Στον πιο ξηροθερμικό δήμο της Κρήτης - τον Δήμο Σητείας - το νερό μετατρέπεται από φυσικό αγαθό σε δυσεύρετο πόρο. Η παρατεταμένη λειψυδρία στην περιοχή δεν απειλεί μόνο τις καλλιέργειες και το εισόδημα των παραγωγών, αλλά θέτει σοβαρά εμπόδια και στη βιωσιμότητα του υφιστάμενου τουριστικού μοντέλου. Με γεωτρήσεις που «στεγνώνουν», φράγματα που παραμένουν στα χαρτιά και έναν κεντρικό σχεδιασμό που καθυστερεί, ο Δήμος βρίσκεται μπροστά σε δύσκολες αποφάσεις και αναγκαστικές ισορροπίες. Όπως προειδοποιεί ο δήμαρχος Σητείας, Γιώργος Ζερβάκης, χωρίς άμεσες πολιτικές λύσεις, το πρόβλημα του νερού απειλεί να γίνει το μεγαλύτερο αναπτυξιακό αδιέξοδο της περιοχής.
Σε μια περίοδο παρατεταμένης ανομβρίας, η διαχείριση των υδάτινων πόρων καθίσταται κρίσιμη, ωστόσο, όπως τονίζει ο κ. Ζερβάκης, η απουσία συντονισμένης πολιτικής δημιουργεί σοβαρά αδιέξοδα. Παρά την πρωτοβουλία της Περιφέρειας Κρήτης για ενιαίο σχεδιασμό διαχείρισης υδάτων και την ανάθεση σχετικής μελέτης σε εξειδικευμένους συμβούλους, μέχρι σήμερα δεν έχει υπάρξει καμία επίσημη ενημέρωση για τα συμπεράσματα ή τις κυβερνητικές αποφάσεις που θα ακολουθήσουν.
Εξάρτηση από γεωτρήσεις και καθυστερήσεις στα έργα
Η ύδρευση και η άρδευση στον Δήμο Σητείας βασίζονται σχεδόν αποκλειστικά σε γεωτρήσεις, γεγονός που αυξάνει την πίεση στον υδροφόρο ορίζοντα. Την ίδια στιγμή, μεγάλα υδατικά έργα παραμένουν σε εκκρεμότητα. Το μικρό φράγμα στις Χοχλακιές δεν έχει ακόμη προχωρήσει, καθώς αναμένεται η υπογραφή της σύμβασης, ενώ σε εξέλιξη βρίσκεται η επικαιροποίηση της μελέτης από τον ΟΑΚ για το μεγάλο φράγμα των Λιθινών, χωρητικότητας 8,9 εκατομμυρίων κυβικών μέτρων. Πρόκειται για ένα έργο που, σύμφωνα με τον δήμαρχο, θα μπορούσε να δώσει οριστική λύση στο πρόβλημα υδροδότησης, τουλάχιστον για το νότιο τμήμα του Δήμου.
Η καθημερινή διαχείριση περισσότερων από 100 γεωτρήσεων αποτελεί, σύμφωνα με τον κ. Ζερβάκη, έναν ιδιαίτερα δύσκολο και κοστοβόρο μηχανισμό, ειδικά όταν οι περίοδοι λειψυδρίας διαρκούν τρία, τέσσερα ή και πέντε χρόνια. Σε αυτές τις συνθήκες, ο υδροφόρος ορίζοντας αδυνατεί να αναπληρωθεί, με αποτέλεσμα να επιβάλλονται περιοριστικά μέτρα.
Περιορισμοί στην άρδευση και πλήγμα στους παραγωγούς
Σύμφωνα με τον Δήμαρχο Σητεία, το μεγαλύτερο ποσοστό του νερού – περίπου 85% – χρησιμοποιείται για άρδευση, ενώ μόλις το 12% καλύπτει τις ανάγκες ύδρευσης. Όταν οι στάθμες στις γεωτρήσεις πέφτουν, ο Δήμος αναγκάζεται να περιορίσει την άρδευση, με άμεσες επιπτώσεις στην αγροτική παραγωγή, στο εισόδημα των παραγωγών αλλά και στη συνολική τοπική οικονομία.
