Η αξιοποίηση των τοπικών φυσικών πόρων, η μετατροπή των αποβλήτων σε χρήσιμες πρώτες ύλες και η παραγωγή καθαρής ενέργειας εκεί όπου καταναλώνεται αποτελούν πλέον βασικές προϋποθέσεις για μια δίκαιη και βιώσιμη ενεργειακή μετάβαση. Με δεδομένο ότι μεγάλες ποσότητες βιομάζας, οργανικών αποβλήτων και άλλων υπολειμμάτων εξακολουθούν να χάνονται ή να οδηγούνται σε χώρους απόθεσης, η Ευρώπη αναζητά στην πράξη νέα μοντέλα που μπορούν να περιορίσουν τη σπατάλη πόρων και ταυτόχρονα να δημιουργήσουν οικονομικό όφελος για τις τοπικές κοινωνίες.
Σε αυτή την κατεύθυνση κινείται το Crete Valley, το ευρωπαϊκό έργο στο οποίο συμμετέχει η Περιφέρεια Κρήτης, μαζί με εταίρους από την Ελλάδα και την Ευρώπη, το οποίο επιχειρεί να μεταφέρει τη φιλοσοφία της κυκλικής οικονομίας και της δίκαιης ενεργειακής μετάβασης από τη θεωρία στην εφαρμογή, συνδυάζοντας διαφορετικές μορφές ανανεώσιμης ενέργειας και αξιοποιώντας τη φυσική και παραγωγική «προίκα» της Κρήτης.
Στο πλαίσιο του σημαντικού meeting-ορόσημου του έργου, στις 10 και 11 Σεπτεμβρίου, βρέθηκαν στην Κρήτη οι 41 εταίροι από 13 χώρες της Ευρώπης, προκειμένου να αξιολογηθεί η πορεία του προγράμματος, να ενημερωθούν για την εξέλιξη των δράσεων και κυρίως να δουν από κοντά τις εφαρμογές που αναπτύσσονται στο νησί./
Η δεύτερη ημέρα της συνάντησης, χθες, ήταν αφιερωμένη στο πεδίο, με επισκέψεις στην Άρβη και το Αρκαλοχώρι, όπου υλοποιούνται δύο διαφορετικές εφαρμογές με κοινό στόχο την παραγωγή και αξιοποίηση ενέργειας σε τοπικό επίπεδο, με πραγματικό οικονομικό και περιβαλλοντικό όφελος.
Η τηλεθέρμανση συναντά την κυκλική οικονομία
Στην Άρβη, οι Ευρωπαίοι εταίροι είδαν από κοντά το κεντρικό σύστημα που έχει εγκατασταθεί για να υποστηρίξει την ψύξη και τηλεθέρμανση του οικισμού, σε συνδυασμό με κοινοτικά φωτοβολταϊκά.
Τα φωτοβολταϊκά θα παρέχουν ενέργεια σε 20 κατοικίες, δημιουργώντας ένα πρώτο πρακτικό παράδειγμα αξιοποίησης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας προς όφελος μιας τοπικής κοινότητας.
Επόμενος σταθμός ήταν το Αρκαλοχώρι, όπου βρίσκεται στο τελικό στάδιο κατασκευής η κεντρική μονάδα τηλεθέρμανσης με βιομάζα, με στόχο να τεθεί σε λειτουργία τον χειμώνα του 2027.
Η αρχική φάση προβλέπει τη σύνδεση τουλάχιστον 70 κατοικιών, αλλά και του δημοτικού ανοιχτού κολυμβητηρίου. Η συγκεκριμένη υποδομή μπορεί να αλλάξει ουσιαστικά τα δεδομένα για τη λειτουργία του Κολυμβητηρίου, το οποίο σήμερα, λόγω κυρίως του υψηλού κόστους θέρμανσης, λειτουργεί μόλις για δύο-τρεις μήνες τον χρόνο.
Όπως εξήγησε ο δήμαρχος Μινώα Πεδιάδος Βασίλης Κεγκέρογλου, μιλώντας στη “Νέα Κρήτη” και το neakriti.gr, «με την τηλεθέρμανση, θα έχουμε την ευκαιρία να λειτουργούμε το κολυμβητήριο όλο το χρόνο. Αυτό είναι μια μεγάλη διαφορά για εμάς για το Δήμο, αλλά και για τους δημότες» - ανέφερε χαρακτηριστικά.
Η τηλεθέρμανση, σύμφωνα με τον δήμαρχο, θα δίνει στους κατοίκους τη δυνατότητα να έχουν «στην πόρτα τους παροχή ζεστού νερού» και, μέσω εναλλάκτη, να καλύπτουν ανάγκες θέρμανσης αλλά και ψύξης κατά τους θερινούς μήνες.
Και το αρχικό έργο των 70 κατοικιών δεν αποτελεί το τέλος, αλλά την αφετηρία μιας πιθανής διεύρυνσης. «Το ευρωπαϊκό έργο μπορεί να επεκταθεί σε τοπικό επίπεδο και βέβαια εκτός από τις 70 κατοικίες που προβλέπεται αρχικά να ενταχθούν, να ενταχθούν στην πορεία πολύ περισσότερες» - σημείωσε ο δήμαρχος.
Οικονομικό κίνητρο για τις συνδέσεις
Από την πλευρά του ο Δήμος Μινώα διευκολύνει και τη συμμετοχή των κατοίκων, προωθώντας μέτρα ώστε οι κάτοικοι που θα συνδέονται με το σύστημα τηλεθέρμανσης να έχουν έκπτωση στα δημοτικά τέλη, με στόχο να αντισταθμιστεί μέρος των αρχικών δαπανών σύνδεσης.
