Την πρώτη επίσημη εμφάνιση του επιβλαβούς οργανισμού καραντίνας «Liriomyza sativae» στην Ελλάδα επιβεβαίωσε η Διεύθυνση Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής Λακωνίας, επικαλούμενη σχετική ανακοίνωση της 27ης Οκτωβρίου από την Εθνική Ένωση Αγροτικών Συνεταιρισμών (ΕΘΕΑΣ). Το φυλλορυκτικό έντομο ταυτοποιήθηκε σε δείγμα φύλλων γυψοφίλης από μονάδα παραγωγής δρεπτών ανθέων, στην περιοχή ευθύνης της ΔΑΟΚ Νήσων Αττικής.
Η εξέλιξη θέτει σε αυξημένη ετοιμότητα τους παραγωγούς κηπευτικών και καλλωπιστικών φυτών, καθώς το συγκεκριμένο έντομο έχει μεγάλο εύρος ξενιστών και ευνοείται από τις κλιματολογικές συνθήκες της χώρας.
Το «Liriomyza sativae», με καταγωγή από την αμερικανική ήπειρο, κατατάσσεται στα επιβλαβή είδη της οικογένειας Agromyzidae. Η διασπορά του γίνεται κυρίως μέσω της διακίνησης προσβεβλημένου φυτικού υλικού, όπως φυτά προς φύτευση, δρεπτά άνθη και φυλλώδη λαχανικά, καθώς τα ενήλικα έντομα πετούν σε μικρές μόνο αποστάσεις.
Στο στόχαστρο του εντόμου βρίσκονται βασικές υπαίθριες και θερμοκηπιακές καλλιέργειες:
Κηπευτικά: Τομάτα, πιπεριά, μελιτζάνα, πατάτα, αγγούρι, πεπόνι, καρπούζι, κολοκύθα, φασόλι, μπιζέλι, μαρούλι, λάχανο και κουνουπίδι.
Μεγάλες καλλιέργειες: Βαμβάκι.
Καλλωπιστικά: Γυψοφίλη, χρυσάνθεμο και ζέρμπερα.
Τα συμπτώματα εκδηλώνονται με ακανόνιστες, λευκές, γραμμικές στοές στα φύλλα, οι οποίες φέρουν σκούρα ίχνη αποχωρημάτων. Η δραστηριότητα των προνυμφών μειώνει σημαντικά τη φωτοσυνθετική ικανότητα των φυτών, προκαλεί πρόωρη φυλλόπτωση, εξασθενεί τα νεαρά φυτά και δημιουργεί συνθήκες για δευτερογενείς μολύνσεις από μύκητες και βακτήρια. Μετά τις συνεχείς προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι παραγωγοί, η εμφάνιση ενός ακόμη εχθρού ενισχύει την ανάγκη προστασίας των καλλιεργειών.
Εντατικοποίηση ελέγχων και υποχρεώσεις παραγωγών
Η εμφάνιση νέων επιβλαβών οργανισμών αναδεικνύει τη σημασία των φυτοϋγειονομικών μέτρων στη χώρα, όπως έχει συμβεί και με την εμφάνιση του ιού της καστανής ρυτίδωσης.
Επειδή η μακροσκοπική διάκριση του «Liriomyza sativae» από άλλα ενδημικά είδη Liriomyza δεν είναι δυνατή χωρίς εργαστηριακή ανάλυση, οι αρμόδιες αρχές εφιστούν την προσοχή σε όλη την αλυσίδα παραγωγής. Οι υπηρεσίες πραγματοποιούν επισκοπήσεις στο πλαίσιο του εθνικού προγράμματος του 2026, ενώ παραγωγοί, φυτωριούχοι και έμποροι υποχρεούνται να ενημερώνουν άμεσα τις τοπικές ΔΑΟΚ σε περίπτωση εντοπισμού ύποπτων στοών στα φύλλα.
Η καταπολέμηση του «Liriomyza sativae» και γενικότερα των φυλλορυκτών (λιριόμυζας) βασίζεται στην ολοκληρωμένη διαχείριση, καθώς το έντομο μπορεί να αναπτύξει γρήγορα ανθεκτικότητα στα χημικά σκευάσματα. Πρόκειται για οργανισμό καραντίνας που εντοπίστηκε πρόσφατα στην Ελλάδα και η αντιμετώπισή του απαιτεί αυστηρά προληπτικά και κατασταλτικά μέτρα.
Σε επιφυλακή οι γεωπόνοι της Ιεράπετρας
Στην Κρήτη, μέχρι σήμερα, δεν έχει καταγραφεί εμφάνιση του νέου αυτού επιβλαβούς οργανισμού καραντίνας, αλλά ούτε και του θρίπα που προκαλεί ζημιές στις καλλιέργειες πιπεριάς στην Ισπανία. Ο θρίπας «Thrips parvispinus», γνωστός διεθνώς και ως θρίπας της πιπεριάς ή του καπνού, είναι ένα ιδιαίτερα επιβλαβές έντομο με καταγωγή από τη Νοτιοανατολική Ασία. Στην Ευρώπη εντοπίστηκε για πρώτη φορά στην Ελλάδα το 1998, στην περιοχή του Βόλου, σε καλλιέργεια γαρδένιας, ενώ πλέον αποτελεί σημαντική απειλή για θερμοκηπιακές και υπαίθριες καλλιέργειες στον ευρωπαϊκό Νότο.
