Στις απόκρημνες νότιες ακτές των Αστερουσίων, σε μια περιοχή όπου το βουνό συναντά απότομα το Λιβυκό Πέλαγος, βρίσκεται ο Βοϊδομάτης ή Βουϊδόματος, μια ξεχωριστή και σχετικά απομονωμένη παραλία. Διοικητικά ανήκει στην περιοχή του χωριού Πύργος Μονοφατσίου, απέχει περίπου 62 χιλιόμετρα νότια από το Ηράκλειο και βρίσκεται 2,5 χιλιόμετρα ανατολικά από τις Τρεις Εκκλησιές.
Η παραλία σχηματίζεται ακριβώς στο σημείο όπου καταλήγει στη θάλασσα το δύσβατο και σχεδόν απροσπέλαστο φαράγγι του Μεσοσφήνη. Το άγριο ανάγλυφο της περιοχής δημιουργεί ένα ιδιαίτερο φυσικό σκηνικό, με την ακτή να αποτελείται από χοντρή άμμο και τα νερά να χαρακτηρίζονται από το έντονο γαλάζιο χρώμα και τη διαύγειά τους.
Λίγο έξω από την ακτή δεσπόζουν δύο μεγάλοι βράχοι, που αποτελούν χαρακτηριστικό στοιχείο του τοπίου. Ακόμη πιο εντυπωσιακό, όμως, είναι αυτό που κρύβεται στην ανατολική πλευρά της παραλίας. Εκεί βρίσκεται ένα πολύ μεγάλο θαλάσσιο σπήλαιο, με αρκετές μικρότερες κοιλότητες και υποσπήλαια. Πρόκειται για το περίφημο «Μάτι του Βοδιού» ή «Βοϊδομάτι», από το οποίο έχει συνδεθεί και η ονομασία της περιοχής.
Η πρόσβαση στον Βοϊδομάτη
Για να φτάσει κάποιος στην περιοχή μπορεί να ακολουθήσει τον παλιό χωματόδρομο που ξεκινά από τις Τρεις Εκκλησιές και συνεχίζει προς τη Μουρνιά. Από το σημείο πάνω από την ακτή, η κάθοδος προς την παραλία γίνεται μέσω ενός μικρού μονοπατιού και σκαλοπατιών.
Πάνω από την παραλία έχει δημιουργηθεί ένας μικρός αυθαίρετος οικισμός, η παρουσία του οποίου έχει επηρεάσει αισθητικά το κατά τα άλλα εντυπωσιακό και άγριο φυσικό τοπίο της περιοχής.
Η μικρή παραλία Πλύσιμο
Περίπου 100 μέτρα ανατολικά του Βοϊδομάτη βρίσκεται ακόμη μία μικρή και ιδιαίτερα απομονωμένη ακτή, γνωστή ως Πλύσιμο. Η πρόσβαση σε αυτήν είναι αρκετά απαιτητική, χωρίς ωστόσο να είναι αδύνατη, ενώ σαφώς ευκολότερη είναι η προσέγγιση από τη θάλασσα με σκάφος.
Η ονομασία της μικρής παραλίας συνδέεται με την κτηνοτροφική παράδοση των Αστερουσίων. Στο συγκεκριμένο σημείο οι βοσκοί της περιοχής συνήθιζαν να πλένουν τα πρόβατά τους, γεγονός από το οποίο προέκυψε το όνομα Πλύσιμο.
Οι κάτοικοι της περιοχής τη γνωρίζουν επίσης ως «Πλύστρα» ή «Πλύσιμο του Τσαγκαράκη». Η δεύτερη ονομασία αποδίδεται στον βοσκό Δημήτρη Τσαγκαράκη, ο οποίος, σύμφωνα με την τοπική παράδοση, χρησιμοποιούσε την ακτή για το πλύσιμο των προβάτων του.
Ο Βοϊδομάτης και το γειτονικό Πλύσιμο αποτελούν δύο χαρακτηριστικές εικόνες της άγριας νότιας Κρήτης, εκεί όπου οι απότομες πλαγιές των Αστερουσίων καταλήγουν σχεδόν κάθετα στο Λιβυκό Πέλαγος, δημιουργώντας μικρές και δυσπρόσιτες παραλίες μακριά από τα πολυσύχναστα τουριστικά σημεία.
