Για ανεξήγητες «παραλείψεις» κατηγορεί τώρα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή την ελληνική κυβέρνηση και βρίσκεται ένα βήμα πριν από το να παραπέμψει τη χώρα για ακόμη μία φορά στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο.
Οι επίτροποι της Κομισιόν έχουν προειδοποιήσει από τον Απρίλιο του 2022 την Ελλάδα να μειώσει τον Φόρο Προστιθέμενης Αξίας σε είδη πρώτης ανάγκης, δίνοντας τη δυνατότητα σε όλα τα κράτη-μέλη ακόμη και να τον καταργήσουν εντελώς, όμως ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης “κρατά γερά” τον ΦΠΑ στα συνηθισμένα του επίπεδα. Επί τρία χρόνια, Ευρωπαίοι και Έλληνες πολιτικοί παρέμεναν “σε αναμονή” για την αντίδραση της κυβέρνησης, αγνοήθηκαν δύο διαφορετικές κοινοτικές οδηγίες για τη ρύθμιση του ΦΠΑ και τώρα έρχονται οι αντιδράσεις.
Το θέμα επανέφεραν στον “παλμό” της επικαιρότητας, έπειτα από τόσο καιρό, αφενός οι ρητές αντιδράσεις της Κομισιόν για τη μη τήρηση της κοινοτικής νομοθεσίας από την Ελλάδα, αφετέρου από τον ΣΥΡΙΖΑ, που με παρεμβάσεις του έχει φέρει ξανά και ξανά το θέμα στην ελληνική Βουλή και παραδόξως, από τον πρώην πρωθυπουργό Αντώνη Σαμαρά, ο οποίος κατονόμασε το πρόβλημα σε πρόσφατη συνέντευξή του. Καθώς η κυβέρνηση δεν έχει επεκταθεί επί του θέματος, τόσο σε εθνικό όσο σε ευρωπαϊκό επίπεδο, οι “φωνές” που ζητούν εξήγηση ηχούν όλο και πιο δυνατά, με την ίδια την Κομισιόν να ζητά επίμονα τη μείωση του ΦΠΑ, άμεσα. Όπως όλα δείχνουν, στο “στόχαστρο” βρίσκονται δύο οδηγίες της Ε.Ε. που ισχύουν αμφότερες από την 1η Ιανουαρίου του 2025, αλλά στην Ελλάδα, 8 μήνες και επτά ημέρες από την ημέρα που θα έπρεπε να έχουν εφαρμοστεί, δεν έχουν καν εμφανιστεί.
“Κρατά γερά” η Ελλάδα τον ΦΠΑ, όταν θα μπορούσε να τον “μηδενίσει”
Η πρώτη Οδηγία (2020/285) είναι ήδη 5,5 ετών, χρονολογείται τον Φεβρουάριο του 2020, με την οποία η Ευρωπαϊκή Ένωση επιτρέπει να απαλλάσσονται οι μικρές επιχειρήσεις από τον ΦΠΑ για πωλήσεις αγαθών και υπηρεσιών έως 85.000 ευρώ για κάθε έτος εργασιών. Όμως η μεγαλύτερη αλλαγή ήρθε πριν από 3 χρόνια, τον Απρίλιο του 2022, όπως προειπώθηκε, όταν η Ευρωπαϊκή Ένωση έδωσε στα κράτη τη δυνατότητα να μειώσουν ή να καταργήσουν εντελώς τον ΦΠΑ σε είδη πρώτης ανάγκης, πρώτες ύλες για τρόφιμα, νερό, φαρμακευτικά προϊόντα, κατασκευή κατοικιών κ.ά. Στην εν λόγω Οδηγία (2022/542), η Κομισιόν έδωσε μάλιστα κατευθύνσεις στα κράτη-μέλη για το πώς να εφαρμόσουν τη ρύθμιση αυτή.
Όπως επισημαίνει ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΣΥΡΙΖΑ κ. Νίκος Παππάς, ο οποίος έδωσε στη δημοσιότητα αυτές τις επισημάνσεις, σύμφωνα με το άρθρο 98 της Οδηγίας, η Κομισιόν ωθεί τα κράτη-μέλη «να μηδενίσουν τον συντελεστή ΦΠΑ ή να ορίσουν υπερμειωμένους συντελεστές (κάτω από το 5%) στα προαναφερθέντα είδη πρώτης ανάγκης» και αντίστοιχα στο άρθρο 104 επισημαίνουν ότι τα κράτη πρέπει «να μειώσουν τον ΦΠΑ κατά 30% σε συγκεκριμένες περιοχές της επικράτειάς τους, εν προκειμένω στη νησιωτική χώρα».
Κατά λέξη αναγράφεται: «Η Ελλάδα μπορεί να εφαρμόζει στους νομούς Λέσβου, Χίου, Σάμου, Δωδεκανήσου και Κυκλάδων και στα νησιά της Θάσου, των Βόρειων Σποράδων, της Σαμοθράκης και της Σκύρου συντελεστές έως 30% χαμηλότερους από τους αντίστοιχους συντελεστές που εφαρμόζονται στην ηπειρωτική Ελλάδα». Αμφότερες Οδηγίες έχουν ημερομηνία εφαρμογής την 1η Ιανουαρίου φέτος, όμως για μήνες δεν είχαν αναφερθεί στις κινήσεις της κυβέρνησης, πράγμα που εξόργισε τους Ευρωπαίους φορείς και δικαιολογημένα, καθώς οι Οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ενέχουν νομική ισχύ, δεν είναι απλά “προτάσεις”.
