Με την αρχή της περιόδου των αδειών και των κατά τόπους διακοπών για τους περισσότερους, ξεκινά μία μεγάλη συζήτηση για την ασφάλεια που νιώθουν οι παραθεριστές στις παραλίες. Το πρόβλημα για πρώτη φορά δεν είναι μόνο η χρόνια ρύπανση σε θάλασσες και ακτές, αλλά πολλοί άλλοι παράγοντες, οι οποίοι έχουν μεταλλάξει το καλοκαιρινό μπάνιο σε extreme σπορ.
Από ένα μέσο ξεκούρασης και ανακούφισης σε... χτυποκάρδι για τους μικρούς και ειδικά για τους μεγάλους, αυτή η αλλαγή πρέπει να ξεκαθαριστεί πριν μπει ο Αύγουστος. Ένας είναι ο πραγματικός κίνδυνος στα ελληνικά νερά και αυτός είναι η απερισκεψία, όλα τα υπόλοιπα έχουν λύση και η “Νέα Κρήτη” και το neakriti.gr θα προσπαθήσει σήμερα να τη δώσει.
Το κεφάλαιο του θαλάσσιου παραθερισμού είναι μεγάλο και σημαντικό: αδιαμφισβήτητα η κλιματική αλλαγή έχει συμβάλει στην απώλεια της ανεμελιάς από την “καρδιά” του καλοκαιριού, το κολύμπι, που πλέον γίνεται με περίσσιο σκεπτικισμό. Τρία φαίνεται να είναι τα θέματα που τρομοκρατούν τον μέσο άνθρωπο και αν όχι τον απωθούν, τον κάνουν να σκεφτεί διπλά αν θα επισκεφτεί την παραλία. Αφενός οι ακραίες θερμοκρασίες που παρατηρήθηκαν τον τελευταίο μήνα στις μεγάλες χώρες της Ευρώπης έχουν χτυπήσει “κόκκινο” συναγερμό, αναδεικνύοντας περισσότερα περιστατικά πνιγμών, ενώ ταυτόχρονα εφιστούν την προσοχή του κοινού για τις επιπτώσεις της έντονης ηλιακής ακτινοβολίας. Τρίτο και τελευταίο “μέγα” ζήτημα του καλοκαιριού 2026 είναι, δυστυχώς, το φαινόμενο των λαγοκέφαλων, το οποίο είναι δημοφιλές τόσο σε φυσικό όσο σε ψηφιακό επίπεδο. Ο λαγοκέφαλος είναι ίσως πρωταγωνιστής της παραπληροφόρησης και κάποιοι θα έλεγαν ο ενορχηστρωτής της μετάλλαξης που έχει υποστεί το καλοκαιρινό μπάνιο εν έτει 2026.
Αυξάνει ο καύσωνας, αυξάνουν και οι πνιγμοί
Κανείς βέβαια δεν μπορεί να μη δικαιολογήσει έστω και λίγο τους “διστακτικούς”, καθώς μόλις στις αρχές αυτού του μήνα πρωτοσέλιδο είχε γίνει το γεγονός πως οι ακραίες θερμοκρασίες έχουν συνδεθεί με περισσότερους θανάτους από πνιγμό. Ζωντανό παράδειγμα ήρθε να δώσει η Γαλλία, καθώς ο καύσωνας του Ιουνίου συντέλεσε σε δεκάδες θανάτους από πνιγμό συγκεκριμένα. Από τις 19 Ιουνίου μέχρι και τις 2 Ιουλίου, οπότε υπήρξε επίσημη ενημέρωση των Μέσων Ενημέρωσης, συνολικά χάθηκαν «περισσότεροι από 90 άνθρωποι» στα νερά της Γαλλίας. «Από τις 19 Ιουνίου έχουμε καταγράψει περισσότερους από 90 πνιγμούς. Πρόκειται για ένα ανησυχητικό νούμερο», δήλωσε η Γαλλίδα υπουργός Αθλητισμού και Νεολαίας κ. Μαρινά Φεραρί στον ραδιοφωνικό σταθμό RMC. Όπως είχε τονίσει, «δεν υπάρχει τυπικό προφίλ. Καταρχάς, υπάρχει μια ευαλωτότητα στα πολύ μικρά παιδιά, τα οποία δεν πρέπει να μένουν χωρίς επίβλεψη. Έπειτα, υπάρχουν νέοι που επιδεικνύουν επικίνδυνη συμπεριφορά, όπως το να πηδούν από μια γέφυρα ή να μπαίνουν σε ένα κανάλι χωρίς επίβλεψη».
