Ο Γιάννης Μπέζος σκέφτεται, προβληματίζεται, μιλάει, χωρίς φόβο. Κι αυτό είναι κάτι που κατάφερε μέσα απ’ την πολύχρονη και συνεπή του δουλειά στο θέατρο και τη σχέση του με το κοινό. Ο κόσμος τον αγαπάει, τον σέβεται -μπορεί και να τον ακούει… Κι ας μην του λέει πάντα όσα θέλει ν’ ακούσει, όπως συμβαίνει και στο σημερινό ΒΗΜΑ Talks.
Φέτος προτείνει και παίζει στις «Βλαβερές συνέπειες του γάμου», μια σύνθεση από τρία μονόπρακτα του Άντον Τσέχωφ (στο θέατρο Άνεσις), σκηνοθετεί τον «Αμερικανικό Βούβαλο» και τη «Γυναίκα που μαγείρεψε τον άντρα της», ενώ ετοιμάζεται και για τους τηλεοπτικούς «Σούπερ Ήρωες».
Πώς νιώθετε μέσα στο γιορτινό κλίμα;
Μ’ αρέσει. Με συγκινεί και μου δημιουργεί αναμνήσεις. Όσο μεγαλώνεις αυτή η συνθήκη -γιατί περί σύμβασης πρόκειται, αυτός ο συμβολισμός της γέννησης που επαναφέρουμε είναι κάτι πιο προσωπικό. Σαν να ξαναγεννιέσαι μ’ έναν τρόπο. Γιατί για ένα χρονικό διάστημα αποφασίζουμε να επαναφέρουμε κάτι πιο γλυκό, πιο τρυφερό και πιο ευγενικό που όλοι έχουμε μέσα μας και δυστυχώς το ξεχνάμε.
Δεν συνδέονται οι γιορτές όλο και περισσότερο με την κατανάλωση;
Ναι, κυρίως γιατί το κάνουν οι Δυτικοευρωπαίοι, κι εμείς μαϊμουδίζουμε λίγο. Δεν είναι όμως κακό ούτε τα δώρα ούτε η διασκέδαση. Είναι σαν να συμφωνούμε μεταξύ μας ότι τώρα θα κάνουμε μια διακοπή. Θα διακόψουμε κάτι που κάναμε, υπό την προϋπόθεση ότι κάναμε κάτι βέβαια, ώστε να επανέλθουμε με μεγαλύτερη όρεξη.
Επηρεάζεται το κλίμα απ’ τη δύσκολη οικονομική κατάσταση;
Δεν νομίζω ότι είναι τόσο οικονομικό το θέμα όσο ότι λείπει απ’ τον κόσμο η ελπίδα -δεν περιμένουν κάτι. Δεν βοηθάει κι ο περίγυρος, ελληνικός και διεθνής. Δεν βλέπουν κάτι στον ορίζοντα. Παλιότερα υπήρχαν αυτές οι αξίες που εκφράζονταν και πολιτικά, τα κοινωνικά ρεύματα. Η ραγδαία ανάπτυξη της τεχνολογίας μάλλον μας παγίδεψε λίγο. Γιατί όλα αυτά δημιουργούν ένα αίσθημα φόβου, μια ανασφάλεια. Αλλά δεν είναι μόνο το οικονομικό. Και αναφέρομαι κυρίως στους νεότερους, που θέλουν να δουν έναν ορίζοντα και δεν τον βλέπουν.
Συμφωνείτε ότι τα παιδιά μας θα ζήσουν λιγότερο καλά από εμάς;
Ναι, ενώ εμείς ζήσαμε καλύτερα απ’ τους γονείς μας. Ένα άλλο μεγάλο κεφάλαιο, που πάμε να συνηθίσουμε, είναι οι πόλεμοι και εννοώ στην ευρωπαϊκή ήπειρο, που δεν ήταν τόσο σύνηθες -με εξαίρεση την Γιουγκοσλαβία. Το θέμα της Ουκρανίας δεν είναι απλό, δημιουργεί μια ανασφάλεια, μια αναστάτωση. Η Ευρώπη είχε να ζήσει πόλεμο 80 χρόνια. Σαν μια μορφή παγκοσμίου πολέμου. Έχουν εμπλακεί όλοι, κι αυτό επηρεάζει όλο τον πλανήτη.
