Μεγάλη θλίψη και αναστάτωση στους ανθρώπους του πολιτισμού προκάλεσε η αποκόλληση τοιχογραφίας από το ανάκτορο της Κνωσού, που ήταν μία από τις πιο αρνητικές εξελίξεις της χθεσινής δύσκολης ημέρας. Η συγκεκριμένη τοιχογραφία είναι φυσικά αντίγραφο (όπως όλες στον αρχαιολογικό χώρο), αλλά έχει ιστορική σημασία.
Εντωμεταξύ, λόγω των θυελλωδών ανέμων που έπληξαν το Ηράκλειο, το μινωικό ανάκτορο της Κνωσού εκκενώθηκε χθες από τη 1 το μεσημέρι έως τις 4 το απόγευμα, σε προληπτικό πλαίσιο για την ασφάλεια των επισκεπτών και του προσωπικού.
► Διαβάστε επίσης: Κατέρρευσε ιστορική τοιχογραφία στο Ανάκτορο της Κνωσού – Οργή για την εγκατάλειψη του μνημείου
Η προσωρινή διακοπή της λειτουργίας κρίθηκε αναγκαία, καθώς οι ισχυροί άνεμοι προκάλεσαν επικίνδυνες συνθήκες στον αρχαιολογικό χώρο. Η προστασία του μινωικού ανακτόρου, αλλά και η ασφάλεια των επισκεπτών είναι πρωταρχικής σημασίας, γι’ αυτό το υπουργείο Πολιτισμού έλαβε αυτήν την απόφαση.
Αυτοδιοικητικοί και πρόσωπα του πολιτισμού αναφέρουν ότι το υπουργείο αγνοεί συστηματικά τις επισημάνσεις των ειδικών, ότι το ανάκτορο χρήζει άμεσης αναστήλωσης και κινδυνεύει να καταρρεύσει.
Η ανακοίνωση του ΥΠΠΟ
Το Υπουργείο Πολιτισμού σε ανακοίνωση του αναφέρει ότι «η Εφορεία Αρχαιοτήτων Ηρακλείου χτες το βράδυ ολοκλήρωσε την συλλογή και την απομάκρυνση των θραυσμάτων του αντιγράφου, του 1960, της τοιχογραφίας των Δελφινιών -το πρωτότυπο της οποίας εκτίθεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου- από τα λεγόμενα «διαμερίσματα της βασίλισσας», στην Κνωσό.
Η τοιχογραφία αποκολλήθηκε, χθες, το απόγευμα εξ αιτίας των θυελλωδών ανέμων που έπνεαν στην περιοχή. Λόγω των δυσμενέστατων καιρικών συνθηκών διεκόπη προσωρινά και η λειτουργία του αρχαιολογικού χώρου.
Σημειωτέον ότι για το συγκεκριμένο τμήμα του μινωικού ανακτόρου της Κνωσού έχουν ήδη εκπονηθεί οι αναγκαίες μελέτες συντήρησης και αποκατάστασής του και επίκειται η έναρξη του έργου, στο πλαίσιο των έργων που χρηματοδοτούνται από το ΠΕΠ Κρήτης- ΕΣΠΑ 2021-2027», καταλήγει.
Νίκος Ανδρουλάκης: «Το υπουργείο Πολιτισμού είναι υπόλογο για την Κνωσό»
Τις ευθύνες του υπουργείου Πολιτισμού για την κατάρρευση στην Κνωσό αντίγραφου ψηφιδωτού από την εποχή της ανασκαφικής έρευνας του Άρθουρ Έβανς στις αρχές του 20ού αιώνα καθώς και για το διαφημιστικό drone show πάνω από την Ακρόπολη, ανέδειξε ο Πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής Νίκος Ανδρουλάκης, στη διάρκεια συνέντευξής του στον τηλεοπτικό σταθμό ΟΡΕΝ.
«Το υπουργείο Πολιτισμού είναι υπόλογο και στις δύο περιπτώσεις. Διότι στη μία περίπτωση πρέπει να διασφαλίζεις τον σεβασμό στο μνημείο της Ακρόπολης και στην άλλη περίπτωση πρέπει να διασφαλίζεις ότι η Κνωσός, που είναι από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους της χώρας, θα συντηρείται και δεν θα είναι σε αυτή την κατάσταση που εκθέτει διεθνώς τη χώρα» τόνισε ο Νίκος Ανδρουλάκης και επέμεινε συνολικότερα: «Είναι κυβέρνηση περιορισμένης ευθύνης. Όποτε συμβαίνει κάτι, φταίνε οι υφιστάμενοι ή οποιοσδήποτε άλλος. Ουδέποτε αναλαμβάνουν την ευθύνη».
