Οι νέες απειλές που αποδίδονται στην Τεχεράνη για πιθανή διεύρυνση μιας σύγκρουσης πέρα από τη Μέση Ανατολή, ακόμη και προς την Ευρώπη, οδηγούν την Αθήνα σε επανεξέταση του αμυντικού σχεδιασμού της. Στο υπουργείο Εθνικής Άμυνας αξιολογούνται διαφορετικά επιχειρησιακά σενάρια με επίκεντρο την προστασία στρατηγικής σημασίας στρατιωτικών εγκαταστάσεων.
Μεταξύ των επιλογών που εξετάζονται βρίσκεται, σύμφωνα με πληροφορίες, και η μεταφορά στη Σούδα της ελληνικής πυροβολαρχίας Patriot που έχει αναπτυχθεί στην Κάρπαθο, εφόσον η εξέλιξη της κατάστασης και η εκτίμηση της απειλής καταστήσουν αναγκαία μια τέτοια κίνηση.
Οι σχετικές συζητήσεις αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα μετά τις πληροφορίες που δημοσίευσαν οι Financial Times σχετικά με τον σχεδιασμό της Τεχεράνης. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, το Ιράν έχει εξετάσει ενδεχόμενα πλήγματα κατά στρατιωτικών στόχων στη νότια και νοτιοανατολική Ευρώπη ως απάντηση σε πιθανή νέα κλιμάκωση των αμερικανικών επιχειρήσεων. Στις περιοχές που φέρονται να έχουν συμπεριληφθεί στην αξιολόγηση αναφέρονται, μεταξύ άλλων, η Βουλγαρία και η Κύπρος.
Στο επίκεντρο η προστασία της Σούδας
Η στρατηγική σημασία της Σούδας, τόσο για την Ελλάδα όσο και για τις αμερικανικές και συμμαχικές δυνάμεις που δραστηριοποιούνται στην Ανατολική Μεσόγειο, καθιστά την περιοχή κομβικό σημείο στην επαναξιολόγηση των μέτρων αεράμυνας.
Στην περίπτωση που τα δεδομένα ασφαλείας μεταβληθούν και κριθεί ότι απαιτείται ισχυρότερη αντιαεροπορική και αντιβαλλιστική κάλυψη, ένα από τα σενάρια προβλέπει τη μεταστάθμευση της πυροβολαρχίας Patriot από την Κάρπαθο στη Σούδα.
Προς το παρόν δεν υπάρχει οριστική απόφαση, καθώς πρόκειται για επιχειρησιακή επιλογή που βρίσκεται υπό αξιολόγηση και θα εξαρτηθεί από την εξέλιξη της απειλής.
Παράλληλα, εξετάζεται ακόμη ένα σενά με σημαντικές γεωπολιτικές προεκτάσεις, το οποίο αφορά ενδεχόμενη ελληνική συνδρομή προς τη Βουλγαρία για την ενίσχυση της αντιαεροπορικής και αντιβαλλιστικής της προστασίας.
Σε περίπτωση επίσημου αιτήματος από τη Σόφια, η ελληνική πλευρά θα μπορούσε να εξετάσει τη διάθεση συστήματος Patriot. Μια τέτοια κίνηση, ωστόσο, δεν θεωρείται δεδομένη και θα απαιτούσε προηγουμένως απόφαση του Κυβερνητικού Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας (ΚΥΣΕΑ).
Την ίδια ώρα παραμένει η ελληνική στρατιωτική παρουσία στην Κύπρο. Τέσσερα μαχητικά αεροσκάφη F-16 της Πολεμικής Αεροπορίας εξακολουθούν να βρίσκονται στην περιοχή, ενώ εκεί παραμένει και η φρεγάτα «Νικηφόρος Φωκάς» του Πολεμικού Ναυτικού, στο πλαίσιο του υφιστάμενου επιχειρησιακού σχεδιασμού.
Οι πληροφορίες για ιρανικά σχέδια στην Ευρώπη
Η κινητικότητα στην Αθήνα συμπίπτει με πληροφορίες σύμφωνα με τις οποίες η Τεχεράνη εξετάζει πλέον το ενδεχόμενο μια νέα στρατιωτική αναμέτρηση με τις Ηνωμένες Πολιτείες να μην περιοριστεί γεωγραφικά στη Μέση Ανατολή.
Πηγές με γνώση των συζητήσεων στο εσωτερικό του ιρανικού καθεστώτος ανέφεραν στους Financial Times ότι έχουν αξιολογηθεί σενάρια επιθέσεων εναντίον αμερικανικών στρατιωτικών μέσων ή εγκαταστάσεων στη νοτιοανατολική Ευρώπη, εάν η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ προχωρήσει σε νέα κλιμάκωση των στρατιωτικών επιχειρήσεων κατά του Ιράν.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η περίπτωση της Βουλγαρίας, η οποία τον Ιούλιο ενέκρινε τη χρήση της αεροπορικής βάσης Μπεζμέρ από αμερικανικά αεροσκάφη εναέριου ανεφοδιασμού. Στις πιθανές επιλογές αντιποίνων φέρεται να έχει συμπεριληφθεί και η Κύπρος, όπου βρίσκεται η βρετανική αεροπορική βάση στο Ακρωτήρι.
