Το κράτος μας πριν από πολλά χρόνια είχε μοιράσει δεκάδες άδειες λειτουργίας περιπτέρων σε ανάπηρους και τραυματίες πολέμου, τα οποία λειτουργούσαν για πάρα πολλά χρόνια, σε κάθε κεντρική οδική αρτηρία, έξω από κάθε σχολική μονάδα, αλλά και σε κάθε πλατεία των μεγάλων πόλεων.
Στην Ιεράπετρα είχαν δοθεί γύρω στις 20 άδειες περιπτέρων, που είχαν λειτουργήσει σε πλατείες, σε κεντρικά σημεία της πόλης και κυρίως πολύ κοντά σε σχολικές μονάδες.
Από την αρχή της οικονομικής κρίσης κι ενώ αυτές οι πολύ μικρές ατομικές επιχειρήσεις είχαν καταφέρει να ζήσουν πολλές οικογένειες στα δύσκολα χρόνια μετά τη γερμανική κατοχή, τα περίπτερα άρχισαν να κλείνουν είτε επειδή είχε αποβιώσει ο δικαιούχος της άδειας και ιδιοκτήτης τους, καθώς βάσει νόμου αυτά δεν μπορούσαν να μεταβιβαστούν στα παιδιά του αναπήρου, είτε επειδή πλέον ο ανταγωνισμός με τα μίνι και τα σούπερ-μάρκετ καθιστούσε δύσκολη τη βιωσιμότητά τους.
Σήμερα στην πόλη της Ιεράπετρας έχουν απομείνει μόνο 4 περίπτερα ανοικτά στα πιο κεντρικά σημεία, όπως στο Λιμεναρχείο, στο παλιό Δημαρχείο, στην Αλυκή και στο νοσοκομείο.
Όλοι όσοι κρατούν ακόμα ανοικτές αυτές τις επιχειρήσεις μιλούν για τα μεγάλα προβλήματα που αντιμετωπίζουν από τον σκληρό ανταγωνισμό με τις πολυεθνικές των σούπερ-μάρκετ, αλλά και από τα υπέρογκα έξοδα λειτουργίας, που κατατρώγουν τα μεροκάματά τους.
Από την οικονομική κρίση και μετά, ο κλάδος πήρε την κάτω βόλτα
«Μετά την έναρξη της οικονομικής κρίσης το 2009 άρχισε να μας παίρνει η κάτω βόλτα. Τα περίπτερα άρχισαν να κλείνουν το ένα πίσω από το άλλο, γιατί είχαν πέσει οι τζίροι κάτω από το 50%, αφού η πλειοψηφία των καταναλωτών δεν τα έβγαζε πέρα, με αποτέλεσμα να μειώνουν δραματικά τις αγορές σε τσιγάρα, εφημερίδες, σνακ, παγωτά και αναψυκτικά.
Φέτος, ειδικά στο παγωτό, η μείωση των πωλήσεων αγγίζει το -60% γιατί οι καταναλωτές θεωρούσαν πολλά τα 4 ευρώ για ένα κυπελάκι.
Αυτό, επίσης, που μας έχει οδηγήσει σε σημείο απόγνωσης είναι η πληρωμή με κάρτα στο pos ακόμα και για ένα μπουκάλι νερό που κάνει 50 λεπτά ή μία τσίχλα και ένα κουτάκι σπίρτα που κοστίζουν 10 λεπτά. Στα καπνικά προϊόντα η προμήθειά μας είναι 0,5% και όμως πολλοί ζητούν να τα πληρώσουν με κάρτα, πράγμα που σημαίνει ότι η προμήθειά μας θα πηγαίνει στην τράπεζα κι εμείς θα δουλεύουμε χωρίς κανένα κέρδος, για τους τραπεζίτες. Ευτυχώς ο κόσμος ο περισσότερος το καταλαβαίνει και, όταν έχει μετρητά, τουλάχιστον τα τσιγάρα δεν τα πληρώνει με κάρτα», μας είπε ο κ. Παναγιώτης Ζαμπετάκης από το κιόσκι στην Κάτω Παραλία Ιεράπετρας.
Κάποτε τα περίπτερα ήταν παράγοντας για κοινωνικές επαφές
Το περίπτερο για πολλές δεκαετίες ήταν κάτι παραπάνω από μια μικρή επιχείρηση. Ήταν μια μικρογραφία της γειτονιάς, ένας ζωντανός οργανισμός, που χτυπούσε στον παλμό της πόλης.