Επίσης το γεγονός ότι έχουμε την πληροφορία και την εικόνα αμέσως, δημιουργεί μια άλλη αίσθηση. Τώρα τα μαθαίνεις όλα, έντονα και ενίοτε στρεβλά. Είναι μια περίεργη περίοδος εξ ου και όλα αυτά που βλέπουμε με τις πολιτικές προτιμήσεις των ανθρώπων. Πάμε σε πιο προσωποπαγή σχήματα ενώ οι ελευθερίες είναι λίγο σε ύφεση.
Χωρίς μεγάλες προσωπικότητες, αλλά με πρόσωπα ευκαιριακά, στα άκρα…
Ναι, γιατί αυτοί υποτίθεται ότι θα κάνουν τη δουλειά πιο γρήγορα -αυτό υπόσχονται τουλάχιστον. Οι ευρωπαϊκές αξίες, το δικό μας αξιακό σύστημα θέλει δουλειά, ένα καθημερινό στοίχημα που δεν μπορούν δυστυχώς να το αντέξουν όλοι. Και βέβαια υπάρχει μεγάλη ευθύνη στα πολιτικά συστήματα, όχι μόνο στο δικό μας αλλά γενικότερα, τα οποία δεν είναι πλέον γοητευτικά.
Εννοείτε την δημοκρατία;
Ναι. Αντί να την ποτίζουμε την εκμεταλλευόμαστε. Το έχει αυτό η δημοκρατία, σου δίνει την ευκαιρία να την εκμεταλλευτείς. Είναι τόσο σπουδαίο το πολίτευμα που μπορείς να το καπηλευτείς. Βέβαια δεν είναι τωρινό φαινόμενο, το έκαναν και οι παππούδες μας, στα ίδια χώματα που πατάμε, τετρακόσια χρόνια πριν τον Χριστό.
Και ο πολίτης παραμένει καχύποπτος. Αμφισβητεί το πολιτικό σύστημα, τη δικαιοσύνη, τους θεσμούς, αντιδρά στον ξένο…
Δεν μπορούμε εύκολα να εξοικειωθούμε μ’ έναν κόσμο που μας είναι άγνωστος και διαφορετικός στη γλώσσα, στο χρώμα, στον τρόπο που ζει ή μάλλον στον τρόπο που επιθυμεί να ζήσει. Κι αυτό μας ταλαιπωρεί όχι μόνο γιατί δεν ξέρουμε αυτούς τους ανθρώπους αλλά δεν ξέρουμε κι εμάς τους ίδιους καλά-καλά, ώστε να νιώσουμε ασφαλείς. Είμαστε λίγο μετέωροι. Κι εδώ στην πατρίδα μας είμαστε ακόμα πιο μετέωροι, λόγω της περίεργης καταγωγής μας. Όλη η σύγχρονη ιστορία που έχει πέσει πάνω μας, αντί να μας κάνει κοσμοπολίτες μας έχει κάνει φοβισμένους κι αυτό είναι και ευθύνη του πολιτικού μας συστήματος. Δηλαδή τη παιδείας. Το οποίο παραμένει το μεγάλο μας πρόβλημα.
Και πώς το αντιμετωπίζουν;
Το κοιτάνε… Εγώ δεν είδα καμία μεγάλη διαδήλωση για την ποιότητα της παιδείας. Βλέπω για τα εργασιακά θέματα -και καλώς γίνεται- αλλά είναι τόσο βασικό το θέμα της παιδείας που δεν είναι δυνατόν ν ’αφήνουμε τον κόσμο να μην ξέρει ούτε να διαβάσει πολλές φορές…
Πιστεύετε πολύ στους νέους. Τους θεωρείτε καλύτερους απ’ τις προηγούμενες γενιές;
Ναι, αλλά δεν είναι όλοι οι νέοι. Και μέσα στη δουλειά μας και απ’ έξω συναντάμε νέους που έχουν πολύ ενδιαφέρον. Φυσικά υπάρχει κι ένας μεγάλος κορμός που δεν έχει κανένα ενδιαφέρον -το ίδιο ίσχυε και παλιότερα.