«Καλό είναι να θυμόμαστε ότι σε ανάλογες περιπτώσεις ο κ. Μητσοτάκης προσωπικά, ως αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευση, ζητούσε συνεχώς παραιτήσεις. Να τα θυμόμαστε όλα. Προσωπικά, λέω το εξής: Πρέπει η υπουργός να αναλάβει την ευθύνη. Είναι αδιανόητο αυτό που έχει συμβεί στην Κνωσό και πρέπει το υπουργείο να εξηγήσει για ποιο λόγο συνέβη και, μάλιστα, σε μια περίοδο όπου καθημερινά χιλιάδες άνθρωποι επισκέπτονται το μνημείο για να δουν την πολιτιστική μας κληρονομιά. Πρέπει λοιπόν να απολογηθεί η υπουργός, άμεσα» επισήμανε.
Η ανακοίνωση της Γωγώς Μηλάκη
Σε ανακοίνωσή της, η αντιπεριφερειάρχης Πολιτισμού αναφέρει ότι «ηαρμοδιότητα για τη φύλαξη, τη συντήρηση και τη λειτουργία των αρχαιολογικών χώρων, όπως η Κνωσός, ανήκει στο Υπουργείο Πολιτισμού και στις κατά τόπους Εφορείες Αρχαιοτήτων.
Ως Περιφέρεια Κρήτης, στεκόμαστε σταθερά δίπλα στις αρμόδιες υπηρεσίες, στηρίζοντας κάθε προσπάθεια που αποσκοπεί στην ανάδειξη και προστασία της πολιτιστικής μας κληρονομιάς.
Στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων μας, είμαστε στη διάθεση του Υπουργείου Πολιτισμού και των υπηρεσιών του, προκειμένου να συμβάλουμε συντονισμένα στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας των μνημείων απέναντι στις σύγχρονες προκλήσεις, είτε αυτές σχετίζονται με την κλιματική κρίση είτε με την αυξημένη επισκεψιμότητα.
Το πρόσφατο περιστατικό αναδεικνύει την ανάγκη για διαρκή εγρήγορση και καλύτερο συντονισμό όλων των εμπλεκόμενων φορέων.
Πιστεύουμε ότι η σημερινή συγκυρία αποτελεί ευκαιρία για έναν ουσιαστικότερο διάλογο και συνεργασία, με στόχο τη χάραξη ενός ολιστικού σχεδίου διαχείρισης και συντήρησης των αρχαιολογικών χώρων της Κρήτης, ξεκινώντας από την Κνωσό, το εμβληματικότερο μνημείο της πολιτιστικής μας ταυτότητας».
Ερώτηση του Φραγκίσκου Παρασύρη προς τη Λίνα Μενδώνη
«Στον μεγαλύτερο και σπουδαιότερο αρχαιολογικό χώρο της Κρήτης, σε ένας από τους κορυφαίους σε εθνικό επίπεδο αρχαιολογικούς χώρους, στην καρδιά του Μινωικού Ανακτόρου της Κνωσού, μια ξεναγός σοκαρισμένη ενημερώνει τους Ισπανούς τουρίστες «είστε οι τελευταίοι επισκέπτες που την είδαν». Ο λόγος για την περίφημη «τοιχογραφία των δελφινιών», τμήμα της μακράς μινωικής παράδοσης απεικόνισης του θαλάσσιου τοπίου με θαυμάσια δείγματα ήδη από τις αρχές της νεοανακτορικής περιόδου.
Η σημερινή κατάρρευση της τοιχογραφίας προκαλεί δικαιολογημένες αντιδράσεις, καθώς αναδεικνύει με το χαρακτήρα του κατεπείγοντος τα ζητήματα της συντήρησης του πλέον φημισμένου μνημείου της Κρήτης.
Το τμήμα της τοιχογραφίες που εξεπλάκησε και κατέρρευσε, ως εξωτερικό κονίαμα, αποτελεί αναπόσπαστο τμήματος του Μινωικού Ανακτόρου, καθώς σύμφωνα με την κείμενη αρχαιολογική νομοθεσία, οι αναστηλώσεις του Έβανς και οι αποκαταστάσεις αποτελούν αναπόσπαστα τμήματα του αρχαίου μνημείου. Για τους αρχαιολόγους και όλους τους επιστήμονες δεν υφίσταται παλαιό και νέο μνημείο. Η Κνωσός είναι ένα και ενιαίο αρχαιολογικό μνημείο και μάλιστα παγκόσμιας σημασίας.