Στις ευρωπαϊκές χώρες που επλήγησαν από τον καύσωνα έχουν, επίσης, καταγραφεί θάνατοι από πνιγμό, αν και τα στοιχεία δεν είναι ακόμη οριστικά: 56 στην Πολωνία, τουλάχιστον 2 στο Βέλγιο, 5 στη Γερμανία και 9 στην Αγγλία για τις αρχές Ιουλίου.
Για την Ελλάδα τα στατιστικά δεν είναι και τόσο ενθαρρυντικά: στην τελευταία του έκθεση ο ΕΟΔΥ καταγγέλλει πως την τελευταία πενταετία ετησίως καταγράφονται κατά μέσο όρο 378 θανάσιμα ατυχήματα σε υδάτινο περιβάλλον, το 99% των οποίων καταγράφονται σε θάλασσες. Μάλιστα, η συγκεκριμένη έκθεση, η οποία αναρτήθηκε στις αρχές Ιουλίου, έγινε σε διεθνές επίπεδο με κύριο θέμα την πρόληψη των πνιγμών από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, και είναι η πρώτη φορά που συμμετείχε ο ΕΟΔΥ. Στην Ελλάδα, η συχνότητα των πνιγμών εκτιμάται στους 3,6 ανά 100.000 πληθυσμού, ένα θλιβερό ρεκόρ για τη χώρα.
“Θάλασσα, καρπούζι και κολύμπι”, ίσως δεν υπάρχει κάτι άλλο που να χαρακτηρίζει καλύτερα το καλοκαίρι στην Ελλάδα. Οι φετινές διακοπές όμως έχουν ταραχτεί από ένα κύμα κινδυνολογίας και παραπληροφόρησης, που έχει μεταλλάξει το καλοκαιρινό μπάνιο σε... extreme σπορ
Ο πραγματικός κίνδυνος
Μαζί με τις γενικές οδηγίες του, ο ΕΟΔΥ παρατηρεί πως δύο είναι οι βασικές αιτίες πνιγμού: «Η άγνοια κατά την κολύμβηση και η έλλειψη στενής και αδιάλειπτης επίβλεψης των παιδιών».
Αξίζει βέβαια να σημειωθεί εδώ πως τα μικρά παιδιά επηρεάζονται δυσανάλογα κατά κανόνα στους πνιγμούς. Στα συνολικά στατιστικά της έκθεσης, 300.000 άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους από πνιγμό κάθε χρόνο παγκοσμίως, με τα παιδιά και τους νέους να επηρεάζονται δυσανάλογα. Τα μικρά παιδιά κάτω των 5 ετών αντιπροσωπεύουν σχεδόν το ένα τέταρτο όλων των θανάτων από πνιγμό, ενώ παρουσιάζουν την υψηλότερη θνησιμότητα από πνιγμό (10,9 θανάτους/100.000 πληθυσμού), ακολουθούμενα από τους ηλικιωμένους 70 ετών και άνω (7,7 θανάτους/100.000 πληθυσμού).
Με στόχο να μειώσει τον αριθμό των παιδικών ατυχημάτων και να ενισχύσει την ενημέρωση των οικογενειών, το Σωματείο “Αντιμετώπιση Παιδικού Τραύματος” υπενθυμίζει μια σειρά από απλές αλλά κρίσιμες οδηγίες, που μπορούν να κάνουν τη διαφορά ανάμεσα σε ένα ασφαλές καλοκαίρι και μια τραγωδία.
Όπως επισημαίνουν, «η σωστή εκμάθηση της κολύμβησης από μικρή ηλικία αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα μέσα πρόληψης». Οι ειδικοί τονίζουν πως η εκπαίδευση πρέπει να πραγματοποιείται οργανωμένα, από εξειδικευμένους εκπαιδευτές, ώστε τα παιδιά να αποκτούν σωστή τεχνική, αυτοπεποίθηση και κυρίως να μαθαίνουν να αναγνωρίζουν τους κινδύνους. Τα στοιχεία αποτυπώνουν το εύρος της προσπάθειας: μέχρι σήμερα περισσότερα από 72.245 παιδιά, καθώς και 3.658 εκπαιδευτικοί και γονείς έχουν ενημερωθεί για τους κινδύνους και τους τρόπους πρόληψης των παιδικών ατυχημάτων. Αντίστοιχα τονίζουν στη “Νέα Κρήτη” και στο neakriti.gr πως η γνώση της κολύμβησης δε σημαίνει ότι ένα παιδί είναι ασφαλές χωρίς επίβλεψη. Αντίθετα, ακόμη και παιδιά που κολυμπούν καλά μπορούν να παρασυρθούν από θαλάσσια ρεύματα, να εξαντληθούν ή να πανικοβληθούν. Για τον λόγο αυτό, η συνεχής παρουσία ενός υπεύθυνου ενήλικα αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα προστασίας.