Η συγκεκριμένη βάση είχε βρεθεί στο επίκεντρο της έντασης και τον περασμένο Μάρτιο, όταν δέχθηκε επίθεση με μη επανδρωμένο αεροσκάφος. Δυτικοί αξιωματούχοι είχαν εκτιμήσει τότε ότι πιθανότατα επρόκειτο για drone ιρανικής προέλευσης, το οποίο χρησιμοποιήθηκε από δύναμη της περιοχής που συνδέεται με την Τεχεράνη, και όχι για απευθείας ιρανική επίθεση.
Μία από τις πηγές που επικαλούνται οι Financial Times υποστήριξε ότι σε περίπτωση νέας μεγάλης κλίμακας αμερικανικής επίθεσης η αντίδραση του Ιράν θα μπορούσε να μην έχει γεωγραφικούς περιορισμούς. Κατά την ίδια εκτίμηση, εάν η Ουάσιγκτον προχωρούσε σε μεγάλη κλιμάκωση, η αντιπαράθεση θα μπορούσε να επεκταθεί προς ευρωπαϊκό έδαφος.
Στο πλαίσιο των σεναρίων που φέρεται να έχουν εξεταστεί από την ιρανική πλευρά περιλαμβάνονται ακόμη και ενέργειες εναντίον υποθαλάσσιων καλωδίων οπτικών ινών στην περιοχή των Στενών του Ορμούζ.
Στρατιωτικοί αναλυτές εκτιμούν ότι το Ιράν διαθέτει πυραυλικά συστήματα μεσαίου βεληνεκούς ικανά να απειλήσουν στόχους στη νότια και νοτιοανατολική Ευρώπη. Επισημαίνουν, ωστόσο, ότι όσο αυξάνεται η απόσταση περιορίζεται η αποτελεσματικότητά τους. Υπό αυτό το πρίσμα, η απειλή αξιολογείται ως υπαρκτή αλλά περιορισμένη, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι μπορεί να αγνοηθεί, ιδιαίτερα όταν αφορά στρατιωτικές εγκαταστάσεις υψηλής στρατηγικής αξίας.
Την ίδια περίοδο καταγράφεται ενίσχυση των σκληροπυρηνικών στελεχών στο εσωτερικό του ιρανικού συστήματος εξουσίας. Ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Αγιατολάχ Μοτζταμπά Χαμενεΐ, έχει τοποθετήσει πρόσωπα αυτής της γραμμής σε κρίσιμες θέσεις στους μηχανισμούς ασφαλείας και στη στρατιωτική ηγεσία, μεταξύ των οποίων και τον πρώην επικεφαλής των Φρουρών της Επανάστασης Μοχσέν Ρεζάι.
Νέο αδιέξοδο Ουάσιγκτον – Τεχεράνης
Οι απειλές και οι στρατιωτικές προετοιμασίες καταγράφονται σε μια περίοδο κατά την οποία οι διπλωματικοί δίαυλοι ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν εμφανίζονται και πάλι μπλοκαρισμένοι.
Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει δηλώσει ότι αυτή τη στιγμή δεν διεξάγονται ούτε έχουν προγραμματιστεί συνομιλίες με την Τεχεράνη, ενώ μέχρι στιγμής δεν έχει υπάρξει αποτέλεσμα στις προσπάθειες για μια ευρύτερη συμφωνία και για την αποκατάσταση της ομαλής ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.
Την ίδια στιγμή, πάντως, από την αμερικανική πλευρά έχουν διατυπωθεί αντικρουόμενα μηνύματα. Μόλις μία ημέρα νωρίτερα, ο Τζάρεντ Κούσνερ είχε παρουσιάσει μια διαφορετική εικόνα, κάνοντας λόγο για ιδιαίτερα ενεργούς διαύλους επικοινωνίας με το Ιράν.
Νέα ένταση προκάλεσαν και οι καταγγελίες των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Το Άμπου Ντάμπι κατηγόρησε την Τεχεράνη ότι εκτόξευσε δύο βαλλιστικούς πυραύλους με στόχο τη θαλάσσια κυκλοφορία, οι οποίοι τελικά κατέπεσαν στη θάλασσα. Το Ιράν απέρριψε τις κατηγορίες, χαρακτηρίζοντάς τες αβάσιμες.
Στη συνέχεια, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ανακοίνωσαν ότι αναστέλλουν μέχρι νεωτέρας τις εμπορικές συναλλαγές και τις χρηματοοικονομικές δοσοληψίες με το Ιράν, προσθέτοντας ακόμη έναν παράγοντα έντασης στο ήδη επιβαρυμένο περιφερειακό σκηνικό.
Παράλληλα, ο Αμερικανός πρόεδρος ανέβασε περαιτέρω τους τόνους γύρω από τα Στενά του Ορμούζ. Σε ανάρτησή του στο Truth Social στις 18 Αυγούστου δημοσίευσε χάρτη στον οποίο η στρατηγικής σημασίας θαλάσσια δίοδος εμφανιζόταν με την ένδειξη «NEW U.S. Territory», ανάρτηση που αναπαράχθηκε στη συνέχεια και από τον επίσημο λογαριασμό του Λευκού Οίκου.
