Με σειρά εκδηλώσεων τιμής και μνήμης τιμάται και φέτος η 83η επέτειος από το Ολοκαύτωμα και την καταστροφή των χωριών της Βιάννου και της Ιεράπετρας από τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής, τον Σεπτέμβριο του 1943.
Οι εκδηλώσεις πραγματοποιούνται από σήμερα Παρασκευή 11 έως και τη Δευτέρα 14 Σεπτεμβρίου 2026, με την κεντρική εκδήλωση να πραγματοποιείται την Κυριακή 13 Σεπτεμβρίου, στο Πανδημοτικό Μνημείο του Ολοκαυτώματος, στη θέση Σελί Αμιρών, παρουσία της Α.Ε. του προέδρου της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνου Τασούλα.
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει πορεία μνήμης και δικαιοσύνης, συζητήσεις για τα ολοκαυτώματα και τις γερμανικές αποζημιώσεις, θεατρικό δρώμενο, συναυλίες, τελετές μνήμης στα μαρτυρικά χωριά και την επίσημη τελετή στο Πανδημοτικό Μνημείο.
Η έναρξη των εκδηλώσεων
Το πρόγραμμα ανοίγει σήμερα Παρασκευή 11 Σεπτεμβρίου, στις 5 το απόγευμα, με την Πορεία Μνήμης και Δικαιοσύνης από την πλατεία Αμιρά προς τον τόπο μαζικής δολοφονίας αμάχων στην τοποθεσία Αμπέλια, στα Μελιανά Αμιρά.
Στην πορεία θα συμμετάσχουν επιζώντες του Ολοκαυτώματος της Βιάννου, μέλη οικογενειών θυμάτων, μαθητές από την Κρήτη και τη Λάρισα, καθώς και συναγωνιστές από την Ελλάδα και το εξωτερικό.
Στις 6:30 το απόγευμα θα πραγματοποιηθεί συζήτηση με θέμα τα Ολοκαυτώματα και τις Γερμανικές Αποζημιώσεις.
Μεταξύ των εισηγητών είναι ο Αρκάντιους Μούλαρτσικ, μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και πρώην αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών της Πολωνίας, ο οποίος θα αναφερθεί στη διεκδίκηση των γερμανικών οφειλών προς την Πολωνία, καθώς και ο Δημήτρης Κούρτης, επίκουρος καθηγητής Δημοσίου Διεθνούς Δικαίου της Νομικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, με θέμα τις νομικές οδούς και τις στρατηγικές κινήσεις για τη διεκδίκηση των γερμανικών οφειλών.
Στη συζήτηση θα μιλήσει επίσης ο Γιώργος Καλογεράκης, διευθυντής του Δημοτικού Σχολείου Καστελίου, διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου Μινώα Πεδιάδας, για την προσέγγιση του Ολοκαυτώματος της Βιάννου μέσα από έργα μαθητών Δημοτικών Σχολείων του νομού Ηρακλείου.
Παρεμβάσεις θα κάνουν η Heike Hänsel, πρώην βουλευτής της Γερμανικής Ομοσπονδιακής Βουλής και εισηγήτρια του Die Linke για τις γερμανικές αποζημιώσεις, καθώς και οι δήμαρχοι των Μαρτυρικών Δήμων της Κρήτης, Ιεράπετρας Φραγκούλης Εμμανουήλ, Γόρτυνας Μιχάλης Κοκολάκης, Ανωγείων Σωκράτης Κεφαλογιάννης και Βιάννου Παύλος Μπαριτάκης.
Η βραδιά θα ολοκληρωθεί με συναυλίες από τη διασχολική χορωδία του 5ου Γυμνασίου και του 5ου Λυκείου Λάρισας και τη Δημοτική Χορωδία «Στάθης Μάστορας».
Θεατρικό δρώμενο και μουσική στον Αμιρά
Το Σάββατο 12 Σεπτεμβρίου, στο Πανδημοτικό Ηρώο Αμιρά, το πρόγραμμα ξεκινά στις 8 το βράδυ με χαιρετισμούς από τον δήμαρχο Βιάννου Παύλο Μπαριτάκη, τον πρόεδρο της Ένωσης Θυμάτων Ολοκαυτώματος Δήμου Βιάννου Αριστομένη Συγγελάκη και τον Αρκάντιους Μούλαρτσικ.
Θα ακολουθήσει το θεατρικό δρώμενο «Βλέπε, Άκου, Μίλα», με θέμα την Εθνική Αντίσταση, τα Μαρτυρικά Χωριά της Θεσσαλίας και της Κρήτης και τη διεκδίκηση των γερμανικών οφειλών. Στο δρώμενο συμμετέχουν μαθητές και εκπαιδευτικοί του 5ου Γυμνασίου και του 5ου Λυκείου Λάρισας, καθώς και του Γυμνασίου Βιάννου.
Η βραδιά θα κλείσει με συναυλία του μουσικού συνόλου Vamos Orchestra και της σοπράνο Ευσταθίας Παπαδοπούλου, με έργα του Μίκη Θεοδωράκη και άλλων μεγάλων δημιουργών.