Το πρόβλημα σήμερα είναι ότι δεν αναφέρονται πουθενά. Δεν υπάρχει σημείο αναφοράς, να σου πιστοποιήσει κάποιος ότι δεν ξέρεις. Είναι και θέμα προσωπικοτήτων. Λέμε που είναι οι πνευματικοί άνθρωποι; Αλλά και όταν εμφανίζονται δεν τους ακούει κανείς. Γιατί; Γιατί θέλουμε να τους φέρουμε όλους στα μέτρα μας. Έχουμε σταματήσει να θαυμάζουμε, και το βλέπω και στη δική μας τη δουλειά. Κι αυτός είναι ο μεγάλος κίνδυνος. Γιατί ο θαυμασμός έχει την έννοια της απορίας. Σου δημιουργεί και την τριβή, και την αμηχανία του θεατή, που τον κάνει να θέλει να γίνει ακόμα καλύτερος -κι όχι να είναι όλα εξισωμένα προς τα κάτω…
Μήπως δεν θέλουν πια να θαυμάσουν;
Όντως. Γιατί καμιά φορά όταν αναφερόμαστε σε πρόσωπα που πραγματικά τα θαυμάζουμε δείχνει ότι είμαστε και πιο δυνατοί. Όταν τα αποφεύγουμε, πιστοποιούμε ότι νιώθουμε ασήμαντοι μπροστά σ’ αυτούς και δεν θέλουμε να το ονομάσουμε εύκολα. Είναι μεγάλο πρόβλημα της εποχής μας.
Το ίδιο ισχύει και στην πολιτική;
Ναι, αλλά μην ξεχνάτε ότι παλιότερα δεν τους έβλεπες εύκολα. Ήταν ακριβοθώρητοι. Τώρα τους γνωρίζεις όλους, είναι στο σπίτι σου απ’ το πρωί ως το βράδυ, μέσα απ’ το διαδίκτυο, το TikTok, σε μια καθημερινή χρήση. Όλο αυτό γίνεται με πρόσχημα ότι έτσι ο πολιτικός έρχεται κοντά στον λαό -δεν νομίζω όμως ότι ισχύει αυτό. Κοντά έρχεσαι με το έργο σου, όταν αποφασίζεις να προηγηθείς και όχι να έπεσαι…
Αναφερθήκατε στην παιδεία. Που εντοπίζετε τη ρίζα του προβλήματος;
Τα θέματα της παιδείας είναι μακροπρόθεσμα. Πιστεύω ότι πρέπει να σταματήσει να συνδέεται το σχολείο με την ανώτατη παιδεία. Το θέμα του Λυκείου, αυτό είναι το χειρότερο. Όποιος δεν θέλει να πάει στο Πανεπιστήμιο αλλά θέλει απλώς να τελειώσει το Λύκειο και μετά ν’ ασχοληθεί με κάτι άλλο, είναι ριγμένος διότι δεν λαμβάνει τη γενικότερη μόρφωση. Το Λύκειο λειτουργεί ως στάδιο προετοιμασίας, φροντιστήριο… Δεν σε εκπαιδεύει. Το αν θα παιδευτείς είναι δική σου υπόθεση, αλλά η πολιτεία έχει την υποχρέωση να σου δώσει το αντικείμενο.
Μετά ο τρόπος που γίνεται δεν είναι καθόλου αποκαλυπτικός -παπαγαλία, χωρίς συνθετική σκέψη. Οι θεωρητικές σπουδές έχουν πάει περίπατο, τα πράγματα είναι πιο εξειδικευμένα. Τι σχέση έχουν όλα αυτά με την παιδεία;
Οι πολιτικοί λαϊκίζουν, λένε «να βοηθήσουμε τα παιδιά». Μα τα παιδιά δεν βοηθιούνται έτσι. Βοηθιούνται μόνο όταν παιδευτούν πραγματικά για να μάθουν. Και, ναι, δεν θα μάθουν όλοι, δεν θα είναι όλοι αριστούχοι, αλλά κάποιοι θα είναι. Ο τρόπος που γίνεται είναι τελείως απογοητευτικός, αντι-γοητευτικός. Τα παιδιά βαριούνται να πάνε στο σχολείο όπως και οι δάσκαλοι.
Πηγή: ΤΟ ΒΗΜΑ