Υπό ευρωπαϊκή πίεση ο Εθνικός Τελωνειακός Κώδικας
Το νομοσχέδιο που παρουσιάστηκε και ψηφίστηκε προ λίγων ημερών στην ελληνική Βουλή, όπως όλα δείχνουν δημιουργήθηκε υπό την πίεση της ευρωπαϊκής αντίδρασης στην πολύμηνη “αδράνεια” της ελληνικής κυβέρνησης, γεγονός που υποστηρίζεται και από τα λεγόμενα του κ. Παππά, ο οποίος επισήμανε ότι «η κυβέρνηση της Ν.Δ., θέλοντας και μη, παίρνει επιτέλους μέτρα και καταθέτει στη Βουλή το νομοσχέδιο υπό τον τίτλο “Εθνικός Τελωνειακός Κώδικας και άλλες διατάξεις - Συνταξιοδοτικές διατάξεις”. Φαίνεται πως πριν από αυτήν την προσθήκη στα νομοσχέδια της ελληνικής Βουλής, η Κομισιόν είχε αντιδράσει ήδη δύο φορές στη στάση της κυβέρνησης. Στις 31 Ιανουαρίου 2025, μέσω της προβλεπόμενης διαδικασίας, οι Ευρωπαίοι επίτροποι έστειλαν προειδοποιητική επιστολή επί παραβάσει σε βάρος της Ελλάδας, με την οποία έδιναν δύο μήνες διορία στην κυβέρνηση, μέχρι τα τέλη Μαρτίου δηλαδή, για να απαντήσει. Αυτή η διορία εμφανώς πέρασε απαρατήρητη, καθώς η Κομισιόν έδωσε παραπάνω χρόνο συμμόρφωσης στην Ελλάδα και τα υπόλοιπα κράτη-μέλη που δεν είχαν ακολουθήσει τις ρυθμίσεις των οδηγιών, με τη δεύτερη προειδοποίηση να καταφτάνει στο Μέγαρο Μαξίμου στις 17 Ιουλίου.
Από εκεί προέκυψε το πρόσφατο νομοσχέδιο, το οποίο όμως, όπως επεσήμανε ο εκπρόσωπος του ΣΥΡΙΖΑ, «δεν προσαρμόζεται στις υποχρεώσεις όπως αυτές απορρέουν από τις δύο Οδηγίες. Ειδικότερα, δεν έφερε μείωση ή μηδενισμό του συντελεστή για τα βασική είδη διατροφής και τα φάρμακα. Δεν ασχολήθηκε και δεν έφερε τον μειωμένο συντελεστή για τα συγκεκριμένα νησιά που αναφέρονται και στην Οδηγία. Ενώ για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, επειδή μάλλον το όριο των 85.000 (τζίρος) φάνηκε στο υπουργείο Οικονομικών... δυσθεώρητο, το έριξε στις 10.000 ευρώ! Αντιθέτως, προσαρμόστηκε αμέσως σε εκείνην την παράγραφο της Κοινοτικής Οδηγίας, που προβλέπει μείωση του ΦΠΑ για την εισαγωγή έργων τέχνης!».
Μπρος μείωση του ΦΠΑ και πίσω Ευρωπαϊκό Δικαστήριο
Ένα βήμα λοιπόν πριν από το “κατώφλι” του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου βρίσκεται η χώρα μας, καθώς έχει ήδη λάβει εδώ και έναν μήνα σχεδόν την αιτιολογημένη γνώμη της Κομισιόν, πράγμα που σημαίνει ότι βρίσκεται μία “ανάσα” πριν την παραπομπή, αφού η κυβέρνηση δεν έχει εφαρμόσει την Ευρωπαϊκή Οδηγία, η οποία ζητάει μειωμένο ακόμα και μηδενικό συντελεστή σε τρόφιμα και φάρμακα, καθώς και δυνατότητα στις μικρές επιχειρήσεις να πωλούν εμπορεύματα και υπηρεσίες χωρίς να χρεώνονται ΦΠΑ.
Ακόμη και οι δεξιοί της χώρας έχουν έρθει “απέναντι” σε αυτήν την επιλογή της κυβέρνηση.
Ο πρώην πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς άσκησε δριμεία κριτική στην κυβέρνηση σε συνέντευξή του στην εφημερίδα “Το Βήμα” την περασμένη Κυριακή, λέγοντας μεταξύ άλλων: «Το λέω ξεκάθαρα στους Έλληνες πολίτες: να μην έχουν ψευδαισθήσεις, δε θα πέσουν οι τιμές εάν συνεχιστεί αυτή η ενεργειακή πολιτική. Πολύ απλά, δε γίνεται! Μόνο η ριζική αλλαγή, ένα άλλο μείγμα, θα έχει αποτελέσματα, χειροπιαστά. Και δε θα πέσουν οι τιμές εάν δεν υπάρξει και μείωση του ΦΠΑ σε βασικά προϊόντα, όπως ορίζει εξάλλου η Κοινοτική Οδηγία που η Ελλάδα δεν εφαρμόζει. Δεν μπορούν να επιβιώσουν οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις με τέτοιο κόστος».
Και φαίνεται πως έχει δίκιο ο πρώην νεοδημοκράτης, καθώς πέρυσι τα έσοδα από τον ΦΠΑ στην Ελλάδα αυξήθηκαν με διαφορά 12,7% από το 2023 και 53% από το 2020.