Τονίζεται πως η τοιχογραφία των δελφινιών όπως ήταν στην Κνωσό μέχρι σήμερα αποδίδεται στον Emile Gillieron (1850-1924), έναν Ελβετό καλλιτέχνη και αρχαιολόγο, ο οποίος έμεινε γνωστός για τις ανακατασκευές των μινωικών αντικειμένων και τοιχογραφιών που συνεργάστηκε με τον Σλήμαν και τον Έβανς. Δίπλα στον Έβανς δούλεψε και ο γιος του Emile Gillieron, με αποτέλεσμα να αναφέρεται πως «η πολυδεκαετής κρητική περιπέτεια, στην οποία διαμόρφωσαν πλήρως τη σύγχρονη εικόνα της μινωικής τέχνης που εδραιώθηκε από τις αρχές του 20ού αιώνα, συνιστά αυτόνομο σχεδόν κεφάλαιο στη βιογραφία των δύο Ζιλιερόν, με το οποίο καταπιάνονται ερευνητικά οι ειδικοί της εποχής».
Κυρία Υπουργέ,
Η σημερινή εικόνα της Κνωσού σε καμία περίπτωση δεν αξίζει σε ένα μνημείο παγκόσμιας πολιτιστικής σημασίας.
Οι πόροι που εισρέουν στον κρατικό προϋπολογισμό από την Κνωσό σε καμία περίπτωση δεν αντιστοιχούν στα έργα συντήρησης που απαιτούνται. Είναι ενδεικτικό πως σήμερα αποφασίστηκε,
πριν την κατάρρευση το κλείσιμο του ανακτόρου, λόγω ισχυρών νοτιάδων και υπό το φόβο πτώσης δέντρων ή τμημάτων του.
Κατόπιν τούτων ερωτάσθε κ. Υπουργέ
1. Ποια συγκεκριμένα έργα συντήρησης ολοκληρώθηκαν στην Κνωσό από το 2019 μέχρι σήμερα και ποιος ο προϋπολογισμός τους;
2. Σκοπεύετε να στρέψετε, επιτέλους, το ενδιαφέρον του Υπουργείου σας στην «κορωνίδα» των αρχαιολογικών χώρων της Ελλάδας, μέσα από ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα συντήρησης;
3. Με ποιο τρόπο θα αντιμετωπίσετε τα τρέχοντα ζητήματα που ανακύπτουν διαρκούσης και της φετινής τουριστικής περιόδου;
4. Σκοπεύετε να κατευθύνετε τα επόμενα χρόνια πόρους στην Κνωσό αντίστοιχους με τα έσοδα του αρχαιολογικού χώρου; Ποια έργα έχετε σχεδιάσει και από ποιους πόρους θα προκύψει η χρηματοδότησή τους».
Η τομεάρχης του ΣΥΡΙΖΑ Μαρίνα Κοντοτόλη για την κατάρρευση τοιχογραφίας στην Κνωσό:
«Η πολιτιστική κληρονομιά δεν αντέχει άλλη εγκατάλειψη», δήλωσε μεταξύ άλλων η τομεάρχης Πολιτισμού του ΣΥΡΙΖΑ Μαρίνα Κοντοτόλη.
Και συνέχισε: «Η κατάρρευση τμήματος της τοιχογραφίας με τα δελφίνια στο Ανάκτορο της Κνωσού, παρουσία εκατοντάδων επισκεπτών, αναδεικνύει με δραματικό τρόπο τα προβλήματα στη διαχείριση και συντήρηση της πολιτιστικής μας κληρονομιάς.
Η Κνωσός, δεύτερος σε επισκεψιμότητα αρχαιολογικός χώρος της χώρας, απαιτεί διαρκή φροντίδα και όχι ευκαιριακές παρεμβάσεις. Η φθορά ακόμη και ενός αντιγράφου, σε τόσο κεντρικό σημείο, συνιστά ηχηρή προειδοποίηση.
Καλούμε το Υπουργείο Πολιτισμού να προβεί άμεσα σε αποκατάσταση των ζημιών και κυρίως να εξασφαλίσει την ουσιαστική προστασία του χώρου. Η πολιτιστική πολιτική οφείλει να υπηρετεί τη διατήρηση της ιστορικής μας μνήμης με επαγγελματισμό και συνέπεια», καταλήγει.
