Είναι μια ημέρα του χρόνου, που το Ηράκλειο σηκώνεται... στο πόδι! Είναι αυτή η ίδια ημέρα που οι Ηρακλειώτες -μικροί και μεγάλοι - κλείνονται σε αρχηγεία, ξεχύνονται στους δρόμους, επιστρατεύουν βιβλία και αναμνήσεις γηραιότερων – πλέον ίσως και το ChatGPT - αναζητώντας... τον Κρυμμένο Θησαυρό. Μόνο που στην πραγματικότητα "ο Θησαυρός είναι η ίδια η πόλη! Στο Κυνήγι ψάχνουμε το κρυμμένο αποτύπωμα όλων των ιστορικών διαδρομών της πόλης" - λέει ο γνωστός Ηρακλειώτης Μιχάλης Δελάκης, ένας από τους πρωτεργάτες του Κυνηγιού του Κρυμμένου Θησαυρού στο Ηράκλειο.
Ο κ.Δελάκης, 23 χρόνια μετά, μιλάει στο neakriti.gr και θυμάται... πώς ξεκίνησαν όλα!
"Η ιδέα προέκυψε τον Δεκέμβριο του 2002. Ήρθε ένας φίλος, ο οποίος δουλεύει σε μια διαφημιστική εταιρεία, για να δούμε κάποια καταχώρηση για την δική μου εταιρεία. Πάνω στην κουβέντα προέκυψε ότι συμμετείχε και σε ομάδες, συμμετείχε και στη διοργάνωση του Κυνηγιού του Κρυμμένου Θησαυρού στο Ρέθυμνο. Εγώ ήμουν, τα τελευταία χρόνια, εκείνος που έφτιαχνε την ιστορία στο Κυνήγι του Κρυμμένου Θησαυρού στα Χανιά" - λέει ο Μιχάλης Δελάκης, περιγράφοντας πόσο απλά και... φυσικά προέκυψε ότι το Κυνήγι του Κρυμμένου Θησαυρού "έπρεπε" να διοργανωθεί και στο Ηράκλειο!
"Αυτά τα παιχνίδια πόλης είναι αυτά που αναγκάζουν κατά κάποιο τρόπο το κοινό να μπει πιο πολύ "μέσα" στην ιστορία της πόλης, πιο πολύ σε κάθε γωνιά της έτσι ώστε να τη γνωρίσει καλύτερα" - αναφέρει ο ίδιος, εξηγώντας ότι στο πλαίσιο της προετοιμασίας του, κάθε "κυνηγός" μπορεί να αγοράσει βιβλία, το Κυνήγι μπορεί να αποτελέσει αφορμή για να μεγαλώσουν οι βιβλιοθήκες ή να πάνε τα ίδια τα παιδιά και μεγαλύτεροι. Σε αυτό το παιχνίδι, άλλωστε συμμετέχουν... οι πάντες, από 8 μέχρι 100 χρονών, προσφέροντας καθένας από την πλευρά του γνώση, ορμή, ενέργεια!
Ο Μιχάλης Δελάκης, ως μηχανικός, είχε «προίκα» από τη διπλωματική του, την μελέτη ιστορικών κτιρίων. Τότε είχε κληθεί να μελετήσει ένα ιστορικό κτίριο στα Χανιά, όμως αυτό τον έφερε πολύ κοντά στη βενετσιάνικη περίοδο της Κρήτης.
«Αυτά ήταν τα πρώτα βιβλία που ουσιαστικά με βοήθησαν να γνωρίσω… τι είναι αυτό που βλέπω γύρω, το οποίο δεν ήταν προσδιορισμένο από τη σχολική εκπαίδευση. Στα σχολεία δεν έμαθε κανείς τί είναι τα Νεώρια, δεν έμαθε κανείς τί είναι τα παλάτι ή τα σπίτια με τα οικόσημα» αναφέρει ο κ.Δελάκης, αναδεικνύοντας ένα σημαντικό έλλειμμα διδασκαλίας της τοπικής ιστορίας στα σχολεία. Ο ίδιος αναφέρεται στους έξι τόμους «Μνημεία Κρητικής Ιστορίας» του Στέργιου Σπανάκη που περιλαμβάνουν αξιοσημείωτη έρευνα και στοιχεία, περιέχοντας μεταξύ πολλών άλλων και τις εκθέσεις των Ενετών προβλεπτών, οι οποίοι «ουσιαστικά κάθε δύο χρόνια έκαναν μια καταγραφή των έργων που έκαναν και για το πως πέρασε αυτό το διάστημα, που αποδόθηκαν οι πόροι, πως έγιναν οι συντηρήσεις των έργων και πόσο έτοιμες ήταν οι πόλεις να ανταπεξέλθουν σε πιθανό κίνδυνο. Επομένως είναι καταγεγραμμένα κομμάτι-κομμάτι, τα φρούρια, τα τείχη, τα Νεώρια, οι δεξαμενές - ό,τι είχε να κάνει με την πόλη». Τα στοιχεία αυτά αποτέλεσαν τη βάση των γρίφων του πρώτου Κυνηγιού του Κρυμμένου Θησαυρού.