«Εμείς οι γεωπόνοι που παρακολουθούμε από κοντά και καθημερινά τις καλλιέργειες των κηπευτικών και των λουλουδιών στα θερμοκήπια της Ιεράπετρας, δεν έχουμε διαπιστώσει προσβολές από αυτούς τους δύο εχθρούς. Είμαστε, όμως, σε διαρκή ετοιμότητα και συνιστούμε στους παραγωγούς μας να λαμβάνουν όλα τα μέτρα προφύλαξης των καλλιεργειών τους, όπως αυτά που εφαρμόζουν για την πρόληψη του ιού της καστανής ρυτίδωσης.
Εάν διαπιστώσουν κάποια από τα συμπτώματα που αναφέρει η ανακοίνωση της ΕΘΕΑΣ, να επικοινωνήσουν μαζί μας, ώστε να ενημερώσουμε την τοπική ΔΑΟΚ και να στείλουμε δείγματα για ανάλυση στο Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο», ανέφερε η γεωπόνος και μέλος του ΓΕΩΤΕΕ, Αλεξία Κανακάρη.

Προληπτικά μέτρα
Οι παραγωγοί καλούνται να εφαρμόζουν μέτρα πρόληψης για τον περιορισμό του κινδύνου εισόδου και εξάπλωσης του εντόμου:
Έλεγχος πολλαπλασιαστικού υλικού: Φύτευση αποκλειστικά πιστοποιημένων και υγιών σποροφύτων, χωρίς ίχνη προσβολής, όπως στοές ή νύγματα.
Κίτρινες κολλητικές παγίδες: Τοποθέτηση παγίδων για την έγκαιρη ανίχνευση των ενήλικων μυγών και τη μείωση του πληθυσμού τους.
Καταστροφή υπολειμμάτων: Άμεση απομάκρυνση και καταστροφή των προσβεβλημένων φύλλων ή φυτών, με τις ενδεδειγμένες μεθόδους.
Κατεργασία του εδάφους: Ελαφρύ χειμερινό όργωμα ή βαθιά άροση για την καταστροφή των νυμφών που διαχειμάζουν στο έδαφος.
Δίχτυα εντομοστεγανότητας: Χρήση ειδικών πλεγμάτων στα παράθυρα και στις εισόδους των θερμοκηπίων, ώστε να εμποδίζεται η είσοδος του εντόμου.
Βιολογική αντιμετώπιση
Η εισαγωγή φυσικών εχθρών μπορεί να συμβάλει στην αντιμετώπιση του εντόμου, κυρίως σε συνθήκες θερμοκηπίου.
Παρασιτοειδή έντομα: Χρήση ωφέλιμων εντόμων, όπως τα Diglyphus isaea και Dacnusa sibirica, τα οποία παρασιτούν τις προνύμφες της λιριόμυζας μέσα στις στοές και συμβάλλουν στον φυσικό έλεγχο του πληθυσμού.
Βιολογικά σκευάσματα: Χρήση σκευασμάτων με φυσική πυρεθρίνη, αζαδιραχτίνη ή σπινόσαντ, όπου επιτρέπεται και σύμφωνα με τις εγκεκριμένες χρήσεις.
Χημική καταπολέμηση
Εφόσον απαιτηθεί χημική επέμβαση, αυτή πρέπει να γίνεται με προσοχή, ώστε να περιορίζεται ο κίνδυνος καταστροφής των φυσικών εχθρών.
Εγκεκριμένα εντομοκτόνα: Μπορούν να χρησιμοποιούνται εγκεκριμένα σκευάσματα με διασυστηματική ή διελασματική δράση, όπως αυτά που περιέχουν abamectin ή cyromazine, μόνο εφόσον έχουν έγκριση για τη συγκεκριμένη καλλιέργεια και χρήση.
Εναλλαγή δραστικών ουσιών: Είναι απαραίτητη η εναλλαγή εντομοκτόνων με διαφορετικό τρόπο δράσης, ώστε να περιορίζεται ο κίνδυνος ανάπτυξης ανθεκτικότητας.
Λόγω του καθεστώτος καραντίνας του «Liriomyza sativae», σε περίπτωση εντοπισμού ύποπτων οφιοειδών στοών με σκούρα ίχνη στο εσωτερικό των φύλλων, οι παραγωγοί υποχρεούνται να ενημερώνουν άμεσα την τοπική Διεύθυνση Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής ή το Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο, προκειμένου να λάβουν οδηγίες.