Η κεντρική τελετή παρουσία του Προέδρου της Δημοκρατίας
Η κορύφωση των εκδηλώσεων θα πραγματοποιηθεί την Κυριακή 13 Σεπτεμβρίου, στο Πανδημοτικό Μνημείο του Ολοκαυτώματος στη θέση Σελί Αμιρών.
Στις 8:30 το πρωί θα πραγματοποιηθεί η επίσημη έπαρση της σημαίας, ενώ στις 10:10 θα αρχίσει η προσέλευση των επισήμων και των αρχών.
Στις 10:30 αναμένεται η άφιξη του Προέδρου της Δημοκρατίας Κωνσταντίνου Τασούλα, ο οποίος θα παραστεί στην επίσημη δοξολογία και στην επιμνημόσυνη δέηση.
Θα ακολουθήσει ομιλία για το ιστορικό του Ολοκαυτώματος της Βιάννου από τον δρ. Αριστομένη Ι. Συγγελάκη, πανεπιστημιακό και συγγραμματέα του Εθνικού Συμβουλίου Διεκδίκησης των Οφειλών της Γερμανίας προς την Ελλάδα.
Στη συνέχεια ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας θα απευθύνει χαιρετισμό, ενώ θα πραγματοποιηθεί το Προσκλητήριο Νεκρών, με την ανάγνωση των ονομάτων των πεσόντων.
Το τελετουργικό θα συνεχιστεί με τον Βουβό Πεντοζάλη του Πένθους, τον Ύμνο της Βιάννου από τη Μικτή Χορωδία της Περιφερειακής Ενότητας Ηρακλείου, την κατάθεση στεφάνου από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, την τήρηση ενός λεπτού σιγής και την ανάκρουση του Εθνικού Ύμνου.
Μετά τη λήξη της τελετής, ο Κωνσταντίνος Τασούλας θα ξεναγηθεί στο Μουσείο Ολοκαυτώματος Βιάννου, ενώ θα ακολουθήσει επίσημο γεύμα προς τιμήν του.
Στις 5:30 το απόγευμα θα πραγματοποιηθεί τελετή μνήμης στο Μνημείο Πεσόντων Κεφαλοβρυσίου, όπου θα γίνουν τα αποκαλυπτήρια μνημείου στη μνήμη των αδελφών Βερβελάκη: της Ευαγγελίας, 8 ετών, της Μαρίας, 12 ετών, και του Στέλιου, 15 ετών, οι οποίοι βασανίστηκαν μέχρι θανάτου από τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής, χωρίς να αποκαλύψουν πού κρυβόταν ο πατέρας τους.
Οι τελετές μνήμης στα μαρτυρικά χωριά
Τη Δευτέρα 14 Σεπτεμβρίου θα πραγματοποιηθεί σειρά τελετών μνήμης.
Στις 7 το πρωί θα τελεστεί Θεία Λειτουργία και επιμνημόσυνη δέηση στον Ιερό Ναό Τιμίου Σταυρού στη θέση Μουρί Αμιρών.
Ακολούθως θα πραγματοποιηθούν τελετές μνήμης στα μνημεία πεσόντων στον Πεύκο στις 11:00, στον Άγιο Βασίλειο στις 11:15, στον Κρεβατά στις 11:30, στον Βαχό στις 12:00, ενώ στις 12:45 θα γίνει τελετή στον χώρο των ομαδικών τάφων στα Μελιανά Αμιρά και στις 13:00 στον χώρο των ομαδικών εκτελέσεων στη θέση Χαράκια.
Συναυλία Μνήμης και Δικαιοσύνης στο Ηράκλειο
Οι εκδηλώσεις θα μεταφερθούν το βράδυ της Δευτέρας και στο Ηράκλειο, όπου στις 9 το βράδυ, στο Κηποθέατρο «Νίκος Καζαντζάκης», θα πραγματοποιηθεί Συναυλία Μνήμης και Δικαιοσύνης.
Στη συναυλία συμμετέχουν ο Γεράσιμος Ανδρεάτος, η Βιολέτα Ίκαρη και ο Μάνος Παπαδάκης, μαζί με τον Θανάση Μαυρόκωστα και το συγκρότημά του. Συμμετέχει επίσης η διασχολική χορωδία του 5ου Γυμνασίου και του 5ου Λυκείου Λάρισας.
Οι εκδηλώσεις διοργανώνονται από την Περιφέρεια Κρήτης, τον Δήμο Βιάννου και την Ένωση Θυμάτων Ολοκαυτώματος Δήμου Βιάννου, σε συνδιοργάνωση με τους Πολιτιστικούς Συλλόγους Αμιρών, Αγίου Βασιλείου και Κεφαλοβρυσίου, και τελούν υπό την αιγίδα του Εθνικού Συμβουλίου Διεκδίκησης των Οφειλών της Γερμανίας προς την Ελλάδα.
