Με ένα ολοκληρωμένο πλέγμα άμεσων, μεσοπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων παρεμβάσεων επιχειρεί ο Δήμος Ηρακλείου να θωρακίσει την υδροδότηση της πόλης, ενόψει ενός ιδιαίτερα δύσκολου καλοκαιριού λόγω της παρατεταμένης λειψυδρίας. Το ζήτημα τέθηκε στο επίκεντρο συναντήσεων που πραγματοποιήθηκαν στην Αθήνα, παρουσία της δημοτικής αρχής και της πολιτικής ηγεσίας συναρμόδιων υπουργείων.
Όπως ανέφερε ο Δήμαρχος Ηρακλείου, Αλέξης Καλοκαιρινός, ο Δήμος έχει ήδη ζητήσει να κηρυχθεί σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω λειψυδρίας και προετοιμάζεται με δυσμενές σενάριο για τη θερινή περίοδο. Τα διαθέσιμα αποθέματα στον ταμιευτήρα του φράγματος Αποσελέμη βρίσκονται σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα. "Χθες στην Αθήνα είχαμε συναντήσεις με τον Πρόεδρο της ΔΕΥΑΗ, κ. Γιώργο Βουρεξάκη, τον Γενικό Διευθυντή, κ. Μανώλη Κοσμαδάκη, τον Γενικό Γραμματέα του Υπουργείου Περιβάλλοντος, κ. Πέτρο Βερελίδη, καθώς και τον Γενικό Γραμματέα Νησιωτικής Πολιτικής και Αιγαίου, τον συντοπίτη μας κ. Μάνο Κουτουλάκη. Αντικείμενο των συναντήσεων ήταν η προετοιμασία για τη διαχείριση των υδατικών πόρων σε ένα ιδιαίτερα δύσκολο περιβάλλον.
Όπως είναι γνωστό, έχουμε ήδη ζητήσει να κηρυχθεί ο Δήμος Ηρακλείου σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω λειψυδρίας και εργαζόμαστε με ένα δυσμενές σενάριο για το καλοκαίρι. Αυτό δεν σημαίνει ότι το σενάριο αυτό θα υλοποιηθεί, καθώς ενδέχεται ο ταμιευτήρας του φράγματος Αποσελέμη να συγκεντρώσει ποσότητες το αμέσως επόμενο διάστημα. Ωστόσο, σήμερα τα αποθέματα είναι εξαιρετικά χαμηλά.
Ενδεικτικά αναφέρω ότι αυτή τη στιγμή στον ταμιευτήρα υπάρχουν περίπου 700.000 κυβικά μέτρα νερού, έναντι συνολικής χωρητικότητας που υπερβαίνει τα 25 εκατομμύρια κυβικά. Ουσιαστικά, ο Αποσελέμης διαθέτει ελάχιστο νερό και αποτελεί μία από τις βασικές πηγές υδροδότησης του Ηρακλείου. Το 2022 κάλυπτε σχεδόν το 50% των αναγκών της πόλης, ενώ το 2025 καλύπτει μόλις λίγο πάνω από το 10%.
Αυτό σημαίνει ότι μέσα σε τέσσερα χρόνια η συμβολή του φράγματος στην υδροδότηση του Ηρακλείου έχει μειωθεί περίπου στο ένα τέταρτο. Με βάση τα σημερινά δεδομένα, είναι αναγκαίο να κινηθούμε άμεσα ώστε να αποτρέψουμε μια ιδιαίτερα δυσμενή κατάσταση μέσα στο καλοκαίρι.
Με αυτό το πνεύμα καταθέσαμε προς συζήτηση προτάσεις που αφορούν το βραχυπρόθεσμο, το μεσοπρόθεσμο αλλά και το μακροπρόθεσμο επίπεδο. Υπάρχει ένα συγκεκριμένο σχέδιο για την οριστική επίλυση του προβλήματος της υδροδότησης του Ηρακλείου, το οποίο όμως απαιτεί χρόνο και σημαντικά κονδύλια, δήλωσε ο δήμαρχος ηρακλείου Αλέξης Καλοκαιρινός.