Στο περίπτερο μπροστά έδιναν οι νέοι τα ραντεβού τους, έπιναν τον πρωινό τους καφέ, αγόραζαν τις αθλητικές τους κυρίως εφημερίδες, έπαιρναν το παγωτό για τη φίλη τους ή για το παιδί τους, αγόραζαν τα τσιγάρα τους, το ποτό ή το αναψυκτικό τους και πολλές φορές οι επισκέπτες σταματούσαν να ζητήσουν πληροφορίες για τα αξιοθέατα της περιοχής. Αυτή η σύνδεση του περιπτέρου με την κοινωνική ζωή του τόπου βρίσκεται πλέον σε φάση ραγδαίας παρακμής. Η εικόνα των κλειστών περιπτέρων μαρτυρά το τέλος μιας εποχής που αφήνει σε όλους μας ωραίες αναμνήσεις», πρόσθεσε ο κ. Παναγιώτης Ζαμπετάκης.
Μόνο 4.500 απέμειναν σε όλη την Ελλάδα
Από τα 11.000 περίπτερα που λειτουργούσαν κάποτε πανελλαδικά, σήμερα έχουν απομείνει μόλις 4.500, ενώ η πτωτική πορεία συνεχίζεται. Στην Ιεράπετρα έχει κλείσει το 80% των περιπτέρων που λειτουργούσαν πριν μία 20ετία και αυτό το ποσοστό αντικατοπτρίζει μια αλλαγή που δεν είναι απλώς οικονομική, αλλά κοινωνική και πολιτιστική.
«Η περίοδος της πανδημίας, με τον περιορισμό των μετακινήσεων των πολιτών, ήταν άλλη μια “μαύρη” περίοδος, που έφερε μια πρωτοφανή αλλαγή στις συνήθειες των πολιτών. Τα lockdown, η τηλεργασία και ο φόβος για τον συνωστισμό περιόρισαν την κυκλοφορία και, κατά συνέπεια, τον τζίρο των περιπτέρων. Η τάση για αγορές από μεγάλα καταστήματα ή διαδικτυακά ενισχύθηκε, ακυρώνοντας τον ρόλο του περιπτέρου ως επιχείρηση άμεσης ανάγκης», είπε ο κ. Ζαμπετάκης.
Ακρίβεια και λειτουργικά έξοδα τούς έδωσαν τη χαριστική βολή
«Η ενεργειακή κρίση ήρθε να μας δώσει τη χαριστική βολή. Τα ψυγεία για τα αναψυκτικά και τα παγωτά, ο φωτισμός, η θέρμανση και ο κλιματισμός, όλα αυτά απαιτούν σημαντική και κυρίως πανάκριβη ηλεκτρική ενέργεια. Με την εκτόξευση του κόστους, τα λειτουργικά έξοδα αυξήθηκαν σε τέτοιο βαθμό που έκαναν την επιβίωσή μας αδύνατη, όπως και για πολλές άλλες μικρές επιχειρήσεις», τόνισε ο κ. Παναγιώτης Ζαμπετάκης, ο οποίος κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού ξεπέρασε πολλές φορές τα όρια της υπομονής του, σε περιπτώσεις που δε λειτουργούσε το pos και ο πελάτης, Έλληνας ή ξένος, επέμενε να πληρώσει ένα μπουκαλάκι νερό ή μία μικρή τσίχλα με κάρτα.
«Τις περισσότερες φορές, όταν καταλάβαινα ότι ο επίμονος πελάτης δεν κατανοούσε το πρόβλημα που είχαμε, χτυπώντας ασήμαντα ποσά στο pos, χαμογελούσα και του έλεγα ότι είναι κερασμένο από το περίπτερο, αντί να αναλώνομαι σε συζητήσεις που δεν οδηγούσαν πουθενά», μας εξήγησε ο κ. Ζαμπετάκης.
Σύμφωνα με στοιχεία της ΕΚΤ, πάνω από το 50% των συναλλαγών στη χώρα μας εξακολουθεί να γίνεται με μετρητά, όταν σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες το ποσοστό έχει πέσει κάτω από 30%. Οι αρνητές, πάντως, της χρήσης του pos υποστηρίζουν ότι δε θα έπρεπε να είναι υποχρεωτικό για μικροποσά, όπως αυτά που αφορούν ψιλικά και είδη περιπτέρου.