Παράλληλα, οι ειδικοί συνιστούν τα παιδιά να μην απομακρύνονται ποτέ από την ακτή χωρίς επίβλεψη, ακόμη και όταν η θάλασσα φαίνεται ήρεμη. Τα θαλάσσια ρεύματα, οι ξαφνικές αλλαγές του καιρού ή ακόμη και η κόπωση μπορούν να μετατρέψουν μια ευχάριστη βουτιά σε μια ιδιαίτερα επικίνδυνη κατάσταση. Εξίσου σημαντικό είναι να αποφεύγεται η κολύμβηση αμέσως μετά το γεύμα, με σύσταση να μεσολαβούν περίπου τρεις ώρες, ενώ όταν η θάλασσα είναι ιδιαίτερα ταραγμένη ή υπάρχουν προειδοποιήσεις για ισχυρούς ανέμους και ρεύματα, η ασφαλέστερη επιλογή είναι η αποφυγή της εισόδου στο νερό.
Με ναυαγοσώστες έως τον Σεπτέμβριο οι παραλίες της Κρήτης
Οι ειδικοί του Σωματείου δεν παραλείπουν να τονίσουν πως η παρουσία ναυαγοσώστη αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες ασφάλειας σε μια παραλία. Γι' αυτό οι οικογένειες καλούνται να επιλέγουν οργανωμένες ακτές, όπου υπάρχει επαγγελματίας ναυαγοσώστης, έτοιμος να παρέμβει άμεσα σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης. Αλλά τι γίνεται εντέλει στις παραλίες του νησιού;
Ήδη από την αρχή του καλοκαιριού είχαν ενταθεί οι προσπάθειες για την κάλυψη των θέσεων για τη θερινή ναυαγοσωστική περίοδο, η οποία θα ισχύει μέχρι και τις 30 Σεπτεμβρίου. Υποχρεωτική θεωρείται η παρουσία πιστοποιημένων ναυαγοσωστών και ναυαγοσωστριών σε οργανωμένες και πολυσύχναστες παραλίες, από τις 10 το πρωί έως τις 6 το απόγευμα, για τους Δήμους και κάθε φορέα διαχείρισης των ακτών. Γίνεται όμως στην πράξη;
Η “Νέα Κρήτη” και στο neakriti.gr μίλησε με τους ίδιους τους ναυαγοσώστες και τον πρόεδρο του Σωματείου Ηρακλείου κ. Γιάννη Σταμαθιουδάκη, ο οποίος εξέφρασε αμφιβολίες γι’ αυτήν την εικόνα «πληρότητας». Όπως τόνισε, «οι ανάγκες κάθε τουριστικής σεζόν είναι εντατικές και δεν επαρκούν πάντα οι ναυαγοσώστες για να τις καλύψουν».
Όπως επεσήμανε, και φέτος οι διαγωνισμοί έχουν εκτελεστεί εγκαίρως, όμως για ακόμη μία χρονιά η παράλειψη του Οκτωβρίου ακόμη και του Νοεμβρίου παραμένει παράδοξο, καθώς είναι γνωστό ότι δεν τελειώνει στις 30 Σεπτεμβρίου εδώ και χρόνια η σεζόν. «Στις παραλίες της Κρήτης επίσημα καλούνται να βρίσκονται οι ναυαγοσώστες από την 1η Ιουνίου έως και την 1η Σεπτεμβρίου, όταν η σεζόν κάθε χρόνο αρχίζει από τον Απρίλιο και πολλές φορές φτάνει να τελειώσει τον Οκτώβριο, αν όχι αργότερα. Αμφιβάλλω αν ξανά φέτος επεκταθεί το χρονικό όριο όπως θα έπρεπε. Είναι ένα ολόκληρο εξάμηνο πλέον η σεζόν, και οι Δήμοι για ακόμη μία φορά παρέλειψαν τον Απρίλιο και τον Μάιο, όπως θα παραλείψουν και τους φθινοπωρινούς μήνες, που είναι απλά μια “επέκταση” του καλοκαιριού», τόνισε.