Προσωρινές αφαλατώσεις ως «δίχτυ ασφαλείας»
Στο πλαίσιο των βραχυπρόθεσμων μέτρων, ο Δήμος Ηρακλείου εξετάζει τη δυνατότητα εγκατάστασης προσωρινών, μικρής δυναμικότητας μονάδων αφαλάτωσης, αξιοποιώντας νομοθετική πρόβλεψη του 2023 του Υπουργείου Νησιωτικής Πολιτικής. Πρόκειται για μονάδες δυναμικότητας περίπου 2.000 κυβικών μέτρων ημερησίως, οι οποίες δεν θα αποτελέσουν βασική πηγή υδροδότησης, αλλά ένα κρίσιμο «δίχτυ ασφαλείας» ώστε να αποτραπεί μια ακραία εξέλιξη κατά τους θερινούς μήνες.
Σε μεσοπρόθεσμο επίπεδο, ο σχεδιασμός περιλαμβάνει την ανόρυξη οκτώ νέων γεωτρήσεων, καθώς και την αντικατάσταση δύο βασικών αγωγών υδροδότησης που τροφοδοτούν το Ηράκλειο από την ανατολική και δυτική πλευρά της πόλης. Τα έργα αυτά κρίνονται αναγκαία για τη σταθερότητα του συστήματος, καθώς σήμερα σχεδόν το 90% της υδροδότησης στηρίζεται στις γεωτρήσεις, με υψηλό ενεργειακό κόστος. Παράλληλα, τίθεται εκ νέου στο προσκήνιο η ανάγκη αντικατάστασης του υδροδοτικού δικτύου στην παλιά πόλη, μήκους περίπου 50 χιλιομέτρων, το οποίο δεν περιλαμβάνεται στο τρέχον πρόγραμμα αναβάθμισης των δικτύων.
"Σε ό,τι αφορά το βραχυπρόθεσμο σκέλος, διερευνούμε τη δυνατότητα που δίνει πρόσφατη νομοθετική ρύθμιση του 2023, με πρωτοβουλία του Υπουργείου Νησιωτικής Πολιτικής, για την εγκατάσταση προσωρινών, μικρών μονάδων αφαλάτωσης. Πρόκειται για ένα εργαλείο που μπορεί να εφαρμοστεί μέσα σε λίγους μήνες και μας ενδιαφέρει, καθώς μπορεί να συμβάλει στην προσέγγιση ενός ορίου ασφαλείας. Δεν πρόκειται για κύρια πηγή υδροδότησης, αλλά για μια ενίσχυση που μπορεί να αποτρέψει μια πολύ αρνητική εξέλιξη το καλοκαίρι, εφόσον ο Αποσελέμης παραμείνει στα σημερινά επίπεδα.
Οι μονάδες αυτές έχουν δυναμικότητα περίπου 2.000 κυβικών μέτρων ημερησίως. Είναι μικρές, αλλά δεν αποκλείεται να εγκατασταθούν περισσότερες από μία, εφόσον αυτό κριθεί αναγκαίο" , σημείωσε.
Και συνέχισε λέγοντας: "Σε μεσοπρόθεσμο επίπεδο, προτείνουμε την ανόρυξη οκτώ νέων γεωτρήσεων. Σήμερα οι υφιστάμενες γεωτρήσεις καλύπτουν σχεδόν το 90% της υδροδότησης, με ό,τι αυτό συνεπάγεται τόσο για την ευστάθεια του συστήματος όσο και για το αυξημένο ενεργειακό κόστος. Παρά ταύτα, είναι αναγκαίο να προχωρήσουμε σε νέες γεωτρήσεις. Εξίσου απαραίτητη είναι η αντικατάσταση των δύο μεγάλων αγωγών που υδροδοτούν την πόλη: του αγωγού από το πεδίο Μαλίων και την ανατολική πλευρά, καθώς και του αγωγού από το πεδίο Κέρης – Κρουσώνα, του λεγόμενου αγωγού Τυλίσσου, από τη δυτική πλευρά. Πρόκειται για έργα που δεν υλοποιούνται σε λίγους μήνες και ανήκουν στον μεσοπρόθεσμο σχεδιασμό", πρόσθεσε ο κ. Καλοκαιρινός.
