Είναι μια από τις πιο σκοτεινές, αλλά και πιο επίμονες πραγματικότητες στην ελληνική Κοινωνία. Είναι η πραγματικότητα της βίας και της κακοποίησης που κρύβεται πίσω από κάθε "άλλο εγώ, εγώ είμαι άντρας", γιγαντώνεται μέσα από την απουσία αντίδρασης σε κάθε "έτσι θα βγεις έξω;", διαιωνίζεται μέσα από στερεότυπα που μπορεί να μοιάζουν αθώα και "ανώδυνα, όπως το ... "πως είναι δυνατόν η γυναίκα να φέρνει περισσότερα λεφτά στο σπίτι από τον άντρα της;"
Η Κρήτη δε θα μπορούσε να είναι εξαίρεση σε αυτό τον θλιβερό κανόνα της απαξίωσης και της πληγής - ψυχικής και σωματικής. Ο Σύνδεσμος Μελών Γυναικείων Σωματείων Ηρακλείου και Νομού Ηρακλείου όμως βρίσκεται εδώ και σχεδόν τρεις δεκαετίες στην "πρώτη γραμμή" της υποστήριξης των γυναικών που βιώνουν αυτά που ως χθες αποτελούσαν ταμπού και κρύβονταν. Οι άνθρωποι του Συνδέσμου γνωρίζουν από "πρώτο χέρι" πόσο δύσκολος, αλλά και πόσο καθοριστικός, είναι ο δρόμος προς αυτή την απελευθέρωση - κυριολεκτικά - ζωής.
Μαίρη Παχιαδάκη: «Οι πόρτες άνοιξαν. Η σιωπή δεν είναι χρυσός»
Η πρόεδρος του Συνδέσμου, Μαίρη Παχιαδάκη, επιβεβαιώνει ότι η κοινωνική νοοτροπία αλλάζει. Οι καταγγελίες αυξάνονται, κάτι που δεν σημαίνει αύξηση των περιστατικών, αλλά αύξηση της ορατότητάς τους.
«Τώρα τα προβλήματα φαίνονται. Καταγράφονται. Ο κόσμος ενημερώνεται και δεν κρύβει πια τα πάντα κάτω από το χαλάκι», σημειώνει και προσθέτει: «Το σλόγκαν μας, στη βία η σιωπή ΔΕΝ είναι χρυσός, λειτούργησε. Βάλαμε το “δεν” στη βαθιά ελληνική νοοτροπία του “μην τα λες”».
Στην Κρήτη, το παρατηρητήριο κακοποίησης της γυναίκας έχει δώσει για πρώτη φορά στατιστικά στοιχεία, από το 2023, που σοκάρουν: μεγάλη αύξηση των καταγγελιών, αλλά και δραματική άνοδο της παιδικής κακοποίησης. «Ίσως δεν την καταγράφαμε παλαιότερα, γι’ αυτό τώρα μοιάζει να εκτοξεύεται», σχολιάζει η Παχιαδάκη. Παράλληλα, αναγνωρίζει ότι το νησί πάντα είχε τις ιδιαιτερότητές του, όμως η εικόνα σήμερα είναι πιο καθαρή από ποτέ.
Τριάντα χρόνια δράσης ... κι έπεται συνέχεια!
Στα περίπου 30 χρόνια δράσης του, ο Σύνδεσμος έχει στηρίξει εκατοντάδες – ίσως και χιλιάδες – γυναίκες. Με συνεχή επιμόρφωση, συμμετοχή σε ευρωπαϊκά προγράμματα και διαρκή απόκτηση τεχνογνωσίας, το προσωπικό του προσαρμόζεται στις σύγχρονες κοινωνικές και επιστημονικές ανάγκες.
«Ακολουθούμε τη ροή της ζωής και της επιστήμης» - τονίζει η Παχιαδάκη. «Αυτό μας επιτρέπει να προσφέρουμε πραγματική υποστήριξη, ουσιαστική βοήθεια, και μια επόμενη μέρα ασφαλέστερη για κάθε γυναίκα που χτυπά την πόρτα μας».
«Οι γυναίκες ξέρουν. Το ζήτημα είναι να θυμηθούν τη δύναμή τους»
Η Ελένη Γερακάκη, κοινωνική επιστήμονας και Στέλεχος Υποστήριξης Επιζωσών του Συνδέσμου Μελών Γυναικείων Σωματείων Ηρακλείου & Νομού Ηρακλείου, περιγράφει το πρώτο βήμα: τη στιγμή που μια γυναίκα αποφασίζει να μιλήσει.
«Πολλές γυναίκες έρχονται έτοιμες να ακουστούν, όχι όμως απαραίτητα έτοιμες να κάνουν μια ριζική τομή στη ζωή τους» - εξηγεί. «Το πρώτο τους αίτημα δεν είναι ο χωρισμός ή η τιμωρία του θύτη, αλλά να σταματήσει η βία, να αλλάξει η συνθήκη που τις πληγώνει».
Αυτό που συχνά εμποδίζει τη λήψη δύσκολων αποφάσεων δεν είναι η άγνοια, καθώς όπως τονίζει η Γερακάκη, «πλέον όλες γνωρίζουν πού μπορούν να απευθυνθούν». Είναι οι εσωτερικευμένες αμφιβολίες, αποτέλεσμα χρόνων απαξίωσης και ψυχολογικής βίας, αλλά και οι πιέσεις ενός κοινωνικού περιβάλλοντος που συχνά «πειθαρχεί» τις γυναίκες στη σιωπή.
«Η βία βασίζεται στην εργαλειοποίηση της αγάπης και της σιωπής» - υπογραμμίζει. «Αν θέλουμε μηδενική ανοχή, πρέπει να μιλήσουμε όχι μόνο για την ευθύνη των γυναικών να καταγγείλουν, αλλά και για τη δική μας ευθύνη – ως κοινωνία, ως φίλοι, ως μάρτυρες – να στηρίζουμε και να μην μιλάμε εμείς αντί για εκείνες».
Στον Σύνδεσμο, κάθε ιστορία που οδηγεί στον τερματισμό της βίας καταγράφεται ως μια επιτυχία. «Έχουμε δει περιπτώσεις ακραίας επικινδυνότητας που θα μπορούσαν να είχαν καταλήξει σε γυναικοκτονία. Η αποτροπή τους δεν είναι έργο ενός φορέα. Είναι αποτέλεσμα συνέργειας, ενός δικτύου προστασίας που οφείλουμε να χτίζουμε όλοι» - λέει η Ελένη Γερακάκη.
Ένα μήνυμα προς όλους
Οι δύο γυναίκες καταλήγουν στο ίδιο συμπέρασμα: η ευθύνη είναι συλλογική.
Δεν αφορά μόνο τις γυναίκες, ούτε μόνο τις μητέρες. Αφορά γονείς, σχολεία, κοινότητα, θεσμούς. Αφορά όλους όσοι θέλουν το αυτονόητο: μια Κοινωνία στην οποία ο σεβασμός δε διαχωρίζεται σε γυναικείο και ανδρικό.
Η έμφυλη βία δεν είναι ιδιωτική υπόθεση. Είναι κοινωνική πληγή. Και η αντιμετώπισή της απαιτεί γνώση, τόλμη αλλά και μια αδιάκοπη υπενθύμιση:
Καμία γυναίκα δεν είναι μόνη.
Και καμία γυναίκα δεν πρέπει να σωπαίνει.