Χωρίς φόβο στην παραλία
Οι “επανδρωμένες” ακτές της Κρήτης
Μολαταύτα, για τη high season της τουριστικής περιόδου, το ειδικό προσωπικό έχει πάρει τις θέσεις του, με ιδιαίτερη βαρύτητα να δίνεται στην Κρήτη. Στην περιοχή του Ηρακλείου, σημαντική παρουσία καταγράφεται στην Αμμουδάρα, στη Χερσόνησο και στα Μάλια, όπου η υψηλή συγκέντρωση τουριστών και η έντονη θαλάσσια δραστηριότητα καθιστούν αναγκαία τη συνεχή επιτήρηση. Άλλωστε, ο Δήμος Χερσονήσου υπέγραψε τον περασμένο μήνα σύμβαση, η οποία ανέρχεται στις 600.000 ευρώ, και αφορά το διάστημα ως τον Σεπτέμβριο, με προαίρεση ενός ακόμη μήνα, για να υπάρχει κάλυψη ως και τον Οκτώβριο, όπως είχε αναφέρει στη “Νέα Κρήτη” και στο neakriti.gr ο δήμαρχος.
Παράλληλα, ο Δήμος Μαλεβιζίου επάνδρωσε τους 12 ναυαγοσωστικούς πύργους κατά μήκος των πολυσύχναστων παραλιών του. Συγκεκριμένα, ναυαγοσωστική κάλυψη παρέχεται σε επτά σημεία της Αμμουδάρας, καθώς και στις παραλίες της Λυγαριάς, της Αγίας Πελαγίας, του Παλαιόκαστρου, του Μονοναύτη και του Φόδελε, συμβάλλοντας στην ασφαλή εξυπηρέτηση των χιλιάδων κατοίκων και επισκεπτών που επιλέγουν καθημερινά τις παραλίες του Δήμου. Επίσης, στην παραλία του Φόδελε υπάρχει και ναυαγοσωστικό σκάφος έτοιμο να επέμβει αν χρειαστεί.
Στα Χανιά, ναυαγοσώστες τοποθετούνται σε οργανωμένες παραλίες, όπως η Αγία Μαρίνα και ο Πλατανιάς, αλλά και σε επιλεγμένα σημεία του κόλπου των Χανίων, όπου η τουριστική κίνηση αυξάνεται σημαντικά κατά την αιχμή της σεζόν.
Στο Ρέθυμνο, η ναυαγοσωστική κάλυψη αφορά κυρίως την ευρύτερη παραλιακή ζώνη της πόλης και δημοφιλείς ακτές ανατολικά και δυτικά του αστικού ιστού, όπου παρατηρείται μεγάλη συγκέντρωση λουομένων.
Στο Λασίθι, αντίστοιχα, έμφαση δίνεται σε περιοχές υψηλής τουριστικής ανάπτυξης, όπως η Ελούντα, αλλά και οργανωμένες παραλίες του Αγίου Νικολάου, όπου η παρουσία επισκεπτών είναι ιδιαίτερα αυξημένη.
ΔΙΚΤΥΟ ELNAIS
Η απομυθοποίηση του λαγοκέφαλου
Το “κερασάκι στην τούρτα” αυτού του ρεπορτάζ είναι το ψάρι-ένοικος της Μεσογείου πλέον, ο λεσσεψιανός μετανάστης λαγοκέφαλος, που έχει γίνει το επίκεντρο της παραπληροφόρησης και της κινδυνολογίας του φετινού καλοκαιριού. Σίγουρα έχει εξαπλωθεί, κανείς δεν το αρνείται, όμως πλέον υπάρχει διαδραστικός χάρτης για να δει κανείς τις θέσεις με τις “παρουσίες” λαγοκέφαλου κατά μήκος της Κρήτης. Μέσω του δικτύου ELNAIS, φαίνονται οι πυκνές καταγραφές σε θαλάσσιες περιοχές γύρω από την Κρήτη, τα Δωδεκάνησα, τις Κυκλάδες, καθώς και στο Κεντρικό και το Βόρειο Αιγαίο, αντίστοιχα όμως και κατά μήκος των ακτών της Τουρκίας και της Κύπρου.
Μολονότι κανένας δεν μπορεί να αρνηθεί την επικινδυνότητα του είδους για τους αλιείς και τις “επιθέσεις” που κάνει στις ψαριές τους, το είδος Lagocephalus sceleratus δεν επιτίθεται αναίτια σε παραθεριστές. Μάλιστα, η πιθανότητα που δίνουν οι ερευνητές το συγκεκριμένο ψάρι να επιτεθεί σε άνθρωπο είναι μία στα τρία εκατομμύρια. Τα μόνα περιστατικά που έχουν καταγραφεί, εκτός από προϊόντα φαντασίας, είναι σε περιπτώσεις που λουόμενοι έχουν προσεγγίσει το ψάρι, έχουν προσπαθήσει να το ακουμπήσουν ή να το τρομάξουν.