Αναφερόμενος στην αντικατάσταση του υδροδοτικού δικτύου της παλιάς πόλης, επισήμανε ότι πρόκειται για ένα δίκτυο μήκους περίπου 50 χιλιομέτρων, γεγονός που καταδεικνύει τη σημασία του έργου.
"Σε μακροπρόθεσμο επίπεδο, αλλά εν μέρει και μεσοπρόθεσμα, απολύτως αναγκαία είναι η αξιοποίηση του υδατικού δυναμικού του Αλμυρού. Το ζήτημα αυτό πρέπει επιτέλους να λυθεί, με σαφή καθορισμό του τρόπου λήψης αποφάσεων, της χρηματοδότησης και της υλοποίησης των έργων. Πρόκειται για ζητήματα που θα έπρεπε να έχουν διευθετηθεί εδώ και χρόνια, ώστε να μη βρισκόμαστε σήμερα να συζητούμε ένα ευρύ πλέγμα μέτρων μπροστά σε μια ιδιαίτερα πιθανή κρίση.
Σε ό,τι αφορά τη χρηματοδότηση, ζητούμε τόσο οικονομική στήριξη όσο και τεχνική βοήθεια για την ωρίμανση των μελετών ή την ανάληψή τους από αρμόδιους φορείς, όπως ο ΟΑΚ, ιδιαίτερα για τα δίκτυα. Αντίστοιχα, εξετάζεται και το ενδεχόμενο για τις μονάδες αφαλάτωσης.
Το κόστος των μονάδων αφαλάτωσης είναι υψηλότερο από το υφιστάμενο κόστος υδροδότησης. Ωστόσο, επειδή πρόκειται για περιορισμένη συμβολή, το κόστος μπορεί να απορροφηθεί, ιδίως εφόσον υπάρξει επιδότηση. Αναμένουμε από την Πολιτεία να αναγνωρίσει τη σοβαρότητα του προβλήματος, όχι μόνο στο Ηράκλειο αλλά συνολικά στην Κρήτη. Η μεγαλύτερη πόλη του νησιού δεν μπορεί να αφεθεί να αντιμετωπίσει πρόβλημα υδροδότησης το καλοκαίρι", ανέφερε ο κ. Καλοκαιρινός.
Μακροπρόθεσμη λύση ο Αλμυρός
Σε πιο μακροπρόθεσμο ορίζοντα, η δημοτική αρχή επαναφέρει το ζήτημα της αξιοποίησης του υδατικού δυναμικού του Αλμυρού, υπογραμμίζοντας ότι πρόκειται για λύση που θα μπορούσε να δώσει οριστική απάντηση στο πρόβλημα υδροδότησης του Ηρακλείου. Ωστόσο, όπως τονίζεται, απαιτείται σαφές πλαίσιο αποφάσεων, χρηματοδότησης και υλοποίησης, ώστε να μην επαναληφθούν καθυστερήσεις του παρελθόντος.
"Τέλος, έχει τεθεί και το σενάριο συνεργασίας με τον Δήμο Μαλεβησίου για την αξιοποίηση αφαλατωμένου νερού. Τεχνικά αυτή η δυνατότητα υπάρχει, ωστόσο απαιτείται η κατασκευή δικτύων μεταφοράς, γεγονός που μεταθέτει το εγχείρημα στον μεσοπρόθεσμο σχεδιασμό. Όλα τα σενάρια βρίσκονται στο τραπέζι. Αυτό που πρέπει να γίνει κατανοητό είναι ότι βρισκόμαστε πλέον στην ώρα των αποφάσεων. Οι συζητήσεις έχουν διαρκέσει πολύ και το πρόβλημα είναι ήδη μπροστά μας", κατέληξε ο Δήμαρχος Ηρακλείου.