«Περνάνε οι γιορτές τότε, συναντιόμαστε αρχές Ιανουαρίου – περίπου 15 - και μου λέει ο Κώστας «δεν προλαβαίνουμε»» όμως τα κατάφεραν και την Κυριακή 2 Μαρτίου του 2003 το πρώτο Κυνήγι του Κρυμμένου Θησαυρού πήρε «σάρκα και οστά» συγκεντρώνοντας το ενδιαφέρον των… αρχαρίων κυνηγών, που απάρτιζαν τον εντυπωσιακό αριθμό των 153 ομάδων που έλαβαν μέρος! Νικητές του πρώτου Κυνηγιού στο Ηράκλειο ήταν οι Eurogeka, οι οποίοι μάλιστα αποφάσισαν το έπαθλο των 3.000 ευρώ (το οποίο πάντως λειτούργησε και ως κίνητρο συμμετοχής) να το δωρίσουν για φιλανθρωπικό σκοπό.
«Ήταν σημαντικό το Κυνήγι να ξεκινήσει το 2003. Είχε μόλις αναλάβει η νέα δημοτική αρχή – του Γιάννη Κουράκη. Ακόμη κι όταν λέγαμε ότι δεν προλαβαίναμε, έλεγα ότι πρέπει να το κάνουμε «τώρα», γιατί αν δεν γίνει τώρα, δε θα γίνει ποτέ. Η νέα δημοτική αρχή αγκάλιασε την προσπάθεια» - λέει ο Μιχάλης Δελάκης, σημειώνοντας ότι η δημοτική αρχή υποδέχτηκε με θέρμη την πρόταση για τη διοργάνωση, παρά το ότι, ως εκείνη τη στιγμή το Ηράκλειο δεν γνώριζε… τί εστί Κυνήγι του Κρυμμένου Θησαυρού.
Ο Φρανσέσκο Τοσκαρίνι και οι «πρωτεργάτες» του Κυνηγιού
«Ο πρώτος μας ήρωας ήταν ο Δούκας Φραντσέσκο Τοσκαρίνι, ο οποίος ουσιαστικά έδινε την ιστορία και έφτανε μέχρι το τέλος του πρώτου Κυνηγιού» που κατέληγε στη διάσωση των αρχείων της πόλης. Αν και σήμερα οι ομάδες είναι πολυπληθείς, οι «Εκείνοι οι Άλλοι» ξεκίνησαν με τους: Μιχάλη Δελάκη, Κώστα Ηλιάκη, Νίκο Βρύνα - διευθυντή τότε του ραδιοφωνικού σταθμού Star Fm, απαραίτητου για την μετάδοση της πορείας - Λευτέρη Παναγουλόπουλο που είχε αναλάβει το εικαστικό κομμάτι, την κοπέλα του τότε, σύζυγό του κατόπιν Ρένια Καμνάκη και τον Κώστα Μαρκάκη, καθηγητή αγγλικών. Στην πορεία των τεσσάρων πρώτων διοργανώσεων στους «κόλπους» της ομάδας εντάχθηκαν ο Άρης Λαμπράκης, ο Κώστας Μεταξάκης, ο Γιάννης Φαρσάρης κι ο Αλέξανδρος Σαββάκης.
Η ιστορία του πρώτου κυνηγιού ξεκίνησε με το σκεπτικό ότι οι Οθωμανοί είναι έξω από την πόλη και πρέπει η πόλη να προστατευτεί!