Κι αυτό έρχεται σαν κίνητρο ώστε το αρχικό κόστος να μην αποτελέσει εμπόδιο για τη συμμετοχή των νοικοκυριών σε ένα σύστημα που μπορεί να προσφέρει οικονομικά αλλά και περιβαλλοντικά οφέλη.
Από τα κλαδέματα των ελαιόδεντρων στην παραγωγή βιοκαυσίμου
Η καινοτομία του σχεδιασμού στο Αρκαλοχώρι εντοπίζεται και σε ένα ακόμη σημείο – στο ότι η τηλεθέρμανση δεν αποτελεί ένα μεμονωμένο ενεργειακό έργο, αλλά εντάσσεται σε ένα ευρύτερο μοντέλο κυκλικής οικονομίας, στο οποίο συνδέονται η βιομάζα, τα οργανικά απόβλητα, η παραγωγή βιοαερίου και η επιστροφή των υποπροϊόντων στην αγροτική παραγωγή.
Συγκεκριμένα προβλέπεται η συλλογή και ο διαχωρισμός της υπολειμματικής βιομάζας. Τα οργανικά απόβλητα θα αποτελούν την πρώτη ύλη για τη μονάδα βιοαερίου, η οποία θα παράγει ηλεκτρική ενέργεια και θερμότητα.
Την ίδια στιγμή, η ξυλώδης βιομάζα από τα κλαδέματα ελαιόδεντρων, θα συλλέγεται, θα θερμαίνεται και θα ξηραίνεται, ώστε να μετατρέπεται σε βιοκαύσιμο. Έτσι, ένα υλικό που σήμερα θεωρείται απόβλητο και καίγεται ανεξέλεγκτα στα χωράφια, μετατρέπεται σε τοπικό ενεργειακό πόρο. Το παραγόμενο βιοκαύσιμο θα τροφοδοτεί τη μονάδα τηλεθέρμανσης για τις κατοικίες του Αρκαλοχωρίου και το Κολυμβητήριο.
Ο κύκλος ολοκληρώνεται με την αξιοποίηση των υποπροϊόντων. Η στάχτη από τη μονάδα βιομάζας, σε συνδυασμό με τα κατάλληλα προϊόντα της διαδικασίας, θα αξιοποιείται για την παραγωγή εδαφοβελτιωτικού, το οποίο θα επιστρέφει στους αγρότες που παρέχουν τις πρώτες ύλες. Πρόκειται ουσιαστικά για ένα μοντέλο στο οποίο το «απόβλητο» μετατρέπεται σε πρώτη ύλη, η πρώτη ύλη σε ενέργεια και τα υποπροϊόντα επιστρέφουν στην παραγωγική διαδικασία.
Ένα πιλοτικό έργο με ευρωπαϊκή εμβέλεια
Τη “μεγάλη εικόνα” του εγχειρήματος έδωσε ο Εντεταλμένος Περιφερειακός Σύμβουλος για Ευρωπαϊκά και Διεθνή Θέματα Γιώργος Αλεξάκης, ο οποίος υπογράμμισε ότι το Crete Valley δεν αφορά μια μεμονωμένη εφαρμογή, αλλά ένα ευρύτερο σχέδιο συνδυασμού διαφορετικών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην Κρήτη.
Όπως ανέφερε, το έργο ξεκίνησε πριν από περίπου τρία χρόνια και έχει ως στόχο να συνδυάσει, σε επίπεδο εφαρμογής, διαφορετικές μορφές ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. «Αποτελεί εμβληματικό και συμβολικό έργο για όλη την Ευρώπη, διότι εφαρμόζεται σε ένα νησί με ιδιαιτερότητες» - αναφέρει ο κ.Αλεξάκης, σημειώνοντας ότι η σημασία του βρίσκεται και στη δυνατότητα μεταφοράς της εμπειρίας που αποκτάται στην Κρήτη σε άλλες περιοχές της Ευρώπης. «Ο συνδυασμός των διαφορετικών μορφών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας που επιχειρείται θα αποτελέσει οδηγό και καλή πρακτική και για άλλα νησιά και περιφέρειες» - ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ο ίδιος έκανε ιδιαίτερη αναφορά στα τέσσερα διαφορετικά έργα που έχουν σχεδιαστεί στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας. Αυτή την περίοδο προετοιμάζονται, βρίσκονται στο στάδιο των μελετών και των απαραίτητων εγκρίσεων. «Είναι δύσκολα έργα διότι είναι πρωτότυπα, όμως έχουμε την τεχνική συμπαράσταση του ΕΜΠ και του ΕΚΕΤΑ και θα τα καταφέρουμε» - τόνισε ο Γ.Αλεξάκης.
Όπως ανέφερε ο Άρης Τσεκούρας, σύμβουλος μηχανικός και υπεύθυνος ανάπτυξης έργων στο Crete Valley, ο στόχος δεν είναι να δημιουργηθούν απλώς πιλοτικές εγκαταστάσεις που θα ολοκληρωθούν μαζί με το ευρωπαϊκό πρόγραμμα. «Είναι η πρώτη φάση, ξεκινάει με το πιλοτικό στάδιο μέσω του Crete Valley, αλλά μιλάμε για πραγματικά projects, τα οποία θέλουμε να αναπτυχθούν περισσότερο» - σημειώνει ο ίδιος. Για τον λόγο αυτό, ο σχεδιασμός γίνεται εξαρχής με προοπτική επέκτασης και μακροχρόνιας λειτουργίας.
