοδο 40% την τελευταία πενταετία, πράγμα που έχει οδηγήσει τις τιμές των προϊόντων αυτών των υπηρεσιών να ανέβουν αντίστοιχα έως και 20%. Αυτό εμφανέστατα θα επηρέαζε τις επιλογές των επισκεπτών, οι οποίοι ήδη από πέρυσι έδειχναν μία κλίση προς το πιο “προσιτό”.
Μια αντίστοιχη εικόνα περιγράφει και η αντιπρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Εστίασης (ΠΟΕΣΕ) κ. Μαρία Αντωνακάκη-Χαλβατζή, η οποία μίλησε στη “Νέα Κρήτη” για μία σκληρή πραγματικότητα που πρέπει να αντιμετωπίσουν οι άνθρωποι της εστίασης αυτήν την εποχή, καθώς η “επίθεση” είναι πολυμέτωπη: τόσο από την ακρίβεια και τους τουρίστες, όσο και από το πρόβλημα των εργασιακών.
«Υπήρξε ιδιαίτερα έντονη κινητικότητα, αυτό το παρατηρήσαμε κι εμείς, όμως μας έχει γίνει πλέον κατανοητό πως οι τουρίστες έχουν αλλάξει εντελώς τον τρόπο που διαχειρίζονται τις διακοπές τους. Με φειδωλές εξόδους και την τάση να μην υπερβάλουν όταν έρχονται στα καταστήματά μας, αυτήν την τουριστική σεζόν οι επισκέπτες επέλεγαν τα απολύτως απαραίτητα».
Όπως επεσήμανε μάλιστα η κ. Αντωνακάκη, όλος ο κλάδος έχει επηρεαστεί, με τη συντηρητική κατανάλωση των τουριστών να έρχεται μαζί με μία περίοδο αυξανόμενης ακρίβειας για τους καταστηματάρχες.
«Ακόμη και τα κρουαζιερόπλοια πλέον δε μας βοηθούν. Το συγκεκριμένο κομμάτι αποδεικνύεται “μελανό” σημείο για ολόκληρο τον κλάδο της εστίασης. Καθώς έχει ακριβύνει ο ελλιμενισμός, οι τουρίστες παραμένουν στην πόλη μονάχα 45 λεπτά, πράγμα που δεν τους αφήνει να “απολαύσουν” τίποτα. Μόνο κάποιο καφέ ή κάποιο σνακ στο χέρι προλαβαίνουν να πάρουν, πριν χρειαστεί να επιστρέψουν στο πλοίο τους» - ανέφερε.