Ο πρώτος γρίφος ήταν εύκολος, εξηγεί ο κ.Δελάκης. Κι αυτό ήταν εσκεμμένο «για να μπορέσουν να πάνε όλοι. Σχεδόν λέγαμε τη λύση, ήταν το Κάστρο της Θάλασσας Rocca al Mare και ήταν μια ευκαιρία να μάθει το κοινό ότι δεν είναι «Κούλες» αλλά το Κάστρο της Θάλασσας - πραγματικά καλό είναι κάποια στιγμή να περάσει γιατί έτσι πρέπει να το λέμε» - σημειώνει ο ίδιος.
Αυτό που ακολούθησε ήταν πρωτοφανές και ξέφρενο! Οι «κυνηγοί» στους δρόμους και το κυνήγι που ξεκίνησε στις 10.00 το πρωί, έληξε στις 8.30 το βράδυ, προκαλώντας έκπληξη ακόμη και στους διοργανωτές. «Είχε εξαιρετική επιτυχία, δεν το περιμέναμε, αν και όταν προσφέρεις κάτι τόσο ελκυστικό και ενδιαφέρον περιμένεις ότι θα πάει καλά» - αναφέρει ο κ.Δελάκης.
Οι κυνηγοί έτρεχαν ακολουθώντας την μυθοπλασία που τους «έστελνε» σε διαφορετικά σημεία της πόλης, συνδέοντας την πλοκή με την αρχική «εικόνα» των Οθωμανών έξω από την πόλη και καταλήγοντας στο σκεπτικό ότι η πόλη δε σώζεται, αλλά πρέπει να σώσουμε το αρχείο της πόλης.
Ο τελευταίος γρίφος οδηγούσε σε ένα πλοίο, όπου οι Eurogeka βρήκαν ένα βιβλίο με την ιστορία της πόλης πάνω στο φουγάρο του ρυμουλκού «Καπετάν Γιάννης». Μάλιστα εκείνη τη μέρα, λόγω μεγάλης θαλασσοταραχής, ο καπετάνιος είχε μετακινήσει το ρυμουλκό στο λιμάνι! «Ψάχναμε να το βρούμε μέσα στην αγωνία να έχεις χιλιάδες άτομα στην πόλη! Έπρεπε εγώ να φύγω, να είμαι εκεί κοντά για να παρακολουθήσω. Πρέπει να έχεις ένα έλεγχο του ποιος θα ανέβει, αν θα ανέβει, πώς θα το βρει…» - αναφέρει ο Μ.Δελάκης.
Η αποκάλυψη της πόλης και ο πραγματικός θησαυρός
«Νομίζω ότι η πόλη, μέσα από το κυνήγι αποκαλύφθηκε! Όλοι οι μετέχοντες ξέρουν σίγουρα σε πολύ μεγάλο βαθμό την ιστορία της πόλης. Υπάρχουν άνθρωποι σήμερα, που μέσα από το κυνήγι ξέρουν τα σημεία ενδιαφέροντος. Βέβαια κανένας δεν μπορεί να πει ότι ξέρει την πόλη, όμως ο θησαυρός είναι η ίδια η πόλη!» - καταλήγει ο ίδιος, σημειώνοντας ότι «όταν λέμε «τον κρυμμένο θησαυρό», ουσιαστικά ψάχνουμε το κρυμμένο αποτύπωμα όλων των ιστορικών διαδρομών της πόλης».
Λόγω και της ιδιότητάς του, ως πολιτικός μηχανικός, ο κ.Δελάκης βλέπει την πόλη από μια άλλη σκοπιά. «Το Ηράκλειο έχει μια δύναμη, η οποία είναι κατά πολλούς κρυμμένη και πρέπει να βγει προς τα έξω. Έχει πολλά κρυφά σημεία αλλά και πολλές κρυμμένες προοπτικές που μπορούν να την αναδείξουν» - λέει και προσθέτει πως δεν είναι τυχαίο που οι Βενετοί ήρθαν στην Κρήτη, δεν είναι τυχαίο το ότι ενώ όλη η Κρήτη καταλήφθηκε σε σύντομο διάστημα από τους Οθωμανούς, το Ηράκλειο χρειάστηκε 21 χρόνια για να περάσει υπό την κυριαρχία τους.
«Η Γνώση πρέπει να κοινωνηθεί στο κοινό και τους πολίτες του Ηρακλείου ώστε να μπορέσουν να προκύψουν σημαντικά άυλα οφέλη: η ιστορία που συνεχίζεται και ακολουθεί ή συνοδεύει την πόλη» - καταλήγει ο Μιχάλης Δελάκης.