«Δημιουργείται μια αλυσιδωτή αντίδραση» - επισημαίνει ο δήμαρχος, καθώς το πρόβλημα μεταφέρεται από τον παραγωγό στον Δήμο και τελικά στους δημότες. Παράλληλα, οι παθογένειες της δημόσιας διοίκησης δυσχεραίνουν ακόμη περισσότερο την κατάσταση. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της χρηματοδότησης για νέες γεωτρήσεις, η οποία – όπως αναφέρει – προϋποθέτει την κήρυξη του Δήμου σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, ακόμη και όταν υπάρχουν επίσημα στοιχεία που αποδεικνύουν την αδυναμία υδροδότησης συγκεκριμένων περιοχών.
►Διαβάστε επίσης: Ανεμοστρόβιλος «σάρωσε» τη Ζάκρο – Αγρότες μετρούν τεράστιες απώλειες σε ελαιώνες και περιουσίες
Αναδιάρθρωση καλλιεργειών: ζητούμενο χωρίς κεντρική καθοδήγηση
Στο ερώτημα των εναλλακτικών και λιγότερο υδροβόρων καλλιεργειών, ο κ. Ζερβάκης παραδέχεται ότι στην περιοχή δεν έχει γίνει μέχρι σήμερα κάποια σοβαρή προσπάθεια. Όπως τονίζει, τέτοιου είδους αλλαγές δεν μπορούν να βασιστούν στην ατομική πρωτοβουλία των αγροτών, αλλά απαιτούν κεντρικό σχεδιασμό, επιστημονική καθοδήγηση και οικονομικά κίνητρα.
Ιδιαίτερη αναφορά κάνει και στο χρόνιο πρόβλημα του κατακερματισμένου κλήρου, που δεν επιτρέπει οικονομίες κλίμακας και καθιστά τους Έλληνες παραγωγούς λιγότερο ανταγωνιστικούς σε σχέση με άλλες χώρες. «Ο αναδασμός συζητιέται εδώ και δεκαετίες, χωρίς να έχει προχωρήσει ποτέ ουσιαστικά» - σημειώνει χαρακτηριστικά.
Τουρισμός και νερό: μια δύσκολη ισορροπία
Η λειψυδρία επηρεάζει πλέον άμεσα και τον Τουρισμό. Οι ανάγκες των σύγχρονων τουριστικών μονάδων, ιδιαίτερα των μεγάλων ξενοδοχείων, είναι αυξημένες, γεγονός που προκαλεί αντιδράσεις και εντάσεις σε τοπικό επίπεδο. Ο δήμαρχος αναφέρεται στο παράδειγμα νέας ξενοδοχειακής μονάδας στην περιοχή του Μόχλου, δυναμικότητας άνω των 700 κλινών, για την οποία προβλέπεται χρήση νερού από νέα γεώτρηση.
Παρότι υπάρχουν αντιδράσεις που ζητούν να δοθεί προτεραιότητα στον πρωτογενή τομέα, η Δημοτική Αρχή – όπως τονίζει – οφείλει να στηρίξει και την επιχειρηματικότητα, καθώς αυτή δημιουργεί θέσεις εργασίας και συγκρατεί τους νέους στην περιοχή. «Πρέπει να βρούμε ισορροπίες» - υπογραμμίζει, αναγνωρίζοντας ωστόσο ότι το πρόβλημα του νερού δεν μπορεί να αγνοηθεί.
Πρωτογενής τομέας και τουρισμός... χωρίς σύνδεση
Ο κ. Ζερβάκης επισημαίνει την έλλειψη ουσιαστικής σύνδεσης του Τουρισμού με τον πρωτογενή τομέα, παρά τη διεθνή αναγνώριση της Κρήτης ως κορυφαίου γαστρονομικού προορισμού - μάλιστα η Περιφέρεια της Κρήτης κατέκτησε την διάκριση της Γαστρονομικής Περιφέρειας της Ευρώπης για το 2026. Όπως σημειώνει, πρωτοβουλίες όπως το «κρητικό πρωινό» παραμένουν περιορισμένες, ενώ θα μπορούσαν να αποτελέσουν ισχυρό εργαλείο στήριξης της τοπικής παραγωγής.
«Είναι δύο πυλώνες που έπρεπε να έχουν κοινή στόχευση» - τονίζει, καταλήγοντας πως όσο οι κεντρικές πολιτικές δεν θέτουν το νερό και τον πρωτογενή τομέα σε υψηλή προτεραιότητα, τα προβλήματα θα διαιωνίζονται, με κόστος για την οικονομία, την κοινωνία και τελικά... το μέλλον της Σητείας.